Kertenkele Yavrusundan Yetişkinliğe: İlk Yılda Neler Değişir

Kısa cevap

Bir kertenkele yavrusu, küçük bir yetişkin değildir. Hayatının hiçbir döneminde olmadığı kadar hızlı büyür, yetişkinlere göre daha hızlı su kaybeder ve aşırı ısınır, çok daha sık deri değiştirir; ayrıca popüler türlerin çoğunda şu an ihtiyaç duyduğu beslenme, bir yıl sonra ihtiyaç duyacağı beslenmenin neredeyse tam zıttıdır.

Yetişkin kertenkelelerde görülen sorunların çoğu bu dönemde oluşur. Kemik deformiteleri, gelişme geriliği, deri dökülme sorunlarına bağlı hasarlar ve kalıcı beslenme isteksizliği, ilk aylarda başlar ve bu aşamada düzeltilmeleri, önlenmelerinden çok daha zordur.

Genç bir kertenkeleyle ilgili her şey, hatalar dahil olmak üzere daha hızlı gerçekleşir. Haftalık kilo takibi ve aylık fotoğraf, durumu görmenizi sağlar.

• Genç kertenkeleler yetişkinlere göre çok daha sık beslenir ve sakallı ejderlerde böceklerin bitkilere oranı, büyüdükçe tersine döner.
• Kertenkelenizin geldiği günden itibaren haftalık olarak kilosunu ölçün. Bir büyüme kaydı, bir veterinere sunabileceğiniz en faydalı tanı aracıdır.
• Gençler sık sık deri değiştirir; parmak uçlarında ve kuyruk uçlarında kalan deri parçaları dokuyu sıkar ve doku kaybına yol açar.
• Yavru için yaşam alanını küçültmeyin. Bunun yerine alanı çeşitlendirin; böylece hayvan kendini güvende hisseder ve yemini kolayca bulabilir.
• Yeni doğanlar ve küçük yavrular kış uykusuna (brumation) yatırılmamalıdır.

60 saniyede karar verin

Büyüme: göz kararıyla değil, ölçerek takip edin

Genç bir kertenkele için en değerli alışkanlık, dijital mutfak tartısında haftalık olarak ölçülen kilonun, tarihle birlikte bir not defterine yazılmasıdır.

Sağlıklı bir gençte büyüme, haftalar boyunca istikrarlı ve gözle görülürdür. Hayvan yetişkin boyutuna yaklaştıkça büyüme aniden durmak yerine yavaş yavaş azalır. Aradığınız şey, bir crested geko ile monitör kertenkelesi arasında büyük farklar olduğu için sabit bir rakam değil, doğru yönde ilerleyen bir trenddir.

Hâlâ büyümesi gereken bir hayvanda birkaç hafta boyunca sabit kalan kilo, sorunların en erken tespit edilebilen işaretlerinden biridir ve kertenkele hasta görünmeden çok önce ortaya çıkar. Yaygın nedenler; soğuk yaşam alanı, ömrü dolmuş UVB lambası, parazitler, kafes arkadaşı rekabeti ve rahat yutulamayacak kadar büyük böceklerdir.

Doğrudan üstten çekilen, ölçek belirlemek için yanına bir nesne konulmuş aylık bir fotoğraf; tartının gösteremediği oranları, uzuv şeklini, omurga hizasını ve vücut durumunu görmenizi sağlar.

Tam tersi hatadan da kaçının. Yavruya yiyebileceği kadar çok vererek büyümeyi zorlamak (bazen aşırı besleme denir), hızlı bir şekilde büyük bir hayvan üretir ancak yağ birikimi, karaciğer sorunları ve bazı türlerde deformite ile ilişkilidir. Hedef hızlı değil, istikrarlı olmaktır.

Kertenkele büyüdükçe değişen beslenme düzeni

Bu, yeni sahiplerin en çok gözden kaçırdığı ve en yaygın bakılan türlerde en çok önem taşıyan detaydır.

Sakallı ejderler.

Gençler temel olarak böcekçildir ve hızla iskelet ile kas inşa ettikleri için sık sık sunulan yüksek oranda böceğe ihtiyaç duyarlar. Yetişkinler ise temel olarak otçuldur ve gençlik böcek oranıyla beslenen bir yetişkin aşırı kilo alır; karaciğer ve böbrek sorunları gelişir. Geçiş ilk yıl boyunca kademelidir: böcekler azalır, yeşillikler artar. Hayvanın onlara güvenmesi gerekmeden önce alışkanlık kazanması için yeşillikler en baştan itibaren her gün sunulmalıdır. Yavruyken hiç bitki yememiş bir ejderhayı yetişkinlikte bitki yemeye alıştırmak çok daha zordur.

Leopar gekolar ve diğer katı böcekçiller.

Ömür boyu böcekçil kalırlar. Değişen şey içerikten ziyade sıklık ve av boyutudur. Gençler günlük veya ona yakın beslenir; yetişkinler ise çok daha seyrek yer.

Crested gekolar ve hazır mama ile beslenen diğer türler.

Gençler aynı mamaya daha sık ihtiyaç duyarlar ve büyüme döneminde hazır mamaya ek olarak böceklerden fayda görürler.

Hepçil skinkler.

Hayat boyu karışık beslenirler ancak yaşla birlikte dengeleri değişir ve vücut ağırlığına oranla hacim düşer.

Av boyutu.

Böcekçillerde temel pratik kural, bir yem böceğinin kertenkelenin gözleri arasındaki mesafeden daha geniş olmamasıdır. Çok büyük böcekler; kertenkelenin avı kovalayıp yakaladıktan sonra tükürmesinin veya zorlanmasının yaygın nedenidir; en kötü durumlarda sindirim tıkanıklığına veya yaralanmaya yol açarlar.

Besleme sıklığı.

Gençler yetişkinlerden çok daha sık beslenir, en küçük yavrular bazen günde birkaç kez yer. Bu bir tercih değildir. Hızlı metabolizmaya ve büyüyen bir iskelete sahip küçük bir hayvanın çok az rezervi vardır; bu yüzden genç bir kertenkelenin yemeyi reddetmesi, yetişkine göre daha acil bir durumdur.

Kalsiyum ve UVB penceresi

Vücut ağırlığının gramı başına kalsiyum ihtiyacı büyüme döneminde en yüksektir ve metabolik kemik hastalığının en hızlı geliştiği ve en kalıcı hasarı verdiği dönem budur.

Sadece bir programa uymak yerine mekanizmayı anlamak önemlidir. Diyetteki kalsiyum ancak aktif D3 vitamini varlığında düzgün emilir ve gündüz aktif çoğu kertenkele, ultraviyole B ışığı kullanarak derisinde kendi D3 vitaminini üretir. Yeterli UVB olmadan, böceklerin üzerine ne kadar kalsiyum serperseniz serpin, kalsiyum büyük ölçüde kullanılmadan geçer ve vücut, kandaki kalsiyum seviyesini normal tutmak için iskeletten kalsiyum çekmeye başlar.

Gençlerdeki vakaların çoğunda üç hata etkilidir.

Var olan ancak ömrü bitmiş bir UVB lambası. Işık çıkışı, lamba görünür ışık üretmeyi bırakmadan çok önce düşer, bu yüzden iyi görünen bir lamba hiçbir işe yaramıyor olabilir. Kurulum tarihini armatürün üzerine yazın.

UVB'nin engellenmesi veya çok uzakta olması. Cam ve çoğu plastik UVB'yi engeller; yoğunluk ise mesafeyle keskin bir şekilde düşer. Yanlış yükseklikteki bir kafes kapağının üzerindeki lamba, ambalajda belirtilenin sadece bir kısmını sağlar.

Takviyenin hiç olmaması veya plansız uygulanması. Hem eksik hem de aşırı takviye hastalığa yol açar; doğru program türe, UVB donanımına ve diyete bağlıdır. Bu, forumdan kopyalanan bir rakamla değil, gerçek donanımınızı kullanarak bir sürüngen veterineriyle yapmanız gereken bir konuşmadır.

Genç bir kertenkelede izlenecek erken işaretler; yumuşak, şişmiş veya kısalmış görünen bir çene, titreme veya seğirme, gövdeyi alt tabakadan kaldırmakta zorluk, omurga ve kuyruk boyunca tümsekler veya bükülmeler ve tırmanma isteksizliğidir. Bunların her biri randevu gerektirir, çünkü erken vakalar geç olanlara göre çok daha iyi yanıt verir.

Deri değiştirme, yetişkinden çok genç bir kertenkele sorunu

Gençler büyüdükleri için sık sık deri değiştirir ve her değişim, bir şeylerin ters gitmesi için bir fırsattır.

Önemli olan kısımlar parmaklar, kuyruk ucu ve gekolarda gözlerdir. Bir parmağın etrafındaki deri döküntüsü halkası, parmak büyüdükçe sıkılaşır ve kan akışını keser; leopar ve crested geko yavrularında parmaklar düzenli olarak bu şekilde kaybedilir. Kuyruk ucunda da aynı sorun farklı bir yerde yaşanır.

Her deri değişiminden sonra her bir parmağı ve kuyruk ucunu kontrol edin. Birkaç saniyenizi alır ve ampütasyonu önler.

Eğer deri kalmışsa, çekmek yerine nemi artırın. Tür için uygunsa nemli bir saklanma alanı, sığ ılık bir banyo ve nemli bir pamuklu çubukla nazik bir çalışma genellikle bir veya iki gün içinde deriyi serbest bırakacaktır. Yapışmış deriyi çekmek, deriyi yırtar ve parmağı da beraberinde koparabilir.

Sık görülen eksik deri değişimleri; ortam nemindeki düşüklüğe, eksik veya kurumuş bir nemli saklanma alanına ya da dehidrasyona işaret eder.

Nemli bir saklanma alanı, büyüyen bir kertenkele için opsiyonel bir ek değildir. Deri döküntüsü sorunlarının çoğunun önlendiği yer burasıdır.

Yaşam alanı boyutu ve küçük olanın daha güvenli olduğu efsanesi

Yaygın bir tavsiye, yavruyu yemeğini bulabilmesi ve stres olmaması için küçük bir alanda tutmaktır. Bunun arkasındaki içgüdü doğru, çözüm ise yanlıştır.

Asıl sorun zemin alanı değildir. Küçük bir hayvanın geniş ve açık bir alanda kendini korunmasız hissetmesi ve avını bulamamasıdır. Her ikisi de alanı küçülterek değil, donatarak çözülür.

Yaşam alanını örtüyle doldurun: sıcaklık gradyanının her iki ucunda saklanma alanları, bitkiler, dallar, mantar kabukları ve uygunsa yaprak döküntüleri ekleyin. Düzenli ve geniş bir alan, genç bir kertenkeleye çıplak ve küçük bir alandan daha güvenli hissettirir ve üç ayda bir değiştirilmesi gerekmez.

Avın bulunabilir kalmasını sağlayacak şekilde besleyin. Tırmanamayacakları böcekler için sığ bir kap veya maşa ile kontrollü besleme, cırcır böceklerinin alt tabakada kaybolmasını önler ve hayvanın tam olarak ne kadar yediği hakkında sizi bilgilendirir.

Büyük bir alana alışmak, küçüğüne sığmamaktan çok daha kolaydır; ayrıca tekrarlanan yaşam alanı değişiklikleri başlı başına bir stres kaynağıdır.

Isı, su ve gençlerin neden daha hızlı sorun yaşadığı

Küçük bir vücut daha az ısı kapasitesine sahiptir, bu nedenle aynı alandaki bir yetişkinden daha hızlı ısınır ve soğur. Ayrıca daha az su tutar, bu yüzden daha hızlı dehidre olur.

Bu, genç bir kertenkele kurulumunda hata payının daha dar olduğu anlamına gelir. Yüzey sıcaklıklarını bir kadran yerine kızılötesi termometre ile haritalandırın ve sadece açık zemini değil, saklanma alanlarını da kontrol edin. Doğrudan güneşlenme lambasının altında duran bir saklanma alanı tuzak haline gelebilir.

Hidrasyon özel bir ilgiyi hak eder çünkü birçok popüler tür su kabını güvenilir bir şekilde kullanmaz. Crested gekolar ve bukalemunlar yüzeylerdeki damlacıklardan içer ve sislemeye veya damlalığa ihtiyaç duyarlar. Leopar gekolar kapları kullanır ancak aynı zamanda nemli saklanma alanına güvenirler. Dehidre olmuş genç kertenkelenin işaretleri arasında buruşuk veya çadır gibi duran deri, çökük gözler, yapışkan ağız zarları ve dışkıda kalın, tebeşirimsi üratlar bulunur.

Ergenlik ve sahipleri endişelendiren değişimler

Yavru ve yetişkin evreleri arasında çoğu kertenkele, endişe verici görünen ancak genellikle normal olan bir dönemden geçer.

Büyüme yavaşladıkça iştah bazen keskin bir şekilde düşer. Hızla büyüyen bir genci günlük besleyen sahipler, hayvanın aniden ilgisizleştiğini görünce hastalandığını varsayar.

Mizaç değişir. Daha önce uysal olan hayvanlar savunmacı hale gelir ve erkeklerde bölgesel davranışlar ortaya çıkar. Sakallı ejderler sakallarını karartır, kafa sallar ve tutulmaya karşı daha az hoşgörülü olurlar.

Aktivite düzenleri değişir; daha fazla volta atma, cama sürtünme ve keşfetme görülür.

Dişiler döngüye girer ve kendine has gereksinimler getiren yuvalama davranışları sergileyebilir.

Normal ergenliği bir sorundan ayırt etmenin yolu, kilo kaydıdır. Daha az yiyen ancak kilosunu koruyan, normal deri değiştiren ve genel olarak iyi davranan bir ergen, bir evreden geçiyordur. Daha az yiyen ve kilo kaybeden ise geçmiyordur.

İki özel noktayı da buraya eklemek gerekir. Cinsiyet belirleme farklı türlerde farklı yaşlarda güvenilir hale gelir ve dişilerin daha sonra bir yuvalama planına ihtiyacı olacağı için bu önemlidir. Bazı türlerin geçirdiği mevsimsel yavaşlama olan kış uykusu, rezervleri olmayan ve ilk kışlarında normal koşullarda tutulması gereken yeni doğanlar ve küçük gençler için uygun değildir.

İstikrarlı büyüyen, temiz deri değiştiren ve tüm yaşam alanını kullanan bir genç, tam yapması gerekeni yapıyordur.

Asla yapılmaması gerekenler

Büyüyen bir sakallı ejderi yetişkinliğe kadar genç böcek oranıyla beslemeyin veya yeşillikleri hayvan yetişene kadar ertelemeyin.

Kertenkelenin gözleri arasındaki boşluktan daha geniş böceklerle beslemeyin.

Parmaklardaki veya kuyruktaki kalıntı deriyi çekmeyin.

Ne zaman kurulduğunu bilmeden bir UVB lambasına güvenmeyin.

Size verilen bir programın dışında kendi kararınızla takviye eklemeyin. Fazla vitamin takviyesi kendi hastalığına yol açar.

Yer kazanmak için gençleri birlikte barındırmayın.

Yeni doğmuş veya küçük bir genci kış uykusuna yatırmayın.

Yem yemeyen bir genci sadece iştahsız varsaymayın. Bu kadar küçük bir hayvanda, iki gün yemek yememek yetişkin bir hayvanda iki hafta aç kalmaktan daha önemlidir.

Ne zaman yardım almalı

Yumuşak veya şişmiş görünen bir çene, titreme, omurgada veya kuyrukta eğrilik, vücudu kaldırmakta zorluk veya kilosu durmuş ya da düşmüş bir genç için bir hafta içinde sürüngen veterinerinden randevu alın.

Birkaç günden fazla yem yemeyen, doğru sıcaklıklarda halsiz olan veya bir parmağa ya da kuyruk ucuna batan sıkışmış derisi olan bir genç için daha erken gidin.

İlk yılın tüm amacı; düz kemiklere, iyi bir beslenme tepkisine ve başvurabileceği bir yıllık sayısal veriye sahip bir bakıcıya sahip yetişkin bir kertenkeledir.

Biliyorsanız doğum tarihini, kilo kaydını, aylık fotoğrafları, UVB lamba türünü ve kurulum tarihini, takviye programını ve nasıl uygulandığını, yem böceği türlerini ve boyutlarını, tam bir sıcaklık ve nem haritasını ve taze bir dışkı örneğini yanınızda getirin. Genç sürüngen vakalarında bakım geçmişi, fiziksel muayeneden çok daha sıklıkla tanıyı koydurur.