Vis uit het water: het redden van een gesprongen vis en de dagen daarna

Snel antwoord

Het vinden van een vis op de vloer is de aquariumversie van een verkeersongeluk: een plotselinge fysieke catastrofe waarbij wat u in de eerste minuut doet, het resultaat grotendeels bepaalt. Vissen worden niet aangereden door auto's, maar ze springen wel, ze kunnen vallen tijdens het verversen van water en ze raken gestrand in overloopboxen of achter decoratie.

Er gebeuren twee dingen met een vis buiten het water, en slechts één daarvan is duidelijk. De vis stikt, omdat kieuwfilamenten water nodig hebben om uit elkaar te blijven; in de lucht klappen ze in tot een nutteloze klomp. Daarnaast verliest de vis de slijmlaag op elke plek die een droog oppervlak raakt. Daarom kan een vis die volledig hersteld lijkt, drie dagen later alsnog sterven aan een infectie.

Maak alles wat de vis aanraakt nat voordat u hem aanraakt, inclusief uw handen.

• Maak uw handen nat voordat u de vis oppakt. Droge handen strippen de beschermende slijmlaag op de plaatsen waar u de vis vastpakt.
• Plaats de vis terug in het eigen aquariumwater, op de eigen temperatuur. Nooit in koud kraanwater en nooit in onbehandeld kraanwater.
• Als de vis niet rechtop kan blijven, ondersteun hem dan voorzichtig in het water, gericht in een zachte stroming zodat het water van voren naar achteren over de kieuwen stroomt.
• Een vis die er na tien minuten goed uitziet, is nog niet buiten gevaar. De infecties die hierop volgen, verschijnen in de loop van de volgende dagen.
• Beweeg een vis nooit achteruit door het water om "water over de kieuwen te duwen". Water moet bij de mond naar binnen en bij de kieuwen naar buiten.

:::danger
Doe de vis niet in vers kraanwater.

Kraanwater in de meeste toevoersystemen bevat chloor of chloramine, en beide vernietigen kieuwweefsel bij contact. Een vis wiens kieuwen al zijn beschadigd door blootstelling aan lucht, heeft helemaal geen reserves meer. Gebruik water uit het eigen aquarium, of nieuw water dat is gedechloreerd en op dezelfde temperatuur is gebracht. Als er niets anders beschikbaar is, gebruik dan het aquariumwater, zelfs als u denkt dat het aquariumwater de sprong heeft veroorzaakt.
:::

Beslis binnen 60 seconden

Waarom lucht dodelijk is voor een vis

De kieuw van een vis is een stapel zeer dunne, dicht op elkaar liggende filamenten, die elk rijen nog fijnere plaatjes dragen. Water dat daartussen stroomt, biedt een enorm oppervlak aan een dunne bloedtoevoer. In water zorgt drijfvermogen ervoor dat die structuren gescheiden blijven.

In de lucht trekt oppervlaktespanning ze naar elkaar toe. De stapel klapt in tot een vaste massa, het oppervlak voor gasuitwisseling daalt tot een fractie van wat het was en de vis kan geen zuurstof uit de lucht halen, ook al is hij erdoor omringd. Bovendien droogt het blootgestelde kieuwoppervlak uit en raakt het delicate weefsel direct beschadigd.

Dit is waarom een vis uit het water wanhopig zijn mond opent en sluit en nergens komt. De vis stikt niet door een verstopt keelgat, maar het oppervlak voor gasuitwisseling is fysiek ingeklapt.

De tweede verwonding betreft de huid. Een vis is bedekt met een slijmlaag die zijn immuunbarrière, fysieke barrière en onderdeel van zijn waterhuishouding is. Contact met tapijt, een houten vloer, een droge handdoek of een droge hand stript dit in plekken eraf. Daaronder zit onbeschermde huid, en het water waarin de vis leeft, zit vol bacteriën en schimmelsporen die onschadelijk zijn voor een intacte huid, maar opportunistisch op een beschadigde huid.

Dat is het mechanisme achter het meest frustrerende resultaat in dit scenario: een vis die wordt gered, binnen een uur weer normaal zwemt en vervolgens drie tot vijf dagen later een schimmelplek of zweer ontwikkelt.

Soortverschillen die bepalen hoeveel tijd u heeft

Niet alle vissen zijn even hulpeloos in de lucht.

Labyrintvissen, waaronder betta's, goerami's en paradijsvissen, hebben een hulp-ademhalingsorgaan waarmee ze zuurstof uit atmosferische lucht kunnen halen. Zij verdragen een verblijf buiten het water veel beter dan de meeste aquariumsoorten, en een betta die op de vloer wordt gevonden, is vaak nog te redden terwijl een tetra in dezelfde situatie dat niet zou zijn.

Sommige meervallen, waaronder Corydoras, happen naar lucht aan het oppervlak en absorberen zuurstof via de darmen. Veel modderkruipers, palingen en killivissen kunnen ook goed tegen korte blootstelling aan lucht en sommige reizen in het wild over vochtige grond.

Goudvissen en koi zijn relatief robuust, deels omdat ze groot zijn en hun kieuwoppervlakken niet zo snel uitdrogen.

Kleine, slanke soorten met een snelle stofwisseling zoals tetra's, rasbora's en danio's zijn het minst tolerant. Dit geldt ook voor zoutwatervissen, die de hele tijd al tegen osmotische stress vechten.

Lichaamsgrootte is op zichzelf al belangrijk. Een grote vis heeft meer water in zijn kieuwholte en een lagere verhouding tussen oppervlakte en volume, waardoor hij langzamer uitdroogt.

Dit betekent niet dat wachten acceptabel is voor welke soort dan ook. Het betekent dat het vinden van een betta op het tapijt een volledige reddingspoging waard is, zelfs als het er hopeloos uitziet.

Een maatbeker, een schone bak en een waterbereider bij elkaar zorgen ervoor dat u in minder dan een minuut herstelwater kunt maken in plaats van naar spullen te zoeken.

De redding, stap voor stap

Maak uw handen nat. Dit kost twee seconden en voorkomt een groot deel van de schade aan de slijmlaag. Als u een zacht net of een schone bak heeft, maak die dan nat in plaats daarvan.

Til de vis op met ondersteuning onder het lichaam. Nooit bij de staart, nooit bij een vin, nooit met een knijpende greep. Gebruik twee natte, komvormige handen of schuif een nat net of een stuk nat karton eronder.

Spoel de vis niet af onder de kraan. Dat is gechloreerd water op beschadigde kieuwen.

Plaats de vis terug in het eigen aquariumwater op de eigen temperatuur. Als het aquarium is leeggelopen of het water verdacht is, gebruik dan gedechloreerd water dat op dezelfde temperatuur is gebracht. Een temperatuurschok bovenop alles is een extra verwonding.

Laat de vis voorzichtig zakken in plaats van hem te laten vallen.

Als de vis niet rechtop kan blijven, houd hem dan vast. Ondersteun hem licht in een rechtopstaande positie nabij een bruissteen of filteruitlaat, zodat water vanaf de voorzijde naar de achterzijde langs de kop stroomt. Dit is de richting waarin water normaal stroomt: bij de mond naar binnen, bij de kieuwen naar buiten. Een vis achteruit door het water bewegen forceert water de verkeerde kant op door de kieuwholte en veroorzaakt schade.

Verhoog de beluchting. Een bruissteen, een verhoogde filteruitlaat of een sproeibuis gericht op het oppervlak. Zuurstof is het enige dat u direct kunt toevoegen, en een vis met beschadigde kieuwen heeft water nodig dat zo verzadigd mogelijk is.

Doe de lichten uit en verminder verstoring. Gebruik geen net, jaag de vis niet op en blijf hem niet optillen om te controleren.

Forceer geen water in de mond met een spuitje tenzij een dierenarts die vissen behandelt u dit heeft opgedragen. Het is gemakkelijk om meer schade aan te richten.

Geef het tijd. Herstel van liggen op de bodem naar normaal zwemmen kan lang duren. Beoordeel het op de kieuwen die blijven bewegen en op geleidelijke verbetering, niet op een klok.

De dagen daarna zijn het gevaarlijkst

Zodra de vis zwemt, verandert de taak van redden naar het voorkomen van infectie in de gestripte huid.

Houd het water brandschoon. Test ammoniak en nitriet en doe kleine gedeeltelijke waterverversingen met gedechloreerd water op de juiste temperatuur in plaats van één grote verversing. Elke hoeveelheid ammoniak is een extra brandwond op beschadigde kieuwen.

Houd de temperatuur stabiel en geschikt voor de soort. Verhoog deze niet "om te helpen", want warmer water bevat minder zuurstof en de vis heeft al een tekort aan gasuitwisselingscapaciteit.

Let op de plekken die de vloer hebben geraakt. Het typische verloop is een doffe of grijze plek, dan een witte katoenachtige groei of een rood gebied dat verandert in een open zweer. Vertroebelde ogen, gerafelde vinnen en een wazige glans over het lichaam zijn redenen om actie te ondernemen.

Voer licht en alleen wat wordt gegeten. Een vis die niet eet, wordt niet geholpen door voer dat in het aquarium ligt te rotten.

Wees voorzichtig met wat u aan het water toevoegt. Zout wordt vaak aangeraden en is nuttig voor sommige vissen, maar het is niet veilig voor veel schubloze soorten, verschillende modderkruipers en meervallen, of voor beplante aquaria en aquaria met ongewervelden. Medicatie gekozen voor de verkeerde soort of gedoseerd op het verkeerde watervolume doodt meer vissen dan de oorspronkelijke verwonding. Vraag advies voordat u iets toevoegt.

Let ook op vertraagde fysieke schade. Een vis die tijdens de val tegen meubilair is gekomen, kan een wervelletsel hebben dat zich uit als een kromming in het lichaam, een afwijkende zwemhouding of het onvermogen om de positie te behouden, en kaakschade die zich uit als het onvermogen om te eten.

Natte handen, beide, ondersteunen het hele lichaam en de kortst mogelijke tijd in de lucht. Nooit een knijpende greep en nooit bij de staart.

Waarom het gebeurde, en het deel dat niet over de deksel gaat

Een gat in de deksel verklaart hoe een vis het aquarium kon verlaten. Het verklaart nooit waarom hij het probeerde.

Waterkwaliteit. Ammoniak en nitriet beschadigen beide de kieuwen en maken een vis angstig. Een vis die probeert te ontsnappen uit zijn eigen water is een echte en veelvoorkomende reden voor springen, en het is het eerste dat u moet testen.

Weinig zuurstof. Warm water, een overvol aquarium, een stilstaand filter of een oppervlak zonder beweging. Let op andere vissen die bij het oppervlak hangen.

Temperatuur. Te warm, te koud of een verwarming die is blijven hangen.

Agressie. Een vis die wordt opgejaagd, zal het water verlaten om te ontsnappen. Observeer het aquarium een tijdje in stilte in plaats van uit te gaan van rust.

Stroming. Een filteruitlaat die over het oppervlak gericht is, kan een kleine vis lanceren, vooral in een hoek.

Soort en gedrag. Bijlzalmen, killivissen, grondels, arowana's, betta's en vele anderen springen als normaal gedrag. Sommige soorten springen tijdens het paaien. Opschrikken door een licht dat wordt ingeschakeld in een donkere kamer is een veelvoorkomende trigger.

Als het water schoon is, de temperatuur goed is en het aquarium rustig is, dan is de deksel het hele verhaal. Als een van die zaken niet klopt, blijft de vis het proberen, zelfs als u de deksel repareert.

Wat u nooit moet doen

Behandel een vis niet met droge handen, een droge handdoek of een droog net.

Houd de vis niet vast bij de staart of bij een vin.

Spoel de vis niet af onder de kraan en plaats hem niet in onbehandeld kraanwater.

Beweeg de vis niet achteruit door het water.

Plaats een tropische vis niet in koud water of een koudwatervis niet in warm water om hem "op te frissen".

Knijp niet in het lichaam, masseer de vis niet en blaas niet in de mond.

Voeg geen medicatie, zout of een slijmlaagproduct toe zonder te controleren of dit veilig is voor die soort en dat aquarium, inclusief eventuele ongewervelden en planten.

Verhoog de temperatuur niet om het herstel te versnellen.

Blijf de vis niet uit het water tillen om hem te controleren.

Beslis niet dat hij dood is omdat hij niet beweegt. Beslis dat hij dood is als het lichaam stijf is, de ogen ingezonken of ondoorzichtig zijn en het oppervlak is uitgedroogd.

Wanneer hulp zoeken

Neem contact op met een dierenarts of een aquatisch specialist die vissen behandelt als de vis na enkele uren niet rechtop kan blijven, zeer snel ademt met wijd open kieuwdeksels, een duidelijke kromming in het lichaam of een beschadigde kaak heeft, een open wond of een groeiende witte of rode plek heeft, of na enkele dagen nog steeds niet heeft gegeten.

Het doel is een vis terug in stabiel, zuurstofrijk eigen water, met de lichten gedimd en niets anders dat verandert.

Als de vis ernstig is uitgedroogd, na lange tijd niet in staat is om rechtop te komen of duidelijk lijdt zonder verbetering, bespreek dan humane euthanasie in plaats van het lijden te verlengen. Er zijn correcte methoden voor vissen en geïmproviseerde methoden veroorzaken lijden, dus vraag advies in plaats van te gokken.

Houd de volgende informatie bij de hand: de soort, het watervolume, hoe lang de vis buiten het water was en op welk oppervlak, de huidige meetwaarden voor ammoniak, nitriet, nitraat, pH en temperatuur, wanneer het aquarium voor het laatst is ververst of verstoord, wat er nog meer in het aquarium leeft, en duidelijke foto's van eventuele beschadigde gebieden die door het glas zijn genomen in plaats van de vis opnieuw uit het water te tillen.