Utrata wzroku u papugi: zaćma, objawy u ptaka latającego i dostosowanie klatki

Szybka odpowiedź

Oko to narząd u papugi najłatwiejszy do obejrzenia i najczęściej pomijany. Dokładne spojrzenie w dobrym świetle dziennym raz w miesiącu to cała rutyna.

Papuga tracąca wzrok rzadko wygląda na chorą. Wygląda niezdarnie, potem ostrożnie, potem cicho, a wszystko zwykle zrzuca się na wiek lub nastrój.

Sprawdzenie, które ma znaczenie, to nie to, którego próbuje większość opiekunów. Świecenie światłem w oko i oglądanie źrenicy prawie nic nie mówi, bo tęczówka ptaka podlega dowolnej kontroli mięśniowej. Papugi celowo rozszerzają i zwężają źrenicę. Oceniaj wzrok po zachowaniu i patrząc na samo oko.

• Źrenica biała, szara lub mleczna w świetle dziennym to zmiana soczewki i wymaga weterynarza ptasiego.
• Tęczówka żako jaśniejąca z ciemnej do bladożółtej przy dojrzewaniu jest prawidłowa i stale mylona z zaćmą.
• Pewność w znanej klatce dowodzi pamięci, nie wzroku. Testuj w porach i częściach pokoju z gorszym światłem.
• Nigdy nie przestawiaj klatki ptaka, o którym podejrzewasz, że słabo widzi.
• Narastające lęki nocne u starszego ptaka często są pierwszym prawdziwym znakiem, bo ptak, który nie orientuje się w ciemności, nie potrafi przestać trzepotać.

Decyzja w 60 sekund

Dlaczego testy oka ssaków się nie przenoszą

Źrenica jest dowolna.

U ssaków tęczówka to mięsień gładki, więc wielkość źrenicy to odruch mimowolny i prawdziwe okno na układ nerwowy. U ptaków mięsień tęczówki jest poprzecznie prążkowany — rodzaj, który zwierzę kontroluje celowo. Papugi „pinują” i błyskają źrenicą jako sygnał komunikacji, możliwe tylko dlatego, że to wybierają.

Skutek jest bezpośredni. Zwężenie źrenicy przy świetle nie dowodzi, że oko działa, a szeroka źrenica nie dowodzi przeciwieństwa. Kto ocenia wzrok ptaka po źrenicy, zgaduje.

Ten sam fakt tłumaczy praktyczny problem w gabinecie. Krople rozszerzające u psów i kotów działają na mięsień gładki i mało robią z źrenicą ptaka, więc porządne badanie dna oka papugi wymaga leków specjalistycznych lub specjalisty.

Siatkówka jest zbudowana inaczej.

Siatkówka ptaka nie ma unaczynienia przebiegającego po jej powierzchni. Zamiast tego silnie pofałdowana, barwnikowa struktura zwana pecten wychodzi z tarczy nerwu wzrokowego i odżywia siatkówkę przez dyfuzję. To część przyczyny wysokiej rozdzielczości oka ptasiego: nic nie rzuca cienia na powierzchnię światłoczułą.

Oznacza też, że problemy siatkówki u ptaków nie wyglądają jak te, które weterynarz zna u ssaków, i jest kolejnym powodem, dla którego oftalmologia ptasia to osobna dziedzina.

Wzrok wykonuje u ptaka więcej pracy.

Papuga lecąca przez pokój rozwiązuje ciągły trójwymiarowy problem z prędkością i niemal bez zapasu. Wybiera też pokarm częściowo po wskazówkach ultrafioletowych, których nie widzimy, i czyta inne ptaki.

Utrata części tego nie jest równoznaczna z potrzebą okularów u człowieka. Zmienia to, co zwierzę może bezpiecznie robić, dlatego praktyczna część tego artykułu dotyczy klatki i rutyny, a nie kropli.

Czytanie samego oka

Tęczówka dojrzałego żako jest blada. U młodego jest ciemna, a zmiana między nimi to prawidłowe dojrzewanie, nie choroba.

Rób to w świetle dziennym, przy oknie, bez latarki i bez flesza. Fotografuj każde oko prosto i lekko z przodu raz w miesiącu i trzymaj datowane zdjęcia.

Źrenica.

Patrz na kolor samej źrenicy, nie na rozmiar. Powinna być czarna i czysta. Biała, szara, niebieskoszara lub mleczna oznacza, że soczewka lub materiał za nią się zmieniły — klasyczny wygląd zaćmy.

Tęczówka.

Kolor ogromnie zależy od gatunku, płci i wieku. U żako ciemna u młodego i bladożółta u dojrzałego to normalna sekwencja. U wielu kakadu kolor tęczówki różni się między płciami. Zmiana ma sens tylko, gdy jest asymetryczna, nagła lub z czymś jeszcze.

Powierzchnia.

Rogówka powinna być błyszcząca i idealnie czysta, tak by okno odbijało się czysto. Każde matowienie, mgiełka, niebieski odcień lub szorstkość są istotne.

Powieki i otoczenie.

Obrzęk, zgrubienie, strupy, zlepione pióra lub zmiana kształtu szpary ocznej. U ptaka na diecie nasiennej wskazuje to na niedobór witaminy A, który pogrubia tkanki wokół oka i blokuje przewody zanim pojawi się coś dramatyczniejszego.

Symetria.

Porównaj lewe z prawym na tym samym zdjęciu. Prawie każdy istotny wynik oczny pojawia się jako różnica między obiema.

Przyczyny i czym się różnią

Zaćma.

Najczęstsza przyczyna stopniowej utraty wzroku u starszej papugi, najczęściej zgłaszana u gatunków długowiecznych trzymanych przez dekady. Może też wynikać z zapalenia w oku, urazu lub towarzyszyć problemowi metabolicznemu.

Wygląda jak bielenie źrenicy i postępuje miesiącami. Ptak dostosowuje się po drodze, dlatego opiekunowie często datują początek na tydzień, w którym wreszcie zauważyli.

Uraz.

Uderzenia w okna, lęki nocne, wentylatory sufitowe, partner w klatce oraz kontakt z kotem lub psem. Nagły, zwykle jednostronny, zwykle z mrużeniem i często z widocznym uszkodzeniem. Rana związana z kotem to nagły wypadek niezależnie od tego, jak drobna wygląda, ze względu na bakterie.

Zapalenie wewnątrz oka.

Zapalenie błony naczyniowej, z zakażenia lub choroby w innej części ciała. Oko wygląda matowo, kolor tęczówki może się zmienić, a ptak jest niespokojny. Chlamydioza, mykobakterioza i choroba grzybicza mogą tak wyglądać, a wszystkie trzy mają konsekwencje poza okiem.

Niedobór witaminy A.

Powszechny u ptaków karmionych nasionami i w pełni możliwy do uniknięcia. Uszkadza tkankę gruczołową wokół oka i drogi oddechowe, dając opuchnięte powieki, wydzielinę i powtarzające się zakażenia, które nigdy w pełni nie ustępują.

Przyczyny neurologiczne i toksyczne.

Zatrucie metalami ciężkimi, uraz głowy i choroba mózgu mogą oślepić ptaka, którego oczy wyglądają całkowicie normalnie. Cecha odróżniająca to normalnie wyglądające oko z nieprawidłowym zachowaniem, często z innymi objawami neurologicznymi jak przechylona głowa, brak koordynacji lub drgawki.

Objawy behawioralne w kolejności pojawiania się

Podchodź do ptaka ze zmniejszonym wzrokiem z przodu, w polu widzenia, i najpierw mów. Przedmiot pojawiający się niepostrzeżenie przy głowie powoduje upadki i ugryzienia obronne.

Wczesne i łatwe do przeoczenia.

Niechęć do lotu, gdy światło opada. Lądowanie za krótkie lub za długie. Wahanie przy drzwiach klatki. Sięganie po dłoń i dotykanie dziobem przed wejściem, częściej niż kiedyś. Branie smakołyka na czucie zamiast prosto.

Utrwalone.

Zostawanie na jednej żerdzi. Niechęć do poruszania się po klatce. Więcej lęków nocnych, bo przestraszony ptak, który nie widzi, nie znajduje miejsca lądowania i dalej się rozbija. Więcej wołań kontaktowych. Stałe obracanie głowy, by oglądać tym samym okiem.

Zaawansowane.

Spadanie z żerdzi. Brak lotu w ogóle. Silne wzdryganie przy dotyku. Trudność ze znalezieniem miski, jeśli pozycja się zmienia. Mniejsze pielęgnowanie miejsc, których nie widzi.

Dwie rzeczy trzeba powiedzieć wprost. Ptaki doskonale ukrywają niepełnosprawność, a znana klatka pozwala im działać niemal wyłącznie z pamięci. A każdy objaw z tej listy dają też artretyzm, ból i ogólna choroba, dlatego badanie oka i badanie ogólne idą razem.

Co zrobi weterynarz

Pełne badanie okulistyczne, zwykle z powiększeniem, porównując oba oczy. Barwienie fluoresceiną, by pokazać owrzodzenie rogówki, niewidoczne bez niego.

Badanie dna oka, gdzie to możliwe. Spodziewaj się rozmowy o skierowaniu, bo rozszerzenie źrenicy ptaka jest naprawdę trudne, a specjalista oftalmolog ma leki i sprzęt.

Badanie ogólne, waga i zwykle badania krwi, bo u ptaków oczy psują się jako część choroby układowej częściej niż u ssaków. Test na chlamydiozę, gdy obraz pasuje. Obrazowanie głowy po urazie. Ołów i cynk we krwi, gdy możliwe jest zatrucie.

Leczenie zależy w całości od przyczyny. Wrzody i zapalenie błony naczyniowej leczy się farmakologicznie i pilnie. Niedobór witaminy A koryguje się dietą — powoli i trwale, nie szybko. Zaćmę u ptaków mogą usuwać operacyjnie weterynaryjni oftalmolodzy, najczęściej u większych gatunków, w znieczuleniu ogólnym, a dostępność jest ograniczona w dużej części świata. Dla wielu ptaków uczciwy plan to zarządzanie, nie operacja, i to nie jest porażka.

Życie z papugą, która słabo widzi

Czego nigdy nie robić

Nie oceniaj wzroku po źrenicy. U ptaka to mięsień dowolny i nic nie dowodzi.

Nie wkładaj żadnych kropli, maści ani płukania do oka ptaka bez wcześniejszego badania przez weterynarza ptasiego.

Nie przestawiaj klatki, nie ruszaj żerdzi i nie rearanżuj pokoju.

Nie zakładaj, że jaśniejąca tęczówka u młodego żako to zaćma. To prawidłowe dojrzewanie.

Nie pozwól ptakowi ze zmniejszonym wzrokiem latać swobodnie w otwartym pokoju i nie rozwiązuj tego przycinaniem skrzydeł bez omówienia kompromisu, bo przycięty ptak spada, zamiast lądować.

Nie testuj wzroku strasząc ptaka ani szybko ruszając ręką w twarz. Ptaki reagują na ruch powietrza i mowę ciała, a Ty dostaniesz fałszywe uspokojenie.

Kiedy szukać pomocy

Ptak, który zna swoją przestrzeń i porusza się w niej pewnie. Ta pewność zasługuje na ochronę i zależy od tego, by przestrzeń została taka sama.

Tego samego dnia, traktuj jako pilne:

• Mrużenie, zamknięte oko lub jakikolwiek obrzęk powiek
• Jakikolwiek uraz głowy lub twarzy, zwłaszcza od kota lub innego ptaka
• Nagła utrata wzroku przy normalnie wyglądających oczach — wskazuje raczej na mózg niż oko
• Krew w oku lub wokół
• Ptak, który przestał jeść przy jakiejkolwiek zmianie oka

Umów w ciągu tygodnia:

• Źrenica biała, szara lub mleczna
• Powtarzające się lęki nocne u ptaka, który ich nie miał
• Błędy lądowania, upadki z żerdzi lub ptak, który przestał latać
• Wydzielina lub zlepione pióra wokół oka u ptaka na nasionach
• Głowa zawsze obrócona, by oglądać jednym okiem

Zabierz datowane zdjęcia oka, zapis wagi, film ptaka poruszającego się w klatce i lądującego, dokładną dietę z marką, wiek jeśli znany, układ klatki oraz notatkę o uderzeniu w głowę, lęku nocnym lub walce w ostatnich miesiącach.

Zadaj dwa pytania przed wyjściem: czy zrobiono barwienie fluoresceiną i czy dno oka dało się ocenić, czy potrzebne jest skierowanie, by je zobaczyć. Odpowiedzi decydują, czy masz diagnozę, czy tylko opis.