Wysiłek oddechowy papugi: kiwanie ogonem, otwarty dziób i co naprawdę oznacza każdy objaw

Szybka odpowiedź

Norma: postawa wyprostowana, pióra przylegające, ogon nieruchomy, dziób zamknięty. Nic w ciele nie porusza się rytmicznie z oddechem. Zapamiętaj ten obraz — nieprawidłowość to odejmowanie od niego.

Papuga, która widocznie się męczy przy oddychaniu, nie jest na początku choroby. Jest już w niej głęboko.

Ptaki to zwierzęta stadne, które tracą status i przyciągają drapieżniki, gdy wyglądają na słabe, więc kompensują aż nie mogą dłużej. Objawy, które widzi opiekun, to te, których ptak już nie potrafi ukryć.

• Kiwanie ogonem w spoczynku, oddychanie z otwartym dziobem w spoczynku i wyciągnięta szyja — wszystko to pilne, w tej kolejności rosnącej ciężkości.
• Zmiana lub utrata głosu jest często najwcześniejszym objawem ze wszystkich, bo syrinx leży głęboko w klatce piersiowej i rosnąca zmiana dociera do niego najpierw.
• Połowa przyczyn utrudnionego oddychania u papugi nie leży w drogach oddechowych. Wszystko, co uciska worki powietrzne, daje ten sam efekt.
• Nie chwytaj, nie owijaj ręcznikiem ani nie unieruchamiaj ptaka, który walczy o oddech, chyba że nie masz wyboru. Stres chwytania zabija ptaki w tym stanie.
• Nigdy nie ściskaj klatki piersiowej ptaka. Ptaki nie mają przepony i oddychają ruchem mostka — dłoń wokół ciała to uduszenie.

:::danger
Papuga siedząca na dnie klatki, nastroszona, z półprzymkniętymi oczami i ogonem poruszającym się z każdym oddechem, jest w niewydolności oddechowej.

Nie gonij jej, nie owijaj ręcznikiem i nie wkładaj do auta z otwartymi oknami i włączonym radiem. Ustaw całą klatkę lub mały ciemny transporter w ciepłym, cichym miejscu, zadzwoń do weterynarza ptasiego i jedź. Manipulacja ptakiem w tym stanie często zabija go w Twoich rękach, a każda doświadczona klinika ptasia planuje właśnie wokół tego ryzyka.
:::

Decyzja w 60 sekund

Dlaczego oddychanie ptaka nie jest oddychaniem ssaka

Ssak wciąga powietrze do elastycznych płuc, obniżając przeponę. Powietrze wchodzi i wychodzi tą samą drogą, a spora część objętości płuc nigdy się w pełni nie opróżnia.

Ptaki w ogóle nie mają przepony. Płuca są małe, sztywne i przytwierdzone do grzbietu i nie nadymają się. Zamiast tego ptak obsługuje cienkościenne worki powietrzne jak miech, wychylając mostek i żebra na zewnątrz i do wewnątrz. Powietrze płynie w jednym kierunku przez płuco i potrzebuje dwóch pełnych cykli oddechowych, by ukończyć drogę.

Stąd wynikają cztery praktyczne konsekwencje — i razem wyjaśniają większość tego artykułu.

Klatka piersiowa musi móc się swobodnie ruszać. Dłoń zaciśnięta wokół ciała, dziecko trzymające mocno papużkę falistą albo ręcznik owinięty na mostku zatrzymują wentylację. Dlatego każda bezpieczna metoda unieruchomienia kontroluje głowę i zostawia klatkę piersiową nietkniętą.

Worki powietrzne dzielą jamę ciała ze wszystkim innym. Otaczają wątrobę, jelita i układ rozrodczy oraz wnikają w niektóre kości. Powiększona wątroba, guz, płyn w brzuchu, jajo lub zwykła otyłość je uciskają i dają duszność przy całkowicie prawidłowych drogach oddechowych. Połowa duszących się papug u weterynarzy ptasich ma problem poniżej klatki piersiowej.

Wydajność działa w obie strony. Jednokierunkowy przepływ i bardzo cienka powierzchnia wymiany czynią ptaki mistrzami pobierania tlenu i równie dobrymi w pochłanianiu wszystkiego innego z powietrza. Dlatego stężenie oparów, którego człowiek nie czuje, zabija papugę w sąsiednim pokoju.

Nie ma użytecznego kaszlu. Ptaki nie potrafią wytworzyć ostrego wydechu, który oczyszcza drogi oddechowe ssaka — stąd wdychana łupina nasienia to prawdziwy nagły wypadek, a żadna wersja ucisku brzucha nie działa u ptaka.

Objawy: od najwcześniejszych do najpóźniejszych

Zmiana głosu.

Syrinx leży w miejscu rozgałęzienia tchawicy, głęboko w klatce. Ziarniniak, rozrost lub blaszka najpierw uciska strukturę tworzącą dźwięk, zanim zablokuje dość powietrza, by wywołać widoczną niedolę.

Ptak, który stał się cichy, ochrypły, piskliwy albo całkowicie stracił głos, ma problem priorytetowy nawet jeśli je, bawi się i zachowuje normalnie. Opiekunowie prawie zawsze odczytują to jako nastrój.

Nietolerancja wysiłku.

Ptak, który kiedyś przelatywał przez pokój, a teraz ląduje w połowie drogi, albo sapie po wejściu na szczyt klatki i znacznie dłużej wraca do spokoju, mówi Ci, że rezerwa zniknęła.

Kiwanie ogonem.

Ogon unosi się i opada z każdym oddechem, bo ptak rekrutuje dodatkowe mięśnie, by mocniej poruszać mostkiem.

Po locie lub szamotaninie to norma i ustępuje w ciągu minuty–dwóch. W spoczynku, u ptaka siedzącego spokojnie, jest nieprawidłowe i oznacza wzrost pracy oddechowej.

Przyspieszona częstość w spoczynku.

Szybsze, płytsze oddychanie na grzędzie, bez niepokojenia.

Skrzydła lekko odsunięte od ciała.

Ptak robi miejsce na ruch mostka.

Dźwięk.

Klikanie, świszczenie, gwizd lub pisk przy oddechu. Odróżnij od wokalizacji po tym, czy idzie w rytmie.

Objawy nosowe.

Wydzielina, strup na nozdrzu, sklejone pióra nad woskówką, przebarwienia albo jedno nozdrze większe od drugiego. Powtarzające się kichanie.

Oddychanie z otwartym dziobem.

Późne i poważne. Papuga w spoczynku nigdy nie powinna oddychać z otwartym dziobem.

Szyja wyciągnięta do przodu i w górę, głowa kiwa się z każdym oddechem.

To postawa ptaka próbującego wyprostować drogi oddechowe. To nagły wypadek.

Siedzi na podłodze, nastroszona, ogon kiwa, oczy się zamykają.

Wysiłek w fazie końcowej. Ruszaj tak mało, jak to fizycznie możliwe.

Spokojny ptak na ręczniku — tak wygląda ocena. Zwróć uwagę, że nie jest trzymany: przy problemie oddechowym obserwacja z metra mówi więcej niż jakiekolwiek dotykanie.

Ranking przyczyn

Same drogi oddechowe

Wdychane ciało obce.

Zwykle łupina nasienia lub kawałek plewy. Nagła, dramatyczna niedola, często podczas lub tuż po jedzeniu, często ze zmianą głosu. Nagły wypadek.

Aspergiloza.

Zakażenie grzybicze, zwykle powolne, zwykle po stresie, złej wentylacji, wilgotnej ściółce lub immunosupresji. Klasyczny obraz: zmieniony głos i cicho zapadająca się w tygodniach tolerancja lotu. Papugi żako są nadreprezentowane.

Chlamydioza.

Zakażenie Chlamydia psittaci. Kichanie, wydzielina z oczu i nosa, apatia, zielone uraty, utrata masy. Przechodzi na ludzi i powoduje u nich ciężkie zapalenie płuc, więc zmienia postępowanie z całym domem, nie tylko z ptakiem. Obowiązki zgłoszeniowe i przepisy sanitarne mocno różnią się między krajami.

Bakteryjne zapalenie nosa i zatok.

Często wtórne do czegoś innego, najczęściej niedoboru witaminy A.

Niedobór witaminy A.

Papuga karmiona nasionami ma niedobór witaminy A. To pogrubia i zmienia wyściółkę całego górnego odcinka dróg oddechowych, tępi prawidłowe brodawki wokół szczeliny choanalnej na podniebieniu i zamienia cienki ochronny śluz w gęsty materiał, który zapycha i zakaża. Przewlekłe kichanie, nawracająca wydzielina z nosa i infekcje zatok u zjadacza nasion to to, dopóki nie udowodni się inaczej — a korekta jest dietetyczna i medyczna.

Rinolit.

Złóg w nozdrzu, często widoczny jako blady korek, z czasem powiększający nozdrze.

Ucisk od dołu

Masy brzuszne i powiększenie narządów.

Guzy, powiększona wątroba, powiększona nerka. Duszność plus wzdęty lub twardy brzuch.

Płyn w jamie brzusznej.

Stłuszczenie wątroby.

Bardzo częste u falistych, nimf i amazonek na diecie nasiennej. Powiększona wątroba uciska worki powietrzne, więc otyły ptak może naprawdę mieć duszność.

Zatrzymanie jaja.

Kura parcie, kiwa ogonem, siedzi nisko, czasem na dnie klatki. To nagły wypadek i łatwo pomylić z problemem klatki piersiowej.

Sama otyłość.

Ogólnoustrojowe

Zatrucie metalami ciężkimi.

Ołów lub cynk z ogryzionych okuć, starej farby, ciężarków firan, biżuterii fantazyjnej lub tanich klipsów klatki. Objawia się zwracaniem, osłabieniem, objawami neurologicznymi i czasem zmianami oddechowymi.

Wdychane toksyny.

Przegrzane powłoki nieprzywierające, dym, aerozole, produkty zapachowe i tlenek węgla. Początek szybki, śmiertelność wysoka.

Choroba serca i tętnic.

Starsze żako, amazonki i ary. Nietolerancja wysiłku, czasem zapaść.

Niedokrwistość i utrata krwi.

Uraz.

Upadek lub ugryzienie może rozerwać worek powietrzny — ptak nadyma się pod skórą jak balon. Wygląda alarmująco, wymaga weterynarza i często da się opanować.

Stres cieplny.

Sapanie z odstawionymi skrzydłami w upalnym pokoju, ustępujące po ochłodzeniu.

Zbuduj własną linię bazową

To najprzydatniejsza rzecz w tym artykule i zajmuje dwie minuty w dniu, gdy nic nie jest nie tak.

Obserwuj ptaka na grzędzie, uspokojonego i nieświadomego Ciebie. Policz, ile razy ogon lub ciało poruszy się w trzydzieści sekund i zapisz. Zrób to kilka razy w ciągu tygodnia.

Nie ma jednej prawidłowej częstości dla papugi. Falista oddycha o wiele szybciej niż ara, a ten sam ptak oddycha szybciej w ciepłym pokoju. Liczy się spoczynkowa liczba Twojego ptaka — wtedy wzrost jest oczywisty, a nie dyskusyjny.

Waż co tydzień na wadze cyfrowej i zapisuj w tym samym miejscu.

Nagraj krótki film z ptakiem mówiącym lub wzywającym. Gdy później będziesz decydować, czy głos się zmienił, nagranie odpowie, a pamięć nie.

Co zrobić przed wizytą

Nie chwytaj ptaka, jeśli możesz tego uniknąć. Przenieś całą klatkę albo wab, zamiast chwytać. Ptak w stresie oddechowym nie ma rezerwy, a walka przy chwytaniu przewraca wielu.

Ciepło, ciemność i cisza. Mały transporter lub przykryta klatka. Ciepło, nie upał.

Bez wysokich żerdzi. Słaby ptak spada. Połóż ręcznik na dnie transportera i bardzo niską żerdź albo żadną.

Przewietrz pokój i usuń wszelkie możliwe źródła oparów. Wyłącz gotowanie, zgaś świece, odłącz dyfuzory; otwórz okno na drugim końcu domu zamiast robić przeciąg nad ptakiem.

Nie wmuszaj jedzenia ani wody. Ptak walczący o oddech łatwo zachłystuje się.

Weź próbkę odchodów, albo je sfotografuj. Kolor i konsystencja mają znaczenie, zwłaszcza uraty.

Zabierz pokarm ptaka. Prawdziwy pokarm albo zdjęcie opakowania.

Zestaw transportowy: twardy transporter z ręcznikiem na dnie, bez wysokiej żerdzi, i pokrowiec na drogę. Złóż go, zanim będzie potrzebny.

Co zrobi weterynarz

Spodziewaj się, że ptak w niedoli najpierw trafi do komory tlenowej, zanim ktokolwiek go zbada. To dobra praktyka, nie opóźnienie.

Potem mniej więcej w tej kolejności:

Masa i ocena kondycji ciała wzdłuż stępki mostka.

Oględziny nozdrzy, szczeliny choanalnej na podniebieniu i głośni. Stan brodawek wokół choany to jeden z najszybszych wskaźników statusu witaminy A.

Osłuchiwanie klatki piersiowej i worków powietrznych.

Obrazowanie. RTG dobrze pokazuje szczegóły worków powietrznych, wielkość serca i wątroby oraz masy brzuszne.

Pobieranie próbek. Wymazy choanalne i tchawicze, posiew, test na chlamydię i badania krwi.

Endoskopia w razie wskazań — tak naprawdę widać i pobiera się zmiany syrinx i aspergilomy.

Zapytaj o dostępność, zanim będzie potrzebna. Medycyna ptasia to specjalizacja; obrazowanie i endoskopia nie są wszędzie, a w wielu regionach najbliższy weterynarz ptasi to jazda samochodem, nie spacer.

W jamie ustnej jest dużo informacji oddechowej: szczelina choanalna na podniebieniu, jej brodawki i głośnia u nasady języka. To badanie na poziomie weterynaryjnym — nie coś, czego należy próbować u ptaka, który już walczy.

Rutyna, która łapie to wcześnie

Czego nigdy nie robić

Nie trzymaj ptaka wokół klatki piersiowej i nie pozwalaj na to nikomu innemu.

Nie goń ani nie owijaj ręcznikiem ptaka oddychającego z widocznym wysiłkiem.

Nie stawiaj lampy grzewczej blisko walczącego ptaka i nie zamykaj go w niewentylowanym pudełku.

Nie traktuj zmienionego głosu jako fazy.

Nie używaj przegrzanej patelni nieprzywierającej, cyklu samooczyszczania piekarnika, pachnącej świecy ani aerozolu w domu z papugą.

Nie podawaj leków przez wodę.

Nie zakładaj, że ptak, który poprawił się w nocy, jest lepszy. Ptaki kompensują, a potem znowu dekompensują.

Nie czekaj na poranną poradnię, jeśli dziób ptaka jest otwarty.

Kiedy szukać pomocy

Idź natychmiast przy:

• Oddychaniu z otwartym dziobem w spoczynku
• Szyi wyciągniętej do przodu i w górę z każdym oddechem
• Siedzeniu na dnie klatki, nastroszeniu, zamykających się oczach
• Każdym narażeniu na opary, dym lub przegrzaną powłokę nieprzywierającą
• Nagłej niedoli podczas lub po jedzeniu
• Kurze parciej, siedzącej nisko, z obrzękniętym brzuchem

Idź tego samego dnia przy:

• Kiwaniu ogonem w spoczynku
• Jakimkolwiek dźwięku przy oddychaniu
• Wydzielinie z nozdrzy lub oczu z apatią

Umów wizytę w tym tygodniu przy:

• Zmienionym lub utraconym głosie
• Obniżonej tolerancji lotu
• Powtarzającym się kichaniu
• Utracie masy

Zabierz na wizytę:

• Dziennik masy
• Film ptaka w spoczynku
• Nagranie zwykłego głosu, jeśli masz
• Świeże odchody lub ich zdjęcia
• Dokładną dietę, w tym markę
• Co jest używane w kuchni i co jest spalane, rozpylane lub rozpraszane w domu
• Wszelkie nowe ptaki i skąd pochodzą
• Co się zmieniło w tygodniach przed początkiem objawów

Ostatnie dwa punkty znaczą więcej, niż opiekunowie się spodziewają. Nowy ptak dodany bez kwarantanny i zmiana powietrza w domu to dwie historie, które najczęściej wyjaśniają klatkę piersiową papugi — i każda z nich może skrócić ścieżkę diagnostyczną o dni.