Panosteitis

TL;DR. Panosteitis to bolesna, przejściowa choroba kości u młodych, rosnących psów, powodująca wędrującą kulawiznę, ból kości i gorączkę.

Panosteitis zwykle dotyczy młodych, szybko rosnących psów, zwłaszcza ras dużych.

Co to jest?

Panosteitis to metaboliczne zaburzenie kości, które dotyczy głównie młodych, szybko rosnących psów. Potocznie nazywane «bólami wzrostowymi». Obejmuje zapalenie kości długich kończyn: kości ramiennej, promieniowej i łokciowej, udowej oraz piszczelowej.

W zdrowej kości jama szpikowa wypełniona jest tkanką tłuszczową i naczyniami. W panosteitis szpik jest tymczasowo zastępowany gęstą tkanką włóknistą i nadmiernym tworzeniem kości. Rośnie ciśnienie w kości i drażniony jest okostna, silnie unerwiona błona zewnętrzna. Skutkiem jest znaczny ból miejscowy.

Choć jest to stresujące dla opiekunów, choroba jest samoograniczająca: ustępuje wraz z dojrzewaniem szkieletu, zwykle bez trwałego uszkodzenia ani długotrwałych wad strukturalnych.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Dokładna przyczyna pozostaje nieznana. Jako zaburzenie metaboliczne podejrzewa się czynniki genetyczne, szybki wzrost, wpływy żywieniowe (diety wysokobiałkowe lub wysokokaloryczne przyspieszające wzrost) oraz przejściowe zaburzenia krążenia w szpiku.

Teoretycznie może wystąpić u każdego psa, ale najczęściej diagnozuje się ją między 5. a 18. miesiącem życia. Rasy duże i olbrzymie są silnie predysponowane ze względu na krzywą wzrostu. Samce chorują częściej niż suki, choć może dotyczyć każdego szczenięcia.

Objawy, na które warto uważać

Objawy mogą nasilać się i ustępować, często przechodząc z jednej kończyny na drugą w ciągu tygodni lub miesięcy.

• Ból kości (główny): silna wrażliwość na dotyk lub ucisk trzonów kości długich.
• Kulawizna (częsta): nagłe, niewyjaśnione utykanie; może «przeskakiwać» z przedniej na tylną łapę lub odwrotnie, w zależności od zapalnej kości.
• Gorączka (częsta): łagodna do umiarkowanej z powodu procesu zapalnego.
• Niechęć do ruchu (częsta): apatia, wahanie przed schodami lub odmowa zabawy.
• Zmniejszony apetyt (częsty): dyskomfort i gorączka mogą obniżyć zainteresowanie jedzeniem.

Wędrująca kulawizna i niechęć do obciążania kończyny to częste objawy panosteitis.

Jak weterynarze diagnozują

Diagnoza zaczyna się od dokładnego badania fizykalnego i ortopedycznego: chód i palpacja każdej kończyny w celu lokalizacji bólu.

Delikatny ucisk przykłada się do trzonów kości długich. Wyraźna reakcja bólowa przy tej palpacji kości, a nie przy manipulacji stawem, to klasyczny wskaźnik i pomaga odróżnić problemy stawowe, takie jak osteochondritis dissecans (OCD) lub wiotkość. Referencja z medycyny wewnętrznej zauważa:

"The bones should also be thoroughly palpated, particularly in young dogs, because metabolic bone disorders such as hypertrophic osteodystrophy and panosteitis can cause fever associated with bone pain."

Należy też wykluczyć inne przyczyny gorączki i bólu kończyn, np. poliartritis immunologiczną lub zakażenia. Czasem zapalenie stawów nie daje oczywistego obrzęku:

"Because some animals with polyarthritis do not have obvious joint pain or detectable joint swelling or effusion, it is important to maintain a high index of suspicion for this disorder. Animals with nonspecific pain, a stiff gait, reluctance to exercise, or fever of unknown origin should always be evaluated with a careful physical examination in an attempt to localize a region..."

Dla potwierdzenia zaleca się cyfrowe zdjęcia RTG zajętych kończyn. Na RTG panosteitis wygląda jak gęste lub «rozmazane» obszary w normalnie ciemnej jamie szpikowej. Zmiany radiologiczne mogą opóźniać objawy kliniczne o kilka dni; czasem potrzebne jest powtórne RTG, jeśli wczesne obrazy są niejednoznaczne.

Opcje leczenia

Nie ma specyficznego wyleczenia ani leku celowanego. Ponieważ choroba jest samoograniczająca, leczenie skupia się na wsparciu, kontroli bólu i komforcie w czasie zaostrzeń.

Kontrola bólu

Przepisuje się weterynaryjne NLPZ na ból kości i gorączkę. Przywracają mobilność i jakość życia. Nigdy nie podawaj ludzkich leków przeciwbólowych: mogą być silnie toksyczne dla psów.

Ograniczenie aktywności

W aktywnych epizodach konieczny jest ścisły spoczynek ruchowy. Unikaj biegania, skoków i szorstkiej zabawy. Krótkie, kontrolowane spacery na smyczy utrzymują tonus mięśni bez przeciążania zapalnej kości.

Postępowanie żywieniowe

Przy diecie bardzo kalorycznej lub wysokobiałkowej lekarz może zalecić zbilansowaną karmę dla szczeniąt ras dużych, aby uregulować tempo wzrostu i ograniczyć skoki, które nasilają metaboliczne zaburzenia kości.

Rokowanie

Choć w klinicznym rejestrze referencyjnym brak szczegółowych danych rokowniczych, panosteitis jest powszechnie uznawana za chorobę o doskonałym rokowaniu.

Większość psów ma epizody od kilku dni do kilku tygodni. Częstość i nasilenie maleją wraz ze zbliżaniem się do dojrzałości szkieletowej. Do 18–24. miesiąca życia schorzenie zwykle ustępuje całkowicie, bez przewlekłej kulawizny, uszkodzenia stawów ani anomalii strukturalnych.

Profilaktyka

Bez znanej dokładnej przyczyny nie ma gwarantowanej profilaktyki. Ryzyko i nasilenie można zmniejszyć starannym żywieniem:

• Unikać przekarmiania: szczenięta ras dużych utrzymywać w szczupłej, zdrowej kondycji.
• Stosować odpowiednią karmę dla szczeniąt: wysokiej jakości dieta dla ras dużych ze zbilansowanym stosunkiem wapnia do fosforu i kontrolowaną gęstością energetyczną.
• Unikać suplementów wapnia: nie dodawać wapnia ani minerałów do zbilansowanej karmy komercyjnej; nadmiar może zaburzyć rozwój kości.

Kiedy dzwonić do weterynarza

Jeśli młody pies nagle utyka, jest apatyczny lub boli go przy dotyku, umów wizytę. To nie jest klasyczna nagła sytuacja medyczna, ale kontrola bólu i wykluczenie poważniejszych problemów ortopedycznych wymagają opieki weterynaryjnej.

Szukaj natychmiastowej pomocy przy czerwonych flagach:

• Całkowita niezdolność lub odmowa stania albo chodzenia
• Bardzo wysoka gorączka z ciężką apatią lub depresją
• Całkowita odmowa jedzenia lub picia dłużej niż 24 godziny
• Ciężki, ostry obrzęk jednej lub więcej kończyn

Źródła

• Internal Medicine, 5th Edition, pages 1137, 1315.
• Current Techniques in Small Animal Surgery, 5th Edition, page 1111.

My highlights & notes

New note