Testudinid Herpesvirus Infection

TL;DR. Testudinide-herpesvirus is een zeer besmettelijke, vaak dodelijke virusinfectie bij landschildpadden met ernstige mondletsels, ademnood en levenslang dragerschap.

Lethargie en terugtrekken zijn vroege, aspecifieke tekenen van systemische ziekte bij landschildpadden.

Wat is het?

Infectie met testudinide-herpesvirus (TeHV), vooral het virulente TeHV-3, hoort bij de zwaarste infectieziekten van landschildpadden. Het virus treft slijmvliezen van de bovenste luchtwegen en de mondholte, vernietigt epitheel en veroorzaakt ernstige ontsteking.

Zoals andere herpesvirussen vestigt TeHV latentie in het zenuwstelsel. Na de acute fase blijft het virus in het lichaam en reactiveert bij stress, slechte huisvesting of bijkomende ziekte, zodat de schildpad opnieuw ziek wordt en virus uitscheidt.

Als ectothermen hangen immuniteit en virusvermeerdering sterk af van de omgevingstemperatuur. Eén geïnfecteerd dier kan een hele collectie bedreigen.

Oorzaken en risicofactoren

Oorzaak: testudinide-alfaherpesvirus, vooral TeHV-3. Overdracht vooral via direct contact, gedeelde voer- en waterbakken, paringsgedrag en besmette oppervlakken of handen/gereedschap.

Hoog risico: ongeteste nieuwkomers zonder quarantaine. Overlevenden zijn levenslange latente dragers en kunnen bij transportstress opnieuw uitscheiden. Vaak getroffen: Testudo-soorten (bijv. Griekse, Hermanns, randschildpad) en Gopherus (bijv. woestijnschildpad). Soorten mengen is riskant: minder gevoelige soorten kunnen met milde tekenen een letale dosis doorgeven aan gevoeligere soorten.

Signalen om op te letten

• Difteroïde mondplaques / stomatitis (cardinaal): dikke, geelwitte, caseuze membranen in bek, tong en keel; pijnlijk; slikken en bek sluiten bemoeilijkt.
• Neusuitvloeiing / rhinitis (vaak): helder tot etterig; bellen bij de neusgaten, neus afvegen aan voorpoten.
• Lethargie (vaak): terugtrekken in het schild, geen zonnen.
• Anorexie (vaak): voedselweigering door systemische ziekte en mondpijn.
• Dyspneu (soms): open-bekademhaling, hijgen; spoed bij luchtwegobstructie.
• Blefaritis / conjunctivitis (soms): gezwollen, verkleefde oogleden.

Difteroïde plaques in de bek zijn een cardinaal teken van TeHV-infectie.

Hoe dierenartsen diagnosticeren

• PCR van mond-/neusswabs [GOLD STANDARD]: gevoelig en specifiek; bevestigt actieve infectie of uitscheiding.
• Histopathologie van orale biopsie: intranucleaire inclusielichamen bij actieve replicatie.
• Serumneutralisatietest: antistoffen wijzen op eerdere blootstelling en helpen stille latente dragers te vinden.

PCR op orale en nasale swabs is de gouden standaard.

Behandelopties

Geen genezing; levenslange persistentie. Doelen: replicatie remmen, secundaire infecties bestrijden, hydratatie en voeding veiligstellen.

• Acyclovir: remt virale DNA-polymerase; beperkt weefselschade en geeft het immuunsysteem tijd.
• Ceftazidime: eerstelijns antibioticum tegen veelvoorkomende gramnegatieven; gunstig doseerinterval.
• Enrofloxacin: tweede lijn bij resistentie of hardnekkige bacteriën.

Supportief: vocht, zo nodig voedingssonde, temperatuur aan de hoge kant van de POTZ.

Prognose

Gereserveerd tot slecht, afhankelijk van stam (TeHV-3 zeer virulent), eerdere toestand en start van behandeling. Velen sterven in de acute fase door ademnood, uithongering of sepsis. Overlevenden blijven latente dragers en moeten permanent geïsoleerd worden.

Preventie

• Quarantaine: minstens 90 dagen, eigen ruimte en materiaal; ideaal PCR en SN-test.
• Geen soortmix.
• Optimale huisvesting: temperatuur, vochtigheid, UVB, voeding, minder stress.
• Hygiëne tussen dieren en systemen.

Wanneer de dierenarts bellen

Direct bij neusuitvloeiing, bellen aan de neus, ooglidzwelling of eetlustverlies. Open-bekademhaling, extreme lethargie of zichtbare geelwitte mondplaques zijn spoedgevallen.

Bronnen

Standaard herpetologische geneeskunde en gevestigde protocollen voor reptieleninterne geneeskunde.

My highlights & notes

New note