Hydrocephalus

TL;DR. Hydrocephalus is een ernstige neurologische aandoening bij pups en kittens door ophoping van hersenvocht in de hersenen; vaak koepelschedel, leermoeilijkheden en visusproblemen die medische of chirurgische aanpak vereisen.

Een koepelvormige schedel is een klassiek teken van congenitale hydrocephalus bij toy-rassen.

Wat is het?

Cerebrospinaal vocht (CSV) dempt hersenen en ruggenmerg, levert voedingsstoffen en verwijdert afval. Het ontstaat in de ventrikels en stroomt via nauwe banen vóór resorptie. Bij obstructie draineert CSV niet en stapelt zich op: ventrikels verwijden en comprimeren zenuwweefsel.

Bij zeer jonge dieren zijn schedelbeenderen nog niet vergroeid; de druk duwt naar buiten (koepelkop, open fontanellen). Bij volwassenen met gesloten schedel werkt de druk direct op de hersenen; tekenen zijn sneller en ernstiger. Kan verworven zijn (tumor, ontsteking, bloeding), maar bij hond en kat meestal congenitaal.

Oorzaken en risicofactoren

Meestal congenitaal: misvorming die CSV-stroom blokkeert, vaak in de mesencefale aqueduct. Predispositie: maltezer, yorkshire, engelse bulldog, chihuahua, lhasa apso, keeshond, toy poedel, cairn, boston terriër, mopshond, chow chow, pekinees. Zeldzamer bij katten; soms prenatale infecties.

Verworven: intracraniële ontsteking, neoplasie, eerdere bloeding/trauma, infecties of parasitaire migratie.

Tekenen om op te letten

Veelvoorkomend

• Grote koepelkop
• Persistente fontanellen
• Divergent scheelzien («zonsondergang»-ogen)
• Corticale blindheid
• Traag leren en zindelijkheid
• Apathie of depressie
• Abnormaal gedrag (doelloos wandelen, hoofdpersen)
• Circling

Occasioneel

• Insulten, scheef hoofd, trage houdingsreacties, tetraparese, nystagmus

Divergent scheelzien is een frequent klinisch teken van hydrocephalus.

Hoe dierenartsen diagnosticeren

Fysiek en neurologisch onderzoek: schedelform, fontanellen, zicht, reflexen, gang en gedrag.

Bij open fontanellen toont echografie daardoor de laterale ventrikels. Interne geneeskunde:

"Hydrocephalus is suspected on the basis of characteristic signs and physical examination findings in a young animal of a typical breed. If fontanelles are open, ultrasound examination of the brain can be performed through the openings, and this can determine the size of the lateral ventricles and confirm the diagnosis..."

Bij gesloten: MRI (gouden standaard) of CT.

Echografie bevestigt hydrocephalus bij jongen door verwijde laterale ventrikels via open fontanellen te tonen.

Behandelingsopties

Doel: minder CSV, minder druk, insultcontrole.

Medicamenteuze first-line

• Glucocorticoïden (bijv. prednison): verlagen tijdelijk CSV-productie en ontsteking. Referentie: «Some animals improve with glucocorticoid treatment (prednisone, 0. 5 mg/kg, administered orally daily, tapered weekly until 0. 1 mg/kg q48h).»
• Diuretica: furosemide, acetazolamide.

Second-line

• PPI zoals omeprazol
• Anticonvulsiva bij insulten

Chirurgie

Ventriculoperitoneale (VP) shunt: eenwegkatheter van ventrikel naar abdomen. Aanhoudend positief resultaat bij meer dan 50 % van patiënten.

Prognose

Hangt af van ernst en timing van behandeling. Duidelijk neurologisch tekort: slecht zonder agressieve interventie. Medicatie verlicht vaak tijdelijk. Met VP-shunt heeft meer dan de helft een goed langetermijnresultaat; complicaties mogelijk (infectie, obstructie).

Preventie

De congenitale vorm is bij het individu niet te voorkomen. Aangedane dieren en ouders/broers-zussen niet fokken. Vermindert overdracht van misvormingen die CSV blokkeren.

Wanneer de dierenarts bellen

Urgent: insulten of bevingen; plots verlies van zicht; extreme lethargie of niet wakker worden; ataxie, vallen of tetraparese; snelle toename van kopgrootte of bolle fontanel.

Voor specifieke rassen

Bij toy- en brachycefale rassen (chihuahua, maltezer, yorkshire, keeshond, toy poedel, mopshond, engelse bulldog) als pup: traag leren, moeilijke zindelijkheid, zeer ronde schedel. Vroege detectie verbetert levenskwaliteit.

Bronnen

• Internal Medicine, 5th Edition, pages 1037-1038.

My highlights & notes

New note