Choroby zębów u szynszyli: wady zgryzu i wczesne objawy

Szybka odpowiedź

Zębów szynszyli się nie szczotkuje. Nie istnieje domowa rutyna higieny jamy ustnej dla tych zwierząt, a próby szczotkowania zębów grożą zranieniem pyszczka szynszyli oraz pogryzieniem opiekuna.

Każdy ząb szynszyli rośnie nieprzerwanie przez całe jej życie. Prawidłowa długość zębów jest utrzymywana wyłącznie dzięki wielogodzinnemu przeżuwaniu szorstkiego siana trawiastego – nic innego nie spełni tego zadania.

• Nielimitowane siano trawiaste to jedyny skuteczny plan pielęgnacji zębów. Granulat i przysmaki nie ścierają zębów w prawidłowy sposób.
• Pierwszym objawem choroby zębów prawie nigdy nie są zmiany widoczne w pyszczku. Jest nim spadek masy ciała.
• Waż szynszylę co tydzień. Tendencja spadkowa to najwcześniejsze ostrzeżenie, jakie możesz otrzymać.
• Ślinienie się i mokra broda to objawy późne, a nie wczesne.
• Większość problemów lokalizuje się w głębi jamy ustnej, gdzie nie da się ich dostrzec bez specjalistycznych narzędzi.

:::danger
Nie wkładaj do pyszczka szynszyli szczoteczki do zębów, palców ani żadnych narzędzi.

Hama ustna jest wąska, kieszonki policzkowe niezwykle delikatne, a siekacze gryzą mocno i szybko. Zębów policzkowych nie widać z zewnątrz, więc żadne domowe zabiegi nie dotrą do miejsc, które rzeczywiście wymagają uwagi. Szynszyla z podejrzeniem choroby stomatologicznej wymaga badania przez weterynarza specjalizującego się w zwierzętach egzotycznych przy użyciu otoskopu lub endoskopu, zazwyczaj w sedacji.
:::

Podejmij decyzję w 60 sekund

Dlaczego zęby szynszyli są wyjątkowe

Szynszyle przystosowały się do spożywania twardej, szorstkiej i ubogiej w składniki odżywcze roślinności górskiej. Taka dieta nieustannie ściera szkliwo, dlatego w toku ewolucji ich zęby wykształciły zdolność do stałego wzrostu.

Wszystkie dwadzieścia zębów to zęby elodontyczne, czyli o otwartych korzeniach, rosnące przez całe życie. Cztery przednie siekacze są widoczne gołym okiem. Szesnaście zębów policzkowych, ukrytych z tyłu, służy do rozcierania pokarmu.

Ścieranie zębów następuje wyłącznie przy odpowiednim ruchu żucia. Rozcieranie włókien szorstkiego siana zmusza żuchwę do ruchów bocznych, co równomiernie ściera zęby policzkowe. Chrupanie granulatu i przysmaków powoduje głównie ruchy pionowe (góra-dół), które nie zapewniają właściwego ścierania.

Gdy proces ścierania nie nadąża za wzrostem, zęby policzkowe ulegają wydłużeniu. Na koronach tworzą się ostre szpice, które kaleczą język i policzki. Korzenie zębów zaczynają rosnąć w przeciwnym kierunku – w głąb kości żuchwy oraz w stronę oczodołów.

Z tego powodu problemy stomatologiczne u szynszyli często objawiają się łzawieniem oka, guzkami na żuchwie lub po prostu spadkiem masy ciała na długo przed tym, jak zauważymy jakiekolwiek nieprawidłowości w samym pyszczku.

Jak wygląda zdrowy pyszczek i prawidłowa masa ciała

Widoczne siekacze powinny być równe, schodzić się symetrycznie, przy czym górna para powinna nieznacznie zachodzić na dolną. Ich barwa powinna być żółta do ciemnopomarańczowej. Blade lub kredowobiałe siekacze to sygnał, który warto skonsultować z weterynarzem.

Broda oraz futro pod żuchwą muszą być całkowicie suche. Każde zawilgocenie lub posklejanie sierści jest niepokojącym sygnałem.

Zdrowa szynszyla spędza dużą część czasu swojej aktywności na jedzeniu siana, czemu towarzyszy słyszalne, miarowe zgrzytanie. Długie, nieprzerwane sesje przy paśniku to pożądany widok.

Bobki powinny być liczne, twarde i o stałej wielkości. Zmniejszenie ich liczby to jeden z najszybszych wskaźników spadku ilości przyjmowanego pokarmu.

Masa ciała dorosłego osobnika powinna być stabilna z tygodnia na tydzień, dopuszczalne są jedynie niewielkie wahania. Kluczowy jest ogólny trend, a nie pojedynczy pomiar.

Objawy wymagające natychmiastowej reakcji

Spadek masy ciała w dwóch kolejnych cotygodniowych pomiarach.

U dorosłej szynszyli, przy braku zmian w diecie, spadkowa tendencja masy ciała to poważny sygnał alarmowy, a choroba zębów jest jedną z pierwszych rzeczy, które należy wykluczyć.

Zjadanie granulatu i przysmaków przy jednoczesnym unikaniu siana.

Jedzenie siana wymaga najintensywniejszej pracy żuchwy. Szynszyla z bolesnością zębów policzkowych w pierwszej kolejności rezygnuje z siana, wciąż radząc sobie z miększym pokarmem – dlatego właściciele często błędnie sądzą, że apetyt zwierzęcia jest w normie.

Podnoszenie pokarmu, krótkie żucie i upuszczanie go.

Taki schemat rozpoczynania jedzenia i nagłego przerywania jest charakterystyczny dla bólu w jamie ustnej, a nie braku głodu.

Mokra broda lub wilgotne przednie łapki.

Ślinienie się u szynszyli oznacza, że ślina nie jest prawidłowo połykana, co wskazuje na zaawansowane problemy stomatologiczne.

Zmniejszona ilość bobków lub ich całkowity brak.

Układ pokarmowy szynszyli musi stale pracować. Mniejsza ilość pokarmu spowalnia pracę jelit, a zastój żołądkowo-jelitowy staje się stanem zagrożenia życia w ciągu zavedwie jednej doby.

Nawyki pozwalające na wczesne wykrycie problemu

Czego nigdy nie robić

Nie szczotkuj zębów, nie nakładaj pasty ani nie używaj żadnych produktów stomatologicznych przeznaczonych dla ludzi, psów czy kotów. Żaden z nich nie jest bezpieczny ani przydatny w tym przypadku.

Nie próbuj samodzielnie przycinać ani piłować przerośniętych siekaczy. Obcinanie cążkami powoduje podłużne pęknięcia zębów i odsłonięcie miazgi, co prowadzi do bolesnych ropni. Z tego właśnie powodu weterynarze skracają zęby specjalnymi wiertłami dentystycznymi, a nie cążkami.

Nie karm szynszyli na siłę bez wyraźnych zaleceń weterynarza. Istnieje duże ryzyko zachłyśnięcia, a pierwotna przyczyna problemu i tak wymaga zdiagnozowania i leczenia.

Nie zakładaj, że skrócenie siekaczy rozwiązało problem. Jeśli zęby policzkowe są przerośnięte, siekacze szybko odrosną krzywo, a zwierzę nadal będzie cierpieć z powodu bólu.

Nie czekaj, aż apetyt sam powróci. Czas działa na niekorzyść szynszyli, która przestała jeść.

Kiedy szukać pomocy

Udaj się do lecznicy jeszcze tego samego dnia, jeśli zauważysz ślinienie się, mokrą brodę, odmowę jedzenia siana, zmniejszoną ilość lub brak bobków, obrzęk wzdłuż żuchwy bądź łzawienie jednego oka.

Zapisz się na wizytę w ciągu tygodnia w przypadku spadkowej tendencji masy ciała, wybiórczego jedzenia lub powtarzającego się upuszczania pokarmu.

Wybierz lekarza weterynarii z doświadczeniem w leczeniu egzotycznych małych ssaków. Rzetelne badanie zębów policzkowych wymaga użycia otoskopu lub endoskopu i zazwyczaj przeprowadza się je w sedacji – szybkie spojrzenie na przednie zęby u przytomnej szynszyli pozwala przeoczyć większość schorzeń.

Zabierz ze sobą dziennik pomiarów masy ciała, opis tego, co szynszyla chętnie zjada, a czego unika, markę i rodzaj siana oraz granulatu, a także zdjęcia ewentualnych obrzęków pyszczka lub wycieku z oka. Taka historia choroby często znacznie przyspiesza postawienie diagnozy.