Anaphylaxis

TL;DR. Sốc phản vệ là phản ứng dị ứng đột ngột, nặng, có thể chết ở chó và mèo, cần điều trị cấp cứu ngay để đảo ngược suy tuần hoàn và tắc đường thở.

Nhận biết sớm và can thiệp thú y nhanh là then chốt.

Là gì?

Sốc phản vệ là quá mẫn hệ thống nhanh với giải phóng mediator ồ ạt (histamine, PAF): giãn mạch, co phế quản, hạ huyết áp. Đến 50% thể tích tuần hoàn có thể thoát vào mô.

"The combination of mediator-induced arrhythmia, coronary artery vasoconstriction, and decreased systemic vascular resistance causes a profound hypotension. A relative hypovolemia occurs as up to 50% of the circulating volume is lost into the tissues by the sudden increase in vascular permeability."

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Côn trùng đốt, vắc-xin, thuốc, thức ăn. Nguy cơ cao hơn ở Dachshund, Boston Terrier, Miniature Pinscher, French Bulldog, Havanese.

Dấu hiệu

Ở chó thường GIT trước (nôn, tiêu chảy); ở mèo phổi. Thường: phù mạch, mày đay, ngứa, khó thở, hạ HA. Đôi khi ngất, nhịp nhanh, loạn nhịp; hiếm: co giật.

Phù mặt và mày đay là cảnh báo sớm phổ biến.

Chẩn đoán

Lâm sàng (bệnh sử + kiểu). Phân biệt hen, ngất, dị vật. Sau bắt đầu điều trị: HA, TFAST, oxy.

Theo dõi sinh hiệu dẫn dắt hồi sức.

Điều trị

• Epinephrine tuyến đầu.
• Dịch i.v. tích cực.
• Diphenhydramine, ranitidine; glucocorticoid; giãn phế quản; vận mạch; atropine; glucagon khi cần.

Tiên lượng

Không điều trị xấu; chăm sóc nhanh thường rất tốt trong 24–48 giờ.

Phòng ngừa

Ghi dị ứng, tiền thuốc trước vắc-xin, quan sát 30–60 phút, kiểm soát côn trùng.

Khi nào gọi bác sĩ thú y

Cấp cứu ngay: khó thở, phù mặt, xẹp, nôn/tiêu chảy dữ dội sau vắc-xin/đốt, niêm mạc nhợt/xanh.

Cho giống cụ thể

Dachshund, Boston terrier, pinscher nhỏ, bulldog Pháp, Havanese: cảnh giác thêm sau thủ thuật và ngoài trời.

Nguồn

• Small Animal Critical Care Medicine, 2nd Edition, pages 883–884.
• WSAVA Vaccination Guidelines 2024.

My highlights & notes

New note