Ademhalingsproblemen bij een kat: alarmsignalen en waarom tijd cruciaal is

Kort antwoord

Een rustige kat moet zo zacht ademen dat u goed moet kijken om het te zien. Inspanning die u van de andere kant van de kamer kunt zien, is al gevorderd.

Een kat gaat niet hijgen om af te koelen. Honden doen dit wel, maar katten niet. Ademen met een open mond is bij een kat geen vergelijking met een hond die het warm heeft tijdens een wandeling. Bij een kat wijst dit op een ernstige aandoening van het hart, de longen of de ruimte daaromheen, en dit is een noodgeval.

Katten verbergen ademhalingsmoeilijkheden totdat hun reserves op zijn. Een kat met vocht rond de longen kan er bijna normaal uitzien, rustig zitten en een beetje eten, tot het moment dat het dier instort. Tegen de tijd dat het duidelijk zichtbaar is dat de kat zich niet goed voelt, is er nog maar heel weinig tijd over.

• Ademen met een open mond of hijgen bij een kat in rust is direct een noodgeval, niet iets om tot de ochtend mee te wachten.
• Let zowel op de inspanning als op de frequentie. Het op en neer gaan van de buik bij elke ademteug, wijd uitstaande neusvleugels of ellebogen die van de borstkas af staan, betekenen allemaal dat de kat moeite heeft met ademen.
• Tel het aantal ademhalingen terwijl de kat slaapt. Een rustig slapende kat hoort langzaam en stil te ademen. Een constant hoge ademhalingsfrequentie tijdens de slaap is een van de vroegste waarschuwingen die er bestaan.
• Blauw, grijs, wit of zeer bleek tandvlees betekent dat u direct actie moet ondernemen.
• Een kat met ademhalingsmoeilijkheden kan sterven door het hanteren. Doe zo min mogelijk, zet de kat in een reismand en rijd naar de kliniek.

:::danger
Ademen met een open mond bij een kat is een noodgeval en er is geen 'afwachtende' variant van.

In tegenstelling tot honden gebruiken katten hijgen niet als een normale manier om warmte kwijt te raken. Een kat die in rust door een open mond ademt, heeft bijna altijd een tekort aan zuurstof. De twee meest voorkomende redenen zijn vocht rond de longen door hartfalen en een ernstige astma-aanval. Een zeer kortdurende open mond na intensief spelen of een angstige autorit, die binnen een of twee minuten weer verdwijnt, is de enige veelvoorkomende onschuldige variant, en zelfs dat is het vermelden waard aan uw dierenarts. Alles wat langer duurt, en alles wat in rust gebeurt, betekent dat u nu moet handelen.
:::

:::danger
Zorg voor zo min mogelijk stress bij een kat die moeite heeft met ademen.

Een kat met ademnood heeft bijna geen reserves meer. De inspanning van het achtervolgd, in een hoek gedreven, vastgehouden of in een reismand geworsteld worden, kan genoeg zijn om fataal te zijn. Open de bek niet, onderzoek de borstkas niet, was de kat niet en geef niets via de mond. Beweeg langzaam, gebruik een reismand waar u de kat van bovenaf in kunt plaatsen of waarvan de bovenkant eraf kan, houd de kamer stil en koel, en rijd naar de kliniek. Bel vooraf en noem het woord "ademhaling", omdat de kliniek de kat dan anders zal ontvangen.
:::

Beslis binnen 60 seconden

De drie punten om op te letten

Frequentie.

Tel de bewegingen van de borstkas gedurende een volle minuut terwijl de kat slaapt en tot rust is gekomen. Niet spinnend, niet direct na het spelen, niet terwijl u de kat aait.

Een slapende kat ademt langzaam en stil. Dierenarts-cardiologen gebruiken doorgaans een ademhalingsfrequentie in de slaap van minder dan dertig per minuut als het geruststellende bereik. Een frequentie die consistent daarboven ligt, of die duidelijk is gestegen vergeleken met de eigen basislijn van de kat, is een reden om te bellen.

De waarde van deze meting is dat deze verandert voordat de kat er ziek uitziet. Voor een kat met een gediagnosticeerde hartziekte is dit het meest nuttige dat een baasje thuis kan doen.

Inspanning.

De frequentie kan normaal zijn terwijl de kat hard moet werken, dus de inspanning moet apart worden beoordeeld.

Kijk of de buikwand bij elke ademhaling in en uit beweegt, wat buikinspanning wordt genoemd. Kijk of de neusvleugels bij elke ademhaling wijd openstaan. Kijk naar overdreven beweging van de hele borstkas in plaats van de kleine, stille beweging van een rustige kat.

Inspanning is de ernstigste van de twee. Een kat die dertig keer per minuut ademt met zichtbare buikdruk is er slechter aan toe dan een kat die rustig veertig keer per minuut ademt.

Houding.

Aan een comfortabele kat ziet u dat deze opgerold of op de zij ligt. Een kat die niet kan ademen, neemt een specifieke positie aan: zitten of liggen op de borstkas, ellebogen naar buiten weg van het lichaam geduwd, nek naar voren uitgestrekt en kop laag gehouden, weigerend om op de zij te gaan liggen omdat dat het erger maakt.

Die houding wordt orthopneu genoemd en het is een van de meest betrouwbare tekenen van ernstige ademnood bij deze soort. Een kat die zo zit, is een noodgeval, zelfs als het dier stil is en geen geluid maakt.

De slaapfrequentie correct tellen

Wacht tot de kat minstens een paar minuten slaapt en niet spint, droomt of trekt.

Kijk naar de borstkas of de flank vlak achter de ribben. Eén ademhaling is één keer in en één keer uit, niet twee.

Tel gedurende zestig volle seconden. Tellen voor vijftien seconden en vermenigvuldigen vergroot elke fout.

Doe dit op verschillende nachten voordat u besluit wat normaal is voor deze kat, en noteer de getallen. Eén telling zegt weinig, maar een trend over een week zegt heel veel.

Film het als u twijfelt. Een video van tien seconden laat uw dierenarts zelf tellen en verwijdert het giswerk uit een telefoongesprek.

Als uw kat een gediagnosticeerde hartziekte heeft, vraag uw dierenarts dan bij welk getal u moet bellen. Velen geven u een specifiek cijfer voor dat individuele dier, en een stijging daarboven is vaak het eerste bewijs dat er weer vocht zich ophoopt.

Wat meestal de oorzaak is

Vocht rond de longen.

Pleurale effusie vult de ruimte tussen de long en de borstkaswand, waardoor de longen niet kunnen uitzetten. De ademhaling wordt snel en oppervlakkig, met inspanning en vaak met een open mond.

Oorzaken zijn onder meer congestief hartfalen, pus in de borstkas door een bijtwond of een penetrerend letsel, lymfevocht, feline infectieuze peritonitis en een massa in de borstkas. Een jonge kat met een massa in de borstkas roept de vraag op naar lymfoom, wat de reden is waarom de geschiedenis en de leeftijd er toe doen.

Vocht in de longen.

Longoedeem, meestal door linkszijdig hartfalen. Snelle ademhaling met inspanning en soms roze schuim bij de neus of mond, wat een extreem noodgeval is.

Hartziekte.

Hypertrofische cardiomyopathie is de meest voorkomende hartziekte bij katten en het is geruisloos. Veel getroffen katten hebben geen hartruis, geen hoest en geen verminderd uithoudingsvermogen dat een baasje zou opmerken bij een binnenkat. Het eerste dat veel baasjes zien, is plotselinge ademhalingsmoeilijkheden of een bloedstolsel dat vastzit aan het einde van de aorta, wat leidt tot schreeuwen en verlamming van de achterpoten.

Astma en chronische bronchitis.

Ontsteking van de luchtwegen, vernauwing en slijm. De kat hoest, vaak in vlagen, in een gehurkte houding met de nek uitgestrekt en brengt niets op. Tussen de aanvallen door kan de kat er volledig gezond uitzien. Tijdens een aanval kan de kat piepen, met inspanning ademen en in ernstige gevallen met een open mond ademen.

Pneumonie.

Infectie in het longweefsel, soms na het inademen van voedsel, vloeistof of een olieachtige substantie die via de mond is gegeven. Koorts, lusteloosheid en gebrek aan eetlust gaan meestal gepaard met de verandering in ademhaling.

Trauma.

Lucht in de borstkas, bloeding in de longen, gebroken ribben of een scheur in het middenrif waardoor buikorganen in de borstkas terechtkomen. Elke kat met veranderingen in de ademhaling na een val, een vechtpartij of een verkeersongeluk is een noodgeval, zelfs als het dier op dat moment wegliep.

Problemen met de bovenste luchtwegen.

Niesziekte met een verstopte neus, een nasofaryngeale poliep, een gezwel of een vreemd voorwerp. Deze produceren geluid: snuiven, snuffelen of een verandering in de stem, en vaak meer moeite met inademen dan uitademen.

Ernstige bloedarmoede.

Niet genoeg rode bloedcellen om zuurstof te vervoeren, dus de kat ademt sneller om dit te compenseren. Het tandvlees is bleek in plaats van blauw en de kat is zwak.

De hoest die iedereen aanziet voor een haarbal

Dit verdient een eigen sectie omdat het het meest gemiste borstkasprobleem bij katten is.

Een kat met astma hurkt laag, strekt de nek uit en maakt herhaaldelijk kokhalzende, hoestende bewegingen. Het lijkt precies op een kat die op het punt staat een haarbal op te hoesten, en baasjes beschrijven het maandenlang op die manier.

Het onderscheidende kenmerk is wat eruit komt. Een haarbalepisode resulteert in een haarbal, meestal na een paar pogingen, waarna de kat wegloopt en gaat eten. Een astmatische hoest levert niets op, gebeurt herhaaldelijk gedurende dagen en weken, en komt vaak in vlagen.

Als uw kat "probeert een haarbal op te hoesten" meer dan slechts incidenteel en er verschijnt nooit iets, film het en neem de video mee naar uw dierenarts. Astma is beheersbaar en de katten die als noodgeval aankomen met een ernstige aanval, zijn vaak katten waarvan de hoest langdurig is afgedaan als haarballen.

Het tandvlees controleren

Leer de normale kleur van het tandvlees van uw kat op een gezonde dag. Probeer dit niet bij een kat die al moeite heeft met ademen, omdat het hanteren meer kost dan de informatie waard is.

Gezond tandvlees van een kat is roze. Druk voorzichtig met een vingertop totdat de kleur wegtrekt, laat los en het roze hoort onmiddellijk terug te keren.

Blauw of grijs tandvlees betekent dat het bloed niet genoeg zuurstof vervoert. Ga direct naar de kliniek.

Wit of zeer bleek tandvlees betekent shock of ernstige bloedarmoede. Ook direct handelen.

Geel tandvlees wijst op leverziekte of afbraak van rode bloedcellen en vereist een afspraak op dezelfde dag.

Als het tandvlees van de kat van nature gepigmenteerd is, kijk dan in plaats daarvan naar de binnenkant van het onderste ooglid of de tong.

De belangrijke waarschuwing: als de kat al duidelijk in nood verkeert, doe dit dan niet. De lip optillen van een kat die vecht voor lucht kost energie die het dier niet heeft. Ga direct.

Naar de kliniek gaan zonder het erger te maken

Een reismand waarvan de bovenkant eraf kan, opgeslagen op een plek waar u er binnen enkele seconden bij kunt, is in deze situatie meer waard dan wat dan ook.

Bel eerst en gebruik het woord "ademhaling". Klinieken prioriteren dat woord anders dan bijna alles wat u kunt zeggen.

Gebruik een reismand die aan de bovenkant opent of waarvan de deksel eraf kan. Laat de kat erin zakken in plaats van deze door een voordeur te duwen. Als de enige optie een voorlader is, kantel deze op zijn zijkant en laat de kat erin zakken.

Jaag de kat niet op en drijf hem niet in een hoek. Als de kat onder een bed is gekropen, vertel dit dan aan de kliniek, want een kat die er niet uitkomt en zwaar ademt, heeft soms de dierenarts nodig die naar hem toe komt of een andere aanpak.

Houd de auto koel en stil. Radio uit, ramen genoeg omhoog om het rustig te houden, airconditioning aan als het warm is.

Zet de reismand plat op de vloer achter een stoel en open deze niet om tijdens de reis te controleren.

Bedek de reismand niet volledig met een dikke deken. Een licht doek over een deel ervan vermindert visuele stress zonder de luchtstroom te verminderen.

Stop niet om voedsel, water of medicatie te geven.

Verwacht dat de kliniek de kat direct in een zuurstofkooi plaatst voordat ze hem onderzoeken. Dat is correct en de vertraging in het krijgen van informatie is de prijs voor het overleven van het onderzoek.

Wat u nooit moet doen

Geef nooit een humane astmainhalator, hoestmedicijn, antihistaminicum, decongestivum of pijnstiller aan een kat. Verschillende zijn direct giftig voor katten en geen van deze behandelt wat er aan de hand is.

Geef nooit overgebleven medicatie die aan een ander dier is voorgeschreven, inclusief diuretica. Als uw eigen kat medicatie voor het hart heeft gekregen met instructies voor thuis, volg die instructies dan op en bel; improviseer anders niet.

Probeer nooit de bek van een worstelende kat te openen om naar binnen te kijken of iets te verwijderen. Tenzij u zag dat de kat een voorwerp inademde, zult u niets vinden en verbruikt u reserves die het dier nodig heeft.

Zet een kat met ademhalingsmoeilijkheden nooit in bad, een stomende badkamer of voor een ventilator in de hoop dat dit behandeling is. Stoom is geen vervanging voor zuurstof en het hanteren is een kostenpost.

Ga er nooit vanuit dat ademen met een open mond na een autorit gewoon stress is en ga niet terug naar huis. Stress is alleen een plausibele verklaring als het binnen minuten oplost en de kat verder volledig normaal is.

Stel niet uit omdat de kat er niet langer benauwd uitziet. Katten kalmeren kortstondig en verslechteren dan weer. Een rustige kat die tien minuten geleden aan het happen was naar lucht, is nog steeds een noodgeval.

Ga er nooit vanuit dat een normale controle hartziekte uitsluit. Veel katten met een significante hartziekte hebben geen hartruis.

Wanneer hulp inroepen

Dit is het doel: een slapende kat die zo stil en zo langzaam ademt dat u zorgvuldig moet kijken om het te tellen.

Ga direct naar de kliniek, ook buiten openingstijden, bij ademen met open mond in rust, ademhaling met zichtbare buikinspanning, wijd uitstaande neusvleugels, zittend voorovergebogen met ellebogen naar buiten en nek uitgestrekt, blauw, grijs, wit of zeer bleek tandvlees, schuim bij de neus of mond, instorten of enige verandering in de ademhaling na trauma.

Ga dezelfde dag nog voor een ademhalingsfrequentie in de slaap die duidelijk is gestegen, ademhaling die in rust sneller is dan normaal, luidruchtige of snuivende ademhaling die nieuw is, een kat die is gestopt met eten naast enige ademhalingsverandering, of een kat met een bekende hartziekte waarvan de cijfers zijn veranderd.

Boek binnen de week een afspraak voor een herhaalde hoest die niets oplevert, een verandering in de stem van de kat, aanhoudende neusuitvloeiing of verminderd uithoudingsvermogen bij activiteit.

Vertel de kliniek aan de telefoon hoe de ademhaling eruitziet, hoe lang dit al gaande is, of de kat buiten komt, of er trauma of een vechtpartij is geweest en wat de slaapfrequentie is geweest. Vraag of ze klaarstaan met zuurstof. Bij deze soort verandert een noodteam dat weet wat er door de deur komt daadwerkelijk de uitkomst.