Oswajanie jaszczurki: budowanie tolerancji na dotyk bez zalewania bodźcami

Szybka odpowiedź

Jaszczurka nie chce być trzymana na rękach. Może jednak nauczyć się, że bycie trzymaną nie jest niebezpieczne, co jest zupełnie inną kwestią i bardzo dobrym rezultatem. Mylenie tych dwóch spraw jest źródłem większości problemów z przyzwyczajaniem zwierzęcia do dotyku.

Celem jest jaszczurka, która siedzi spokojnie, zachowuje naturalne ubarwienie i oddycha miarowo. Nie jaszczurka, która przestała się ruszać z rezygnacji.

Oswajanie jaszczurki to habituacja: powtarzalna, przewidywalna i niebudząca lęku ekspozycja o natężeniu, które zwierzę jest w stanie tolerować, zwiększana stopniowo. Prowadzone w odpowiednim tempie oswajanie pozwala na badanie, podawanie leków i przemieszczanie zwierzęcia przy minimalnym stresie. Zbyt szybkie działania przynoszą odwrotny skutek, ponieważ gad poddawany powtarzalnym, przytłaczającym bodźcom staje się bardziej reaktywny, a nie mniej.

Zanim zaczniesz, musisz pamiętać o dwóch rzeczach. Najpierw sprawdź temperaturę, ponieważ wychłodzona jaszczurka jest jaszczurką nastawioną defensywnie, a żadna cierpliwość tego nie naprawi. Po drugie, zaakceptuj fakt, że niektóre gatunki powinny być brane na ręce jak najrzadziej, niezależnie od tego, jak oswojone się wydają.

• Sprawdź temperaturę w terrarium, zanim wyciągniesz jakiekolwiek wnioski na temat temperamentu.
• Pracuj z odległości, którą jaszczurka toleruje, i zbliżaj się tylko wtedy, gdy przestanie reagować strachem.
• Brak ruchu nie oznacza spokoju. Zesztywniała, ciemna, płasko leżąca jaszczurka jest przestraszona, a nie zrelaksowana.
• Nigdy nie chwytaj zwierzęcia od góry. Tak robi drapieżnik i jaszczurka właśnie tak to odbiera.
• Nigdy nie przytrzymuj za ogon. Wiele gekonów i scynków może odrzucić ogon, który nie odrośnie w takiej samej formie.

Decyzja w 60 sekund

Dlaczego temperatura jest najważniejsza

Każda aktywność gada przebiega w tempie, na jakie pozwala temperatura jego ciała: trawienie, odpowiedź immunologiczna, ruch i szybkość przetwarzania sytuacji.

Jaszczurka trzymana w temperaturze poniżej preferowanego zakresu jest wolna, nie potrafi efektywnie uciec, dlatego bardziej polega na pokazach odstraszających i gryzieniu. Opiekun odbiera to jako zły temperament i zaczyna częściej brać ją na ręce, aby to naprawić, co tylko pogarsza stan zwierzęcia.

Zanim ocenisz charakter jaszczurki, zmierz temperaturę powierzchni do wygrzewania termometrem na podczerwień, zmierz temperaturę w chłodnej strefie osobnym czujnikiem i upewnij się, że są one prawidłowe dla gatunku. Sprawdź typ lampy UVB i datę jej ostatniej wymiany, ponieważ emisja promieniowania spada na długo przed tym, zanim lampa przestanie świecić światłem widzialnym.

Duża część jaszczurek określanych jako agresywne staje się znacznie spokojniejsza, gdy gradient temperatur jest właściwy.

Drugą częstą fizyczną przyczyną jest ból. Metaboliczna choroba kości, resztki wylinki uciskające palec, infekcja jamy ustnej lub dawny uraz – wszystko to sprawia, że zwierzę sprzeciwia się dotykowi. Jeśli jaszczurka, która wcześniej pozwalała się brać na ręce, stała się defensywna, jest to w pierwszej kolejności kwestia do rozważenia z weterynarzem, a dopiero potem kwestia treningowa.

Czytanie jaszczurki

Sygnały gadów są subtelniejsze niż sygnały ssaków i łatwo je przegapić.

Zrelaksowana. Prawidłowe kolory dla danego osobnika. Ciało w naturalnej postawie. Oczy otwarte i obserwujące otoczenie. Powolny, miarowy oddech. Chętna do ruchu, wygrzewania się lub eksploracji w twojej obecności.

Czujna, ale radzi sobie. Głowa uniesiona, obserwuje cię, nieruchoma. To odpowiedni poziom do pracy i sesje zazwyczaj powinny tak wyglądać.

Niekomfortowo, wycofaj się. Odsuwanie się. Chowanie. Zastyganie w nienaturalnej pozycji. Ciemnienie barw. Spłaszczanie ciała. U agam brodatych: pociemnienie brody i rozszerzanie gardła. U wielu gatunków: nadymanie ciała lub uniesiona, wygięta postawa.

Zagrożenie, zatrzymaj się. Otwieranie pyska, syczenie, rzucanie się w stronę ręki, biczowanie ogonem, pysk otwarty w twoją stronę lub wolne machanie ogonem w sposób, którego nie używa na co dzień.

Wyłączenie, przerwij natychmiast. Ciemny kolor, całkowity bezruch, płytki oddech, brak śledzenia wzrokiem, wiotczenie w dłoni po okresie szarpania się. To stan, który ludzie błędnie biorą za uspokojenie zwierzęcia. Jest dokładnie odwrotnie.

Uwagi gatunkowe. Agama brodata machająca łapą to częsty sygnał społeczny, a nie sygnał stresu. Potakiwanie głową u agam i legwanów to pokaz, którego znaczenie zmienia się wraz z szybkością i kontekstem. Kameleon, który ciemnieje, otwiera pysk i kołysze się, jest skrajnie zestresowany. Gekon lamparci machający wolno ogonem często poluje; szybkie potrząsanie końcówką ogona jest zachowaniem obronnym.

Naturalne ubarwienie, miarowy oddech, głowa uniesiona i śledząca otoczenie. Tę kombinację starasz się utrzymać przez cały czas.

Plan krok po kroku

Każdy krok należy utrzymywać tak długo, aż jaszczurka będzie autentycznie zrelaksowana na danym poziomie przez kilka sesji. Nigdy nie przechodź dalej tylko dlatego, że jedna sesja przebiegła dobrze.

Krok pierwszy: obecność bez zbliżania się.

Usiądź w pobliżu terrarium i nic nie rób. Pozwól jaszczurce zobaczyć, że istniejesz i że nic złego się nie dzieje. W przypadku bardzo nerwowego zwierzęcia może to potrwać wiele dni.

Krok drugi: obecność w mniejszej odległości.

Z każdym dniem zbliżaj się nieco bardziej. Obserwuj moment, w którym zwierzę przestaje jeść, wygrzewać się lub zaczyna uciekać. To jest twoja odległość robocza; zostań tuż za tą granicą.

Krok trzeci: dłoń poza szkłem, potem w środku bez kontaktu.

Połóż nieruchomą dłoń w miejscu, w którym zwierzę może ją widzieć. Nie wykonuj gwałtownych ruchów w stronę jaszczurki. Pozwól jej podejść, jeśli sama tego chce.

Krok czwarty: jedzenie z pęsety, potem z ręki.

Tutaj postępy zazwyczaj przyspieszają. Karmienie z dużej odległości przy użyciu długiej pęsety, a stopniowo coraz bliżej, buduje skojarzenie z przyjemną częścią dnia. W przypadku gatunków roślinożernych i wszystkożernych podobnie działa podawanie ulubionych zielenin ręką.

Używaj pęsety na tyle długiej, aby atak podczas jedzenia nie dosięgnął palców, i rozdziel sygnał karmienia od sygnału oswajania, aby zwierzę nie nauczyło się, że włożenie ręki do terrarium zawsze oznacza jedzenie.

Krok piąty: krótki dotyk.

Jeden palec, na boku lub na grzbiecie, nigdy na głowie. Sekunda lub dwie, potem wycofanie dłoni, zanim zwierzę zareaguje. Kończenie kontaktu, zanim jaszczurka zacznie protestować, to istota całej techniki.

Krok szósty: dłoń pod ciałem.

Wsuń płaską dłoń pod klatkę piersiową i brzuch od boku, podtrzymując całe ciało. Jeszcze nie podnoś. Niech stanie na twojej dłoni wewnątrz terrarium.

Krok siódmy: krótkie, niskie podniesienie.

Podnieś na kilka centymetrów nad podłoże i odłóż. Potem nieco dłużej. Na początku utrzymuj każde podniesienie krótko i w obrębie terrarium, aby spłoszone zwierzę nie spadło z wysokości.

Krok ósmy: poza terrarium, siedząc na podłodze.

Usiądź na podłodze z jaszczurką na kolanach lub w dłoniach, tak aby ewentualna ucieczka kończyła się krótkim upadkiem na miękką powierzchnię. Trzymanie jaszczurki na stojąco to najczęstsza przyczyna wypadków; kości gadów łatwo pękają, zwłaszcza jeśli występuje metaboliczna choroba kości.

Krok dziewiąty: czas trwania i naturalność.

Dłuższe sesje, w różnych pomieszczeniach, z różnymi osobami – zawsze kończące się, zanim zwierzę będzie miało dość.

Zasady, dzięki którym to działa

Podejdź od boku, nigdy od góry. Cień rzucany z góry i opadające dłonie to dokładnie to, co przypomina ptaka drapieżnego, a reakcja na to jest wrodzona.

Podtrzymuj całe ciało. Jaszczurka, której stopy nie mają oparcia, czuje, jakby spadała. Podtrzymuj klatkę piersiową i pozwól tylnym łapom oprzeć się o twoją dłoń lub przedramię.

Nigdy nie trzymaj ani nie przytrzymuj za ogon. Wiele gekonów, scynków i innych jaszczurek odrzuca ogon celowo, gdy zostaną złapane. Odrośnięty ogon jest krótszy, ma inny kształt i gorzej magazynuje tłuszcz.

Nigdy nie ściskaj. Pewny chwyt, który uniemożliwia ruch, to krępowanie, a krępowanie uczy zwierzę, że dłonie to pułapki. Pozwól jaszczurce siedzieć na tobie, a nie w twojej dłoni.

Zawsze kończ wcześnie. Sesja powinna się skończyć, gdy zwierzę jest jeszcze zrelaksowane. Jeśli czekasz, aż zacznie się szarpać, właśnie nauczyłeś je, że szarpanie kończy kontakt.

Sesje krótkie i częste. Krótkie i regularne sesje są lepsze niż długie i sporadyczne.

Myj ręce. Przed, aby nie pachnieć jedzeniem, i po, ponieważ gady mogą przenosić Salmonella bez objawów choroby.

Oswajaj o odpowiedniej porze dnia. Gatunki dzienne po tym, jak się ogrzeją. Gatunki nocne, jak gekony lamparcie, wieczorem – nie wyciągaj ich z kryjówki w południe.

Nie bierz na ręce po dużym posiłku. Gady mogą zwymiotować, a regurgitacja u gada to poważny problem zdrowotny, a nie tylko bałagan.

Usiądź na podłodze, na miękkiej powierzchni, trzymając jaszczurkę nisko. Wysokość sprawia, że drobne spłoszenie zmienia się w kontuzję.

Kiedy w ogóle nie brać na ręce

W trakcie wylinki. Skóra jest luźna, wzrok osłabiony u gatunków z okularami, a zwierzę bardziej defensywne. Zaczekaj.

Samic w ciąży. Kontakt dodaje stresu w momencie, gdy zwierzę najmniej go potrzebuje.

Podczas brumacji lub sezonowego spowolnienia, u gatunków, które to przechodzą.

Nowo przybyłe zwierzęta. Daj nowej jaszczurce czas na aklimatyzację i powrót do normalnego jedzenia, zanim zaczniesz jakikolwiek program oswajania. Od kilku dni do kilku tygodni, w zależności od gatunku i osobnika.

Po posiłku, aż do momentu zaawansowanego trawienia.

Gdy jest chora lub wraca do zdrowia. Tylko niezbędne zabiegi medyczne – przeprowadzaj je sprawnie.

Kameleony (ogólnie). Są wzrokowcami, terytorialne i stresują się dotykiem w sposób, w jaki inne popularne gatunki nie reagują. Kameleon może być nauczony wchodzenia na gałąź lub dłoń w celu transportu, co warto wypracować, ale rutynowe branie na ręce dla przyjemności nie leży w interesie zwierzęcia.

Co zmienia się w zależności od gatunku

Agamy brodate należą do najbardziej tolerancyjnych popularnych jaszczurek domowych i większość z nich autentycznie relaksuje się podczas kontaktu. Nadal obowiązują zasady dotyczące temperatury, pory dnia i podtrzymywania ciała.

Gekony lamparcie są nocne i najlepiej oswajać je wieczorem. Są spokojne, ale łatwo odrzucają ogon, więc nigdy nie zgarniaj ich od góry ani nie chwytaj za ogon.

Gekony orzęsione są szybkie, skoczne i nadrzewne. "Spacerowanie" po dłoniach, pozwalanie zwierzęciu przechodzić z ręki na rękę, działa lepiej niż próba unieruchomienia. Ich ogony nie odrastają wcale po odrzuceniu.

Scynki krótkoogonowe (o niebieskich językach) są często spokojne i powolne, dobrze poddają się habituacji. Są ciężkie i potrzebują solidnego wsparcia pod brzuchem.

Tegu mogą stać się bardzo interaktywne i często są oswajane, ale są duże, silne i potrafią mocno ugryźć, więc konsekwencja od początku i szacunek dla reakcji pokarmowych są kluczowe.

Legwany zielone zmieniają się znacznie po osiągnięciu dojrzałości płciowej, zwłaszcza samce, i mogą stać się niebezpieczne. Legwan, który zawsze był oswojony, nadal wymaga planu zarządzania na sezon godowy.

Kameleony – należy brać na ręce w stopniu minimalnym, jak wspomniano wyżej.

Każde zwierzę z odłowu to zupełnie inna sprawa niż zwierzę z hodowli, a postępy będą wolniejsze i mniej kompletne.

Czego nigdy nie robić

Nie chwytaj od góry, nie zagarniaj od tyłu bez ostrzeżenia i nie zapędzaj jaszczurki w róg terrarium.

Nie trzymaj, nie podnoś ani nie przytrzymuj za ogon.

Nie trzymaj szarpiącego się zwierzęcia, aż przestanie.

Nie wstawaj, trzymając jaszczurkę, zwłaszcza nad twardą podłogą.

Nie bierz na ręce zimnej jaszczurki i nie wyciągaj wniosków o jej złym temperamencie.

Nie używaj jedzenia jako przynęty, aby przekonać przestraszoną jaszczurkę do wejścia na dłoń, ponieważ uczy to zwierzę kojarzenia jedzenia z byciem schwytanym i może prowadzić do odmawiania pokarmu.

Nie bierz na ręce jaszczurki w wylince, ciężarnej, brumującej, niedawno nakarmionej lub chorej bez wyraźnego powodu.

Nie pozwalaj, aby defensywne zwierzę było przekazywane z rąk do rąk przez gości.

Nie karz za ugryzienie, biczowanie ogonem czy syczenie. To komunikacja; tłumienie ich usuwa twoje ostrzeżenie.

Kiedy szukać pomocy

Skontaktuj się z weterynarzem specjalizującym się w gadach, jeśli jaszczurka, która wcześniej pozwalała się brać na ręce, stała się defensywna, ponieważ ból, metaboliczna choroba kości, resztki wylinki, infekcja jamy ustnej lub problemy wewnętrzne dają właśnie takie objawy.

Skontaktuj się niezwłocznie, jeśli zwierzę przestaje jeść po rozpoczęciu oswajania i nie zaczyna jeść ponownie po przerwaniu prób, jeśli traci na wadze, lub jeśli wykazuje drżenia, miękkość szczęki lub ma trudności z podniesieniem się z podłoża.

Szukaj pomocy tego samego dnia w przypadku odrzuconego ogona z krwawieniem, rany kąsanej, upadku z wysokości lub gdy zwierzę nie potrafi samo wrócić do naturalnej pozycji.

Celem końcowym jest zwierzę, które można wziąć na ręce, zbadać i przetransportować bez walki. Warto poświęcić na to wymagane miesiące.