Pituitary Pars Intermedia Dysfunction

TL;DR. Hipofiz pars intermedia disfonksiyonu (PPID), eskiden equin Cushing hastalığı olarak bilinen, yaşlı atlarda sık görülen, anormal tüy değişikliklerine yol açan ve ömür boyu tıbbi yönetim gerektiren dejeneratif bir hormonal bozukluktur.

Normal şekilde dökülmeyen uzun, kıvırcık bir tüy örtüsü atlarda PPID'nin klasik işaretidir.

Nedir?

Hipofiz pars intermedia disfonksiyonu (PPID), tarihsel olarak equin Cushing hastalığı olarak anılan, esas olarak yaşlı atları etkileyen dejeneratif bir endokrin (hormonal) hastalıktır. Durum, beynin tabanında hipofiz pars intermedia adı verilen belirli bir bölgeden kaynaklanır.

Normal koşullarda beyin, bezin bu bölümündeki hormon üretimini düzenlemek için dopamin adlı kimyasal haberciyi kullanır. PPID'li atlarda dopamin üreten sinir hücreleri zamanla bozulur. Bu doğal "fren" mekanizması olmadan pars intermedia aşırı aktif hale gelir ve büyür. Bu aşırı aktivite, çeşitli hormonlara ayrışan öncü proteinler olan proopiomelanokortin (POMC) peptidlerinin anormal ve aşırı ifadesine yol açar.

Bu hormonal dengesizlik atın vücudundaki birden fazla sistemi etkiler. İlerleyici ve dejeneratif bir durum olduğu için erken belirtileri tanımak ve veterinerinizle yakın çalışmak konfor ve yaşam kalitesini korumak için esastır.

Nedenler ve risk faktörleri

PPID'nin birincil nedeni, hipotalamustaki dopamin üreten nöronların yaşa bağlı dejenerasyonudur. Bu nöronlar azaldıkça hipofiz düzenleyici sinyallerini kaybeder; hücre hiperplazisi ve hormon aşırı üretimi ortaya çıkar.

PPID yaşlanmayla güçlü şekilde ilişkili olsa da klinik kayıtlarımızda belgelenmiş ırk yatkınlığı yoktur. Herhangi bir at, poni, eşek veya katır yaşlandıkça PPID geliştirebilir. Çoğu vaka 15 yaş üstü atlardan teşhis edilir; ara sıra daha genç hayvanlarda da görülebilir.

İzlenmesi gereken belirtiler

PPID'nin klinik belirtileri erken evrelerde ince olabilir ve hastalık ilerledikçe daha belirginleşir.

• Tüy örtüsü değişiklikleri (sık): PPID'nin en klasik belirtisi kış tüyünün normal dökülmemesidir; bu durum hirsutizm veya hipertrikoz olarak bilinir. Tüy özellikle boyun, bacaklar ve yanlar boyunca anormal şekilde uzun, kalın, kıvırcık veya keçeleşmiş hale gelebilir.
• Hiperglisemi (ara sıra): bazı atlar hormonal dengesizlikle ilişkili insülin regülasyon bozukluğu nedeniyle yüksek kan şekeri (hiperglisemi) geliştirir.

PPID'nin kendisi yavaş ilerleyen bir hastalık olsa da (aciliyet 2/5), şiddetli laminitis (ağrılı tırnak iltihabı) veya ikincil enfeksiyonlar gibi komplikasyonlar hızla veteriner aciline dönüşebilir.

Anormal tüy değişiklikleri veya hirsutizm, PPID'nin en yaygın klinik belirtisidir.

Veterinerler nasıl teşhis eder

Veterineriniz kapsamlı bir fizik muayene ile başlar; vücut kondisyonuna ve tüy örtüsüne dikkat eder. Erken belirtiler normal yaşlanmayı taklit edebileceği için teşhisi doğrulamak üzere tanı testleri çok önemlidir.

PPID'yi doğrulamak için birincil tanı aracı ACTH stimülasyon testi (veya bazal ACTH testi)dir. Bu test, atın endokrin sisteminin uyarıcı bir hormona nasıl yanıt verdiğini ölçer. Standart bir veteriner referansında belirtildiği gibi:

"HORSES: ACTH Stimulation Test: a) Draw baseline blood sample for cortisol determination an"

Bu hormon düzeylerini değerlendirerek veterineriniz hipofizin anormal çalışıp çalışmadığını belirleyebilir. Testler sıklıkla yılın belirli dönemlerinde yapılır; çünkü atlardaki normal mevsimsel hormonal dalgalanmalar sonuç yorumuna dahil edilmelidir.

Tedavi seçenekleri

PPID tedavi edilemez ancak günlük ilaç ve destekleyici bakımla iyi yönetilebilir. Tedavi hormonal dengeyi yeniden kurmayı ve klinik belirtileri hafifletmeyi amaçlar.

Birinci basamak tedavi: dopamin agonistleri

PPID'nin birincil tıbbi tedavisi bir dopamin agonisti olan Pergolide'dir. Bu ilaç beyinde dopamin gibi davranır; hipofiz reseptörlerine bağlanarak hormon aşırı üretimini azaltır.

Tedaviye yanıt kademelidir. Veterineriniz dozu ayarlamak için klinik belirtileri ve hormon düzeylerini izler. Önde gelen bir veteriner farmakoloji referansına göre:

"If no improvement is noted within 8-12 weeks (depending on season as hair coat changes will vary with the time of year that treatment is initiated), the daily dose can be increased by 0. 002 mg/kg monthly up to a total dose of 0. 006 mg/kg (3 mg/day for a 500 kg horse)."

İkinci basamak tedavi: serotonin antagonistleri

At yalnız birinci basamak tedaviye yeterince yanıt vermezse veterinerler Cyproheptadine gibi ikinci basamak tedavi ekleyebilir. Siproheptadin, pergolid ile birlikte kullanıldığında hipofiz aktivitesini daha da düzenlemeye yardımcı olabilen bir antihistamin ve serotonin antagonistidir.

Prognoz

PPID'li atlar için uzun dönem prognoz ve sağkalım verileri güncel veteriner literatüründe sınırlıdır; çünkü bireysel sonuçlar tanı yaşına, eşlik eden metabolik sorunlara ve günlük yönetimin kalitesine büyük ölçüde bağlıdır. Ancak PPID yavaş ilerleyen, geri çevrilemez dejeneratif bir hastalıktır.

Resmi istatistiksel prognoz verisi eksikliğine rağmen birçok at için pratik görünüm oldukça olumludur. Erken teşhis ve günlük ilaçla birçok at yıllarca rahat, aktif ve klinik olarak stabil kalır. Başarılı yönetim, sahip ile veteriner arasında ortaklık gerektirir: günlük ilaç uygulaması, düzenli tırnak bakımı, aşırı ısınmayı önlemek için kırkma ve uyarlanmış beslenme desteği.

Önleme

PPID yaşa bağlı beyin değişikliklerinin sürüklediği dejeneratif bir durum olduğundan, hastalığın gelişmesini önleyecek bilinen önleyici önlemler veya yaşam tarzı değişiklikleri yoktur. Kötü yönetim, diyet seçimleri veya egzersiz eksikliğinden kaynaklanmaz.

En etkili strateji proaktif izlemedir. 15 yaş üstü atlarda sahipler dökülme düzenlerine ve genel vücut kondisyonuna dikkat etmelidir. Erken saptama daha erken tıbbi müdahaleye olanak tanır; bu da şiddetli klinik belirtileri ve ikincil komplikasyonları önleyebilir.

Veterinerinizi ne zaman aramalısınız

Yaşlı atınızın kış tüyünü yavaş döktüğünü, uzun kıvırcık tüy lekeleri olduğunu veya olağandışı letarjik göründüğünü fark ederseniz veteriner randevusu alın.

Atınızda laminitis belirtileri (ağırlık kaydırma, geriye yaslanma postürü veya sıcak tırnaklar), aşırı zayıflık veya ani, açıklanamayan ateş ya da enfeksiyon varsa veterinerinize hemen başvurun.

Kaynaklar

• Plumb's Veterinary Drug Handbook, pp. 909, 2819, 2823, 2824.

My highlights & notes

New note