Tetanus

TL;DR. Tężec to ciężki, zagrażający życiu stan neurologiczny wywołany toksynami bakteryjnymi w ranie: skrajna sztywność mięśni, szczękościsk i ryzyko porażenia oddechu.

Toksyna tężcowa wędruje wzdłuż nerwów i blokuje sygnały hamujące w OUN.

Co to jest?

Tężec wywołuje tetanospasmina Clostridium tetani, bakterii beztlenowej w głębokich ranach. Toksyna nieodwracalnie wiąże się z zakończeniami nerwowymi, dociera do OUN i blokuje neurotransmitery hamujące. Nerwy ruchowe strzelają bez hamulca; mięśnie pozostają w bolesnym skurczu. Pies i kot są odporniejsze niż człowiek czy koń, ale przypadki kliniczne to stany nagłe.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Nie zaraźliwy. Zarodniki w glebie, kurzu i oborniku:

"The spores are resistant to boiling water and an autoclave temperature of 120°C for up to 20 minutes. However, the vegetative phase of this bacterium is susceptible to chemical and physical inactivation. Organisms can be isolated from the feces of dogs, cats, and humans, but presence of the organism does not indicate infection because not all strains possess the plasmid."

Wyzwalacze: głębokie rany kłute, pogryzienia, zanieczyszczone rany pooperacyjne, ciała obce. Brak predyspozycji rasowej.

Objawy, na które zwracać uwagę

Kardynalne: trismus; risus sardonicus (zmarszczone czoło, sztywne uszy, wciągnięte wargi).

Częste: sztywny chód/pozycja kozła stolarskiego, sztywny ogon, skurcze odruchowe na bodźce, leżenie, dysfagia, trzecia powieka, enoftalmus, opistotonus.

Okazjonalne: zaparcia, zatrzymanie moczu, porażenie oddechu, dysfunkcja autonomiczna.

Risus sardonicus to kardynalny objaw tężca.

"Involvement of the head can lead to spasms of the masticatory and pharyngeal muscles, causing trismus (lockjaw) and dysphagia. This can be exacerbated functionally by increased salivation, increased bronchial secretions, and increased respiratory rate resulting from involvement of the parasympathetic and somatic cranial nerve nuclei."

Jak weterynarze diagnozują

Głównie klinicznie (objawy + historia rany). Wsparcie: przeciwciała surowicze anty-tetanospasmina (gold, wolno), Gram/posiew beztlenowy, CK, EMG, RTG przy powikłaniach.

Opcje leczenia

• Antytoksyna tężcowa: neutralizuje toksynę krążącą (nie już związaną); ryzyko anafilaksji.
• Antybiotyki: metronidazol lub penicylina G; alternatywy klindamycyna, doksycyklina, tetracyklina.
• Rozluźniające/sedatywa: diazepam.
• Wsparcie: ciemne, ciche, wyściełane pomieszczenie; sonda żywieniowa, płyny i.v., cewnik moczowy w razie potrzeby.

Spokojne, ciemne otoczenie ogranicza skurcze wyzwalane bodźcami.

Rokowanie

Pies: śmiertelność ~18–50 %; klasy I–II często 100 % przeżycia, III–IV ~58 %. Kot: lokalnie często dobre; deficyty mogą trwać miesiącami.

"Neuronal binding of toxin is thought to be irreversible. Recovery requires the growth of new nerve terminals, which explains the long duration of tetanus."

Zapobieganie

Brak rutynowych szczepień u psa/kota. Czyścić rany natychmiast; głębokie/brudne rany: ocena weterynaryjna.

Kiedy dzwonić do weterynarza

Nagły stan przy sztywności, szczękościsku, grymasie, trzeciej powiece, skurczach na dźwięk/dotyk lub duszności po ranie.

Źródła

• Small Animal Critical Care Medicine, 2nd Edition, pages 498-500.
• Textbook of Veterinary Internal Medicine, 5th Edition, pages 1130-1131.

My highlights & notes

New note