Tetanus

TL;DR. Tetanos, bir yarada bakteriyel toksinlerin neden olduğu ağır, yaşamı tehdit eden nörolojik acildir: aşırı kas sertliği, kilitli çene ve solunum felci riski.

Tetanos toksini sinirler boyunca ilerler ve MSS'deki inhibitör sinyalleri bloke eder.

Nedir?

Tetanos, derin yaralarda anaerob Clostridium tetani'nin tetanospasmini nedeniyle oluşur. Toksin sinir uçlarına geri dönüşsüz bağlanır, MSS'ye gider ve inhibitör nörotransmitterleri bloke eder. Motor sinirler sürekli ateşler; kaslar ağrılı kontraksiyonda kalır. Köpek ve kedi insan ve attan daha dirençlidir ama klinik olgular acildir.

Nedenler ve risk faktörleri

Bulaşıcı değildir. Sporlar toprak, toz ve gübrede:

"The spores are resistant to boiling water and an autoclave temperature of 120°C for up to 20 minutes. However, the vegetative phase of this bacterium is susceptible to chemical and physical inactivation. Organisms can be isolated from the feces of dogs, cats, and humans, but presence of the organism does not indicate infection because not all strains possess the plasmid."

Tetikleyiciler: derin delici yaralar, ısırıklar, kontamine cerrahi alanlar, yabancı cisimler. Irk yatkınlığı yok.

İzlenmesi gereken belirtiler

Kardinal: trismus; risus sardonicus (kırışık alın, sert kulaklar, gerilmiş dudaklar).

Sık: sert yürüyüş/testere atı duruşu, sert kuyruk, uyarılara refleks spazmlar, yatma, yutma güçlüğü, 3. göz kapağı, enoftalmi, opistotonus.

Ara sıra: kabızlık, idrar retansiyonu, solunum felci, otonom disfonksiyon.

Risus sardonicus tetanosun kardinal bulgusudur.

"Involvement of the head can lead to spasms of the masticatory and pharyngeal muscles, causing trismus (lockjaw) and dysphagia. This can be exacerbated functionally by increased salivation, increased bronchial secretions, and increased respiratory rate resulting from involvement of the parasympathetic and somatic cranial nerve nuclei."

Veterinerler nasıl tanır

Özellikle klinik (bulgular + yara öyküsü). Destek: serum anti-tetanospasmin antikorları (altın, yavaş), Gram/anaerob kültür, CK, EMG, komplikasyonda röntgen.

Tedavi seçenekleri

• Tetanos antitoksini: dolaşımdaki toksini nötralize eder (bağlı olanı değil); anafilaksi riski.
• Antibiyotikler: metronidazol veya penisilin G; alternatifler klindamisin, doksisiklin, tetrasiklin.
• Kas gevşetici/sedatif: diazepam.
• Destek: karanlık, sessiz, yastıklı oda; beslenme tüpü, i.v. sıvılar, gerekirse idrar kateteri.

Sakin, karanlık ortam uyaranla tetiklenen spazmları azaltır.

Prognoz

Köpek: mortalite ~%18–50; sınıf I–II sıklıkla %100 sağkalım, III–IV ~%58. Kedi: lokal sıklıkla iyi; kalıntılar aylarca sürebilir.

"Neuronal binding of toxin is thought to be irreversible. Recovery requires the growth of new nerve terminals, which explains the long duration of tetanus."

Önleme

Köpek/kedide rutin aşı yok. Yaraları hemen temizleyin; derin/kirli yaralar: veteriner değerlendirmesi.

Ne zaman veteriner aranmalı

Acil durum: sertlik, kilitli çene, yüz griması, 3. göz kapağı, ses/dokunmaya spazm veya yara sonrası nefes darlığı.

Kaynaklar

• Small Animal Critical Care Medicine, 2nd Edition, pages 498-500.
• Textbook of Veterinary Internal Medicine, 5th Edition, pages 1130-1131.

My highlights & notes

New note