Hydrocephalus

TL;DR. Hidrosefali, yavru köpek ve kedilerde beyinde beyin omurilik sıvısı birikimine bağlı ciddi bir nörolojik durumdur; sıklıkla kubbe kafa, öğrenme güçlüğü ve görme sorunlarına yol açar; tıbbi veya cerrahi yönetim gerektirir.

Kubbe şeklinde kafa, toy ırklarda doğumsal hidrosefalinin klasik fiziksel göstergesidir.

Nedir?

Beyin omurilik sıvısı (BOS) beyin ve omuriliği yastıklar, besin sağlar ve atıkları uzaklaştırır. Ventriküllerde üretilir ve emilimden önce dar yollardan akar. Tıkanıklıkta BOS boşalmaz ve birikir: ventriküller genişler ve sinir dokusunu sıkıştırır.

Çok gençlerde kafa kemikleri henüz kaynaşmamıştır; basınç dışa iter (kubbe kafa, açık fontaneller). Kapalı kafatası erişkinde basınç doğrudan beyne etki eder; belirtiler daha hızlı ve ağırdır. Kazanılmış olabilir (tümör, iltihap, kanama) ama köpek ve kedide çoğunlukla doğumsaldır.

Nedenler ve risk faktörleri

Çoğu doğumsal: BOS akışını engelleyen malformasyon, sıklıkla mezensefalik akuaduktta. Yatkın ırklar: maltese, yorkshire, ingiliz bulldog, chihuahua, lhasa apso, pomeranian, toy kaniş, cairn, boston terrier, pug, chow chow, pekin. Kedide daha seyrek; bazen prenatal enfeksiyonlarla.

Kazanılmış: kafa içi iltihap, neoplazi, önceki kanama/travma, enfeksiyonlar veya parazit göçü.

İzlenmesi gereken belirtiler

Sık

• Büyük kubbe kafa
• Kalıcı fontaneller
• Divergent şaşılık («batış güneşi» gözler)
• Kortikal körlük
• Yavaş öğrenme ve temizlik güçlüğü
• Apati veya depresyon
• Anormal davranış (amaçsız gezinme, kafa bastırma)
• Dönme

Ara sıra

• Nöbetler, kafa eğikliği, yavaş postüral reaksiyonlar, tetraparezi, nistagmus

Divergent şaşılık hidrosefalinin sık klinik bulgusudur.

Veterinerler nasıl tanı koyar

Fizik ve nörolojik muayene: kafa şekli, fontaneller, görme, refleksler, yürüyüş ve davranış.

Açık fontanellerde ultrason bunlardan lateral ventrikülleri gösterir. İç hastalıklar:

"Hydrocephalus is suspected on the basis of characteristic signs and physical examination findings in a young animal of a typical breed. If fontanelles are open, ultrasound examination of the brain can be performed through the openings, and this can determine the size of the lateral ventricles and confirm the diagnosis..."

Kapalıysa: MR (altın standart) veya BT.

Ultrason, açık fontaneller üzerinden genişlemiş lateral ventrikülleri göstererek gençlerde hidrosefaliyi doğrular.

Tedavi seçenekleri

Amaç: daha az BOS, daha az basınç, nöbet kontrolü.

Tıbbi first-line

• Glukokortikoidler (örn. prednizon): geçici olarak BOS üretimini ve iltihabı azaltır. Ref.: «Some animals improve with glucocorticoid treatment (prednisone, 0. 5 mg/kg, administered orally daily, tapered weekly until 0. 1 mg/kg q48h).»
• Diüretikler: furosemid, asetazolamid.

Second-line

• PPI omeprazol gibi
• Antikonvülzanlar nöbet varsa

Cerrahi

Ventriküloperitoneal (VP) şant: ventrikülden karına tek yönlü kateter. Hastaların %50’den fazlasında sürdürülebilir olumlu sonuç.

Prognoz

Şiddet ve tedavi zamanına bağlıdır. Belirgin nörolojik defisit: agresif müdahale olmadan kötü. İlaçlar sıklıkla geçici rahatlatır. VP şantla yarısından fazlasında iyi uzun dönem sonuç; komplikasyonlar mümkün (enfeksiyon, tıkanıklık).

Önleme

Doğumsal form bireyde önlenemez. Etkilenenleri veya ebeveyn/kardeşleri üretmeyin. BOS’u engelleyen malformasyonların aktarımını azaltır.

Veterineri ne zaman aramalı

Acil: nöbet veya titreme; ani görme kaybı; aşırı letarji veya uyanmama; ataksi, düşme veya tetraparezi; kafa boyutunun hızlı artması veya şişkin fontanel.

Belirli ırklar için

Toy ve brakisefaliklerde (chihuahua, maltese, yorkshire, pomeranian, toy kaniş, pug, ingiliz bulldog) yavruyken: yavaş öğrenme, zor temizlik, çok yuvarlak kafa. Erken saptama yaşam kalitesini iyileştirir.

Kaynaklar

• Internal Medicine, 5th Edition, pages 1037-1038.

My highlights & notes

New note