Reptile Respiratory Infection

TL;DR. Infekcje dróg oddechowych u gadów, w tym bakteryjne zapalenie płuc, to poważne stany powodujące duszność, które mogą szybko przejść w zagrażające życiu zakażenia krwi (sepsę), jeśli nie są leczone przedłużoną, ukierunkowaną antybiotykoterapią.

W przeciwieństwie do ssaków gady nie mają przepony, co utrudnia usuwanie płynu z płuc.

Co to jest?

Infekcja dróg oddechowych u gada to poważny stan medyczny dotyczący przede wszystkim tchawicy i płuc. W przeciwieństwie do ssaków gady nie mają mięśniowej przepony, która pomaga kaszleć i usuwać śluz lub resztki zapalne z dróg oddechowych. Z powodu tej różnicy anatomicznej nawet łagodna infekcja może szybko się nasilić. Śluz i płyn łatwo gromadzą się w płucach, prowadząc do ciężkiego bakteryjnego zapalenia płuc.

Bez leczenia bakterie mogą przeniknąć delikatne tkanki układu oddechowego i dostać się do krwiobiegu. To szerzenie ogólnoustrojowe nazywa się sepsą (lub posocznicą). Sepsa to stan zagrożenia życia z uogólnionym zapaleniem, uszkodzeniem tkanek i niewydolnością narządów. Ponieważ gady mistrzowsko ukrywają objawy choroby, infekcja jest często już zaawansowana, gdy opiekun zauważa, że coś jest nie tak.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Infekcje dróg oddechowych u gadów rzadko są chorobami pierwotnymi. Zazwyczaj to infekcje wtórne, które rozwijają się, gdy układ odpornościowy jest osłabiony. Najczęstsze wyzwalacze to błędy w utrzymaniu: zbyt zimne terrarium, niewłaściwa wilgotność, zła wentylacja lub niedostateczna higiena. Przewlekły stres środowiskowy osłabia naturalną obronę.

Bakterie oportunistyczne obecne w małej liczbie w środowisku lub w jamie ustnej gada mnożą się wtedy bez kontroli. Historycznie najczęściej izolowane są gatunki Pseudomonas i Aeromonas. Każdy gad może zachorować; nie ma udokumentowanych predyspozycji rasowych ani genetycznych. Choroba jest uniwersalnie powiązana ze stresem środowiskowym i ekspozycją.

Objawy, na które zwracać uwagę

Ponieważ gady maskują objawy, trzeba uważnie obserwować oddychanie i wygląd.

• Wilgotne trzeszczenia (częste): Można usłyszeć bulgotanie, klikanie lub trzaski przy oddychaniu. Powoduje je powietrze przechodzące przez płyn i śluz w drogach oddechowych.
• Nasilone dźwięki oddechowe (częste): Świszczenie, ciężki oddech lub oddychanie z otwartym pyskiem to wyraźne oznaki duszności. Gad może też trzymać głowę uniesioną, by utrzymać drożność dróg oddechowych.
• Przekrwienie brzuszne (sporadyczne / czerwona flaga): Krytyczny objaw sepsy ogólnoustrojowej. U węży i żółwi pojawia się jako czerwonawa lub purpurowa przebarwienie brzucha (ventrum). U jaszczurek sepsa może objawiać się jaskrawoczerwonymi, przekrwionymi oczami (przekrwiona spojówka).
• Obrzęk w miejscu zakażenia (sporadyczny): U niektórych gatunków, np. boa, może rozwinąć się miejscowe zakażenie skóry lub tkanek (cellulitis) w ranie lub ognisku, z silnym obrzękiem.

Przekrwienie brzuszne (zaczerwienienie brzucha) to krytyczny sygnał ostrzegawczy sepsy bakteryjnej ogólnoustrojowej.

Jak diagnozują weterynarze

Weterynarz zaczyna od dokładnego badania fizykalnego, zwracając uwagę na postawę oddechową, jamę ustną i skórę. Ponieważ infekcje oddechowe mogą naśladować inne stany, a leczenie musi być bardzo ukierunkowane, testy diagnostyczne są niezbędne.

Aby zidentyfikować dokładną przyczynę, wykonuje się posiew bakteryjny. Zazwyczaj robi się płukanie tchawicy lub płuc: niewielką ilość jałowego płynu wprowadza się do dróg oddechowych i delikatnie odsysa, by zebrać komórki i bakterie. Laboratorium identyfikuje bakterie (np. Pseudomonas lub Aeromonas) i określa, które antybiotyki je zabijają.

Jeśli podejrzewa się, że zakażenie wyszło poza płuca, zaleca się posiew krwi. Test wykrywa bakterie we krwi i potwierdza, czy doszło do sepsy ogólnoustrojowej.

Opcje leczenia

Leczenie wymaga długoterminowego zaangażowania. Ze względu na wolny metabolizm gady goją się wolniej niż ssaki, a leki dłużej eliminują patogeny z tkanek.

Antybiotykoterapia

Podstawą jest przedłużony, ukierunkowany kurs antybiotyków dobrany na podstawie posiewu. Wiodące źródło weterynaryjne zauważa:

"Treatment and Prognosis
Find the source of infection, obtain a culture or blood culture, and treat with appropriate antibiotics. Antibiotic treatment in reptiles is routinely given for 6 to 10 weeks."

Przerwanie antybiotyków zbyt wcześnie, nawet gdy gad wydaje się oddychać normalnie, może sprawić, że infekcja wróci w silniejszej, opornej postaci.

Opieka wspomagająca i wsparcie linienia

Gady z infekcjami ogólnoustrojowymi często mają trudności z linieniem (dysecdysis). Wsparcie linienia jest kluczowe dla rekonwalescencji, ale trzeba je prowadzić ostrożnie, by nie spowodować dalszych obrażeń. To samo źródło radzi:

"To encourage a shed, the reptile should be soaked
in warm water. Never pull off the shed, especially the spectacle over the eye, as skin or corneal damage may occur. The old shed can be gently rubbed"

Optymalizacja środowiska

Weterynarz pomoże przejrzeć i dostosować terrarium. Podniesienie temperatury otoczenia do górnego zakresu Preferred Optimal Temperature Zone (POTZ) gatunku może stymulować odporność i poprawić skuteczność antybiotyków.

Rokowanie

Dane o długoterminowym rokowaniu u tych gatunków są ograniczone. Przebieg silnie zależy od tego, jak szybko infekcja zostanie rozpoznana i leczona.

Jeśli wykryta wcześnie (jeszcze ograniczona do górnych dróg oddechowych lub wczesnego zapalenia płuc) i leczona pełnym 6–10-tygodniowym kursem odpowiednich antybiotyków, rokowanie jest na ogół korzystne. Przy sepsie ogólnoustrojowej (przekrwienie brzuszne lub ciężkie zapalenie spojówek) rokowanie staje się bardzo ostrożne i potrzebna jest intensywna opieka.

Zapobieganie

Najskuteczniejszą profilaktyką jest nienaganne utrzymanie. Ponieważ te infekcje prawie zawsze są wtórne do stresu środowiskowego, należy:

• Stale monitorować temperaturę i wilgotność cyfrowymi termometrami i higrometrami.
• Zapewnić odpowiednią wentylację, by uniknąć stojącego, wilgotnego powietrza zatrzymującego bakterie.
• Regularnie czyścić i dezynfekować terrarium oraz natychmiast usuwać odchody.
• Podawać zbilansowaną, gatunkowo odpowiednią dietę, by wzmocnić odporność.
• Poddawać kwarantannie każdego nowego gada przez co najmniej 90 dni przed wprowadzeniem do istniejącej kolekcji.

Kiedy dzwonić do weterynarza

Infekcje dróg oddechowych u gadów mogą gwałtownie się pogarszać. Skontaktuj się natychmiast z weterynarzem, jeśli zauważysz którykolwiek z poniższych objawów nagłych:

• Wilgotne, bulgoczące lub klikające dźwięki przy oddychaniu
• Oddychanie z otwartym pyskiem lub wyciąganie szyi, by oddychać
• Czerwone lub purpurowe przebarwienie brzucha węża lub żółwia (przekrwienie brzuszne)
• Silny obrzęk wzdłuż ciała lub wokół rany
• Skrajna apatia lub całkowita odmowa jedzenia

Źródła

• Small Animal Dermatology: A Color Atlas and Therapeutic Guide, s. 513, 520.

My highlights & notes

New note