Cataract

TL;DR. Cataract vertroebelt de ooglens en kan tot blindheid leiden; tijdige diagnose en chirurgie herstellen bij veel patiënten het zicht.

Cataract maakt de normaal heldere ooglens troebel en ondoorzichtig.

Wat is het?

Cataract is een degeneratieve aandoening van de ooglens achter de pupil, die licht op het netvlies bundelt. Door eiwitveranderingen wordt de lens melkachtig of opaak, blokkeert licht en geeft progressief gezichtsverlies tot blindheid.

Bij diabetes mellitus kan cataract snel ontstaan door osmotische verschuivingen: overtollige glucose wordt sorbitol, trekt water aan, zwelt lensvezels (intumescentie) en kan ontsteken of de capsule scheuren.

Oorzaken en risicofactoren

• Leeftijdsgebonden degeneratie
• Metabole stoornissen: diabetes, vooral bij slecht gereguleerde honden

"Cataract formation is an irreversible process once it begins, and it can occur rapidly. Diabetic dogs that are poorly controlled and have problems with wide fluctuations in blood glucose concentrations seem especially at risk for rapid development of cataracts."

• Secundaire ontsteking (uveïtis), vaak bij katten
• Trauma (penetrerend oogletsel)

Geen raspredisposities in het klinische dossier van deze kaart.

Signalen om op te letten

• Verlies van lentransparantie (cardinaal): troebele, grijze, blauwachtige of witte reflectie in de pupil
• Blindheid (vaak): stoten, aarzeling bij weinig licht
• Lensgeïnduceerde uveïtis (vaak): roodheid, knijpen, tranen
• Lenszwelling / intumescentie (occasioneel), vooral diabetici
• Ondiepere voorste oogkamer; capsuleruptuur (occasioneel)

Ook katten kunnen cataract ontwikkelen, vaak met tekenen van inwendige oogontsteking.

Hoe dierenartsen het diagnosticeren

Onderscheid van nucleaire sclerose (veroudering zonder volledige lichtblokkade). Stadia: beginnend, onrijp, rijp naar lensvolume.

"The classification based on the stage of progression of the cataract is clinically more useful and includes incipient, immature and mature cataract with < 10% of the volume, 10–100% of the volume with partial opacity, and 100% complete opacity, respectively. These stages usually maintain the lens volume which instead may be increased in diabetic mature hyperosmotic cataracts (intumescent)."

Als de achtergrond niet zichtbaar is:

• Oculaire echografie: netvliesloslating, lensresorptie
• Elektroretinografie (ERG): netvliesfunctie vóór chirurgie

Echografie beoordeelt structuren achter een opake lens.

Behandelopties

Het proces is irreversibel; geen druppels lossen cataract op. Chirurgie (facochirurgie, vaak met intraoculaire lens) is de standaard. Diabetische honden herstellen na OK ~80% bruikbaar zicht bij strenge glucoseregulatie.

Zonder chirurgie:

• Glucocorticoïden topicaal tegen lens-uveïtis en preventie van secundair glaucoom
• Natriumhyaluronaat als oftalmologische steun, vaak perioperatief

Prognose

Met chirurgie: goed voor functioneel zicht (~80% bij geopereerde diabetici). Zonder: slecht voor zicht (blijvende blindheid), veel dieren passen zich aan; vaak levenslange topische ontstekingsremmers tegen secundaire pijn.

Preventie

Veel cataract is niet volledig te voorkomen. Bij diabetici vertraagt of beperkt strenge glucoseregulatie snelle cataract. Regelmatige controles vangen ontsteking vroeg.

Wanneer de dierenarts bellen

Bij vertroebeling, zichtverandering of stoten. Spoed bij hevige pijn (oog dicht, gezicht wrijven) of plots rood oogwit: risico op capsuleruptuur, ernstige uveïtis of glaucoom.

Bronnen

• Atlas of Small Animal Ultrasonography, 2nd Edition, p. 47
• Internal Medicine, 5th Edition, p. 831
• Miller and Evans Anatomy of the Dog, 5th Edition, p. 1725

My highlights & notes

New note