Macrorhabdiosis

TL;DR. Makrorhabdioza to przewlekła, często ciężka infekcja drożdżakowa żołądka ptaków, zwłaszcza papużek falistych, kanarków i nimf, z postępującą utratą masy mimo dobrego apetytu, regurgitacją i niestrawionymi nasionami w kale.

Macrorhabdus ornithogaster kolonizuje cieśń żołądkową, wąskie połączenie proventriculus i ventriculus.

Co to jest?

Makrorhabdioza to przewlekła, postępująca infekcja pokarmowa wywołana przez Macrorhabdus ornithogaster, duże drożdże w kształcie pałeczki. Przez lata nazywano je «megabakterią» ze względu na rozmiar. Dziś to drożdże; mówi się też o «Going Light Syndrome» z powodu szybkiej utraty masy. Kolonizuje cieśń żołądkową między żołądkiem gruczołowym a mięśniowym. Zapala i pogrubia błonę śluzową oraz podnosi pH żołądka, utrudniając trawienie. Przy bardzo wysokim metabolizmie niedożywienie szybko staje się groźne.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Jedyny czynnik: Macrorhabdus ornithogaster. Przenoszenie fekalno-oralne i od rodziców na pisklęta przy karmieniu. Wiele ptaków to bezobjawowi nosiciele. Choroba kliniczna przy immunosupresji: stres, niedobory, koinfekcje (np. PBFD, poliomawirus, Trichomonas), odsadzenie lub wiek podeszły. Papużki faliste, kanarki i nimfy są bardzo podatne.

Objawy, na które zwracać uwagę

• Utrata masy (kardynalny): zanik mięśni piersiowych, ostry kil («going light»).
• Polifagia (częsty) przy dalszym chudnięciu.
• Regurgitacja (częsty)
• Najeżone pióra (częsty)
• Całe nasiona w kale (częsty)
• Letarg (częsty)
• Smoliste stolce (okazjonalny): czarny smolisty kał przy krwawieniu żołądkowym.

Najeżony wygląd i letarg to częste znaki zaawansowanej makrorhabdiozy.

Jak weterynarze diagnozują

• Barwienie Grama lub świeży preparat kału: duże pałeczki Gram-dodatnie o zaokrąglonych końcach; wydalanie przerywane, wynik ujemny nie wyklucza.
• PCR kału [złoto]: najczulszy i najbardziej swoisty test.
• RTG z kontrastem: poszerzony proventriculus i zwężenie «klepsydry» na połączeniu proventriculus–ventriculus.

Opcje leczenia

Pierwsza linia: Amphotericin B

Doustny polienowy lek przeciwgrzybiczy pokrywający żołądek. U ptaków słabo wchłaniany z przewodu pokarmowego, co ogranicza ryzyko nerkowe. Typowo 10–30 dni, dwa razy dziennie.

Druga linia: Nystatin

Gdy brak amfoterycyny lub nietolerancja. Słabiej działa na Macrorhabdus.

Wsparcie

Ciepło (~29 °C), miękka, łatwo strawna karma, zakwaszanie wody tylko według weterynarza.

Rokowanie

Ostrożne do umiarkowanego. Wysoka nawrotowość. Przy wczesnym wykryciu wiele ptaków wraca do zdrowia. Przy przewlekłym uszkodzeniu żołądka może pozostać niestrawność i trwała chudość.

Zapobieganie

• Kwarantanna 30–45 dni i PCR kału u nowo przybyłych.
• Higiena klatek, żerdek i misek.
• Zmniejszyć stres i dieta dostosowana do gatunku.
• Nie rozmnażać ptaków dodatnich lub wyleczonych z choroby klinicznej.

Kiedy dzwonić do weterynarza

Skrajne osłabienie, siedzenie na dnie, niemożność siadania, aktywna regurgitacja, smoliste stolce, szybka utrata masy lub duszność to stany nagłe.

Dla konkretnych gatunków

Papużki faliste

Historycznie «Going Light». Regularnie ważyć w gramach.

Kanarki

Często postać ostrzejsza: apatia, najeżenie i nagła śmierć.

Nimfy

Przewlekła regurgitacja i «rzucanie nasion»; możliwa wtórna staza wola.

Źródła

Standardowe wytyczne konsensusu medycyny wewnętrznej i medycyny ptasiej.

My highlights & notes

New note