Melanoma

TL;DR. Veel huidmelanomen bij de hond zijn goedaardig; melanomen in de bek, tenen of bij de kat zijn meestal agressief en vragen snelle dierenartsbeoordeling.

Huidmelanomen op behaarde huid bij de hond zijn vaak goedaardig; elke donkere knobbel verdient onderzoek.

Wat is het?

Melanoom (melanocytaire neoplasie) ontstaat uit melanocyten, pigmentcellen. Het kan huid, mondholte, nagelbed en oog betreffen. Bij de hond bepaalt de locatie het gedrag: op behaarde huid vaak goedaardig (melanocytomen); in de mond, tenen of mucocutaan vaak kwaadaardig met vroege metastasen. Bij de kat zeldzaam maar bijna altijd maligne.

Oorzaken en risicofactoren

Anders dan bij de mens is UV geen hoofdzaak. Genetica, rassen en veranderingen in oncogenen en immuunbewaking spelen mee. Vaker bij oudere honden; zeldzaam bij katten. Sterk gepigmenteerde huid verhoogt digitaal risico.

Signalen

• Vlezige massa op tandvlees, tong of gehemelte (vaak)
• Solitaire, stevige, bruin tot zwarte knobbel, vaak haarloos (vaak)
• Ulceratie of bloeding (soms)
• Amelanotische roze laesies (soms)
• Paronychia, misvormde of uitvallende nagel (soms)

Digitaal melanoom: gezwollen teen, misvormde nagel of massa aan het nagelbed; meestal sterk maligne.

Diagnose

Lichamelijk onderzoek en lokale lymfeklieren. FNA/cytologie oriënteert maar scheidt niet altijd benigne van maligne. Histopathologie (gouden standaard) na biopsie of excisie: maligniteit, mitose-index, randen. Stagering: thoraxröntgen in 3 projecties, abdominale echo, zo nodig CT/MRI.

Behandeling

Lokale controle

• Chirurgie met ruime, schone randen; digitaal vaak teenamputatie; oraal zo nodig partiële mandibulectomie/maxillectomie.
• Radiotherapie bij incomplete of onmogelijke chirurgie.

Systemische controle

• Carboplatine met beperkt succes bij zeer maligne vormen.
• Therapeutisch DNA-vaccin bij honden (oraal melanoom) na lokale controle bij microscopische ziekte.

"Surgery and/or radiation therapy for local control. For systemic control, carboplatin chemotherapy has been used with limited success. A vaccine recently has been released; initial reports indicate increased survival when used in a microscopic disease setting."

Prognose

Uitstekend bij cutane melanocytomen van de hond na complete verwijdering. Gereserveerd tot slecht bij orale, digitale en mucocutane vormen en bij vrijwel alle kattenmelanomen door vroege metastasen.

Preventie

Vroege detectie: huid, poten en mond controleren; regelmatige dierenartscontroles.

Wanneer de dierenarts bellen

Elke nieuwe knobbel of pigmentverandering. Spoed bij ademnood, hoesten, mondbloeding, ernstige kreupelheid of snel groeiende/ulcererende massa.

Specifieke rassen

Extra alert bij Scottish Terrier, Airedale Terrier, Doberman Pinscher, English Cocker Spaniel, Poodle, Irish Setter, Miniature Schnauzer, Standard Schnauzer, Golden Retriever.

Bronnen

• Cowell and Tyler's Diagnostic Cytology and Hematology of the Dog and Cat, 5th Edition, p. 88.
• Small Animal Dermatology: A Color Atlas and Therapeutic Guide, p. 423, 489.
• Small Animal Internal Medicine, 5th Edition, p. 463.

My highlights & notes

New note