Rugwervelletsel en trauma bij slangen: eerste hulp bij vallen, beknelling en beten

Snel antwoord

Een slang met een vermoedelijk rugwervelletsel wordt als één geheel getild, ondersteund over de gehele lengte, niet opgepakt in het midden.

Een slang heeft geen ledematen om te spalken. Haar skelet is een ketting van wervels met op bijna elke wervel een paar ribben, en die ribben zijn hoe ze ademt en hoe ze beweegt. Daarom is de juiste reactie op een val, beknelling of beet om het hele lichaam te ondersteunen, het dier warm en stil te houden, en naar een reptielendierenarts te gaan in plaats van iets te verbinden.

Het meest nuttige dat je in het eerste uur kunt doen, is voorkomen dat het erger wordt. Een slang met een gebroken rug in het midden optillen, laten hangen of het lichaam strak inwikkelen, veroorzaakt extra letsel bij een dier dat al gewond was.

• Schuif een platte, rigide ondersteuning onder de slang en til het hele dier daarop.
• Vervoer in een kleine, donkere, rigide, ontsnappingsveilige container met een zachte voering en niets los in de container.
• Verwarm de auto, niet de slang. Een verzwakt dier kan mogelijk niet wegkomen van een warmtebron.
• Voer niet, laat niet weken, breng geen zalf aan en geef geen medicatie.
• Fotografeer de vorm van het lichaam van bovenaf en vanaf de zijkant voordat je het verplaatst, als je dit veilig kunt doen.

:::danger
Wikkel het lichaam van een slang nooit strak in om het te immobiliseren.

De meeste slangen hebben geen borstbeen dat de ribben verbindt, en ze ventileren door die ribben te bewegen. Een rondom liggend verband, tape of strakke wikkel rond de romp beperkt die beweging en kan het dier verstikken. Elke externe ondersteuning voor de ruggengraat van een slang moet worden aangebracht door een dierenarts die weet waar de longen zitten en hoeveel van het lichaam geïmmobiliseerd kan worden.
:::

Beslis in 60 seconden

Waarom de anatomie de eerste hulp bepaalt

De wervelkolom van een slang loopt over de gehele lengte van het dier, met honderden wervels die elk een paar ribben dragen. In tegenstelling tot een zoogdier hebben de meeste slangen geen borstbeen, dus de ribben zijn vrij aan hun onderste uiteinden.

Die opstelling doet twee dingen tegelijk. De ribbenkast is de motor van de voortbeweging en biedt de ankerpunten voor de spieren die de zijwaartse beweging en het rechtdoor kruipen aandrijven. Het is ook de blaasbalg: een slang ademt door die ribben te bewegen, waardoor de lichaamsholte uitzet en samentrekt.

Er is dus geen deel van de romp van een slang dat zonder kosten kan worden geïmmobiliseerd. Een ledemaat spalken bij een hond beperkt een ledemaat. De romp van een slang spalken beperkt het vermogen van het dier om te ademen.

De anatomie van de longen draagt hieraan bij. Bij de meeste slangen is de linkerlong sterk gereduceerd of afwezig, en een enkele langwerpige rechterlong loopt ver door het lichaam, soms doorlopend in een dunwandige luchtzak. Een letsel aan de rechterkant van het lichaam is daarom waarschijnlijker om de ademhaling te belemmeren dan hetzelfde letsel aan de linkerkant.

Het ruggenmerg loopt over de lengte van de kolom. Een breuk of dislocatie onderbreekt het op een punt, en alles achter dat punt verliest motorische controle en gevoel. Dit produceert het patroon dat baasjes omschrijven als de slang die haar achterste helft sleept: de voorste sectie beweegt normaal, de achterkant is slap en wordt meegetrokken.

Tot slot is een slang een ectotherm. Botgenezing, immuunrespons en medicatiemetabolisme verlopen op het tempo dat de lichaamstemperatuur van het dier toelaat. Daarom wordt de behandeling van breuken bij reptielen in maanden gemeten en is het op de juiste temperatuur houden van het dier onderdeel van de behandeling in plaats van een maatregel voor comfort.

Hoe slangen daadwerkelijk gewond raken

Vallen tijdens hanteren.

Veruit het meest voorkomende mechanisme. Een slang die op één punt wordt ondersteund, of over een schouder hangt, kan plotseling vallen, en een zwaar gebouwde slang die op een harde vloer terechtkomt, vangt de volledige impact op via de ruggengraat.

Beknelling in deksels, deuren en rails.

Schuifpuien met het lichaam van een slang in de rail, scharnierende deksels die dichtvallen en deuren die dichtgaan op een slang die de kamer verkent. Beknellingsletsels zien er op de dag zelf vaak mild uit en openbaren zich in de dagen daarna wanneer weefsel afsterft.

Erop staan of zitten.

Een ontsnapte slang zoekt warme, donkere plaatsen, waaronder onder kussens en beddengoed.

Aanvallen van honden en katten.

Een beet van een zoogdier combineert punctie, verplettering en zware bacteriële besmetting. Met name kattenbeten brengen bacteriën diep in en worden vaak onderschat.

Levende prooien.

Ratten en muizen bijten wanneer ze bang zijn, en een slang die niet in de voedingsmodus is, zal zichzelf niet verdedigen. De wonden zitten meestal op de rugzijde en rond de nek, ze zijn diep en raken geïnfecteerd.

Inrichting van het verblijf.

Onstabiele stenen, zware schuilplaatsen die verschuiven en openingen waar een slang zich tussen kan wringen en vervolgens vast komt te zitten.

Thermisch letsel.

Onbeveiligde warmtestenen, lampen waar een slang bij kan en warmtematten zonder thermostaat veroorzaken brandwonden die pijnlijk zijn en langzaam genezen, en een verbrande slang moet vaak maandenlang als een traumageval worden behandeld.

Wervelletsel herkennen

Een knik die niet recht trekt.

Slangen kronkelen in vloeiende bochten. Een hoekige afwijking, vooral een die op dezelfde plaats blijft ongeacht hoe de slang zich positioneert, is abnormaal. Kijk van recht boven en van opzij, aangezien een knik zijwaarts, op de rug of op de buik kan zijn.

Een grens tussen normaal en slap.

Volg de vorm met je aandacht in plaats van met je handen. Achter een wervelletsel is de spierspanning verloren: het lichaam voelt slap aan, de slang kan niet grijpen en de staart hangt in plaats van te krullen.

Slepen.

Het voorste derde deel kruipt en de rest volgt passief. Dit is de duidelijkste indicator van ruggenmergletsel en het is een spoedgeval.

Verlies van de oprichtreflex achter het letsel.

Een gezonde slang die voorzichtig op de rug wordt gerold, zal zich over de gehele lengte oprichten. Als de voorkant opricht en de achterkant blijft op de rug liggen, bevindt de grens zich op de plek van het letsel. Doe dit één keer, voorzichtig, en helemaal niet als de slang duidelijk gestrest is.

Onvermogen om te constrictie of de kop en nek op te tillen.

Een constrictor die niet meer kan grijpen, of een slang die de voorkant van het lichaam niet van de grond kan tillen, heeft functies verloren die wel aanwezig zouden moeten zijn.

Verkleuring onder de schubben.

Reptielen krijgen niet op dezelfde manier blauwe plekken als zoogdieren, maar bloedingen verschijnen als roze, rode of paarsachtige verkleuring, het meest zichtbaar op de bleke buikschubben. Het kan een dag of twee duren voordat dit verschijnt.

Latere symptomen.

Een genezen breuk kan een blijvende knik achterlaten. Een slang die verder gezond is, eet en beweegt met een oude knik, heeft vaak geen ingreep nodig, maar de eerste beoordeling moet nog steeds door een dierenarts gebeuren.

Kijk alleen in de bek als de slang dit gemakkelijk toelaat. Slangen die tegen glas slaan of op hun kop vallen, beschadigen de snuit en de bek, en die verwondingen leiden tot infectieuze stomatitis.

De knikken die geen breuken zijn

Dit is waar een zelfverzekerde diagnose thuis misgaat, omdat verschillende zeer uiteenlopende problemen zorgen voor een slang die gebogen of stijf is of weigert te bewegen.

Wervelinfectie.

Bacteriën die vanuit elders in het lichaam de ruggengraat bereiken, kunnen botinfecties en nieuwe botvorming produceren, wat een deel van de kolom stijver maakt. Er is geen ongeval in de voorgeschiedenis, de verandering komt geleidelijk over weken, en de slang eet vaak slecht en is lusteloos.

Een knellende band van achtergebleven vervelling.

Een ring van niet-vervelde huid die is opgedroogd en strakgetrokken, werkt als een tourniquet. Het veroorzaakt zwelling erachter, daarna verkleuring, daarna weefselsterfte. Het kan lijken op een knik of een knobbel, en het is gemakkelijk te missen bij een slang met een patroon. Controleer na een onvolledige vervelling altijd de staartpunt en het hele lichaam.

Neurologische aandoening.

Sterrenkijken, het kurkentrekker-achtig draaien van de kop en nek en algemeen verlies van de oprichtreflex wijzen op een aandoening van het zenuwstelsel in plaats van een gebroken rug. Het onderscheidende kenmerk is dat de kop en het hele lichaam betrokken zijn, en er is geen duidelijke grens tussen normaal en abnormaal.

Erfelijke neurologische eigenschappen bij bepaalde morphs.

Sommige balpython-morphs staan bekend om een wiebelende kop of kurkentrekker-bewegingen die vanaf het uitkomen aanwezig zijn en niet worden veroorzaakt door letsel. Als je slang dit altijd al heeft gedaan, is dit iets om met de dierenarts te bespreken in plaats van als nieuw trauma te behandelen.

Iets in het lichaam.

Een stevige zwelling in het midden van het lichaam met verminderde beweging kan een voedselbolus, verstopping, een achtergebleven ei of foetus, of een massa zijn. Een slang die net heeft gegeten beweegt anders en moet niet in de dagen na een maaltijd beoordeeld worden.

Brandwondcontractuur.

Genezen thermisch letsel trekt de huid aan en kan een deel van het lichaam in een abnormale houding houden.

De twee vragen die de meeste van deze oorzaken scheiden, zijn of er een duidelijk incident was en of de verandering direct of over weken verscheen. Plotseling begin met een bekend ongeval is trauma. Geleidelijk begin zonder ongeval is dat niet en vereist een ander onderzoek.

Het eerste uur

Beveilig de omgeving vóór de slang.

Als er een hond of kat bij betrokken is, plaats deze dan achter een deur voordat je iets anders doet. Tweede beten gebeuren terwijl baasjes gefocust zijn op de slang.

Jaag niet.

Een slang die onder meubels is gekropen en normaal beweegt, kan beter rustig worden teruggehaald dan aan de staart naar buiten worden getrokken. Aan een slang trekken is precies de kracht die een gewonde ruggengraat beschadigt.

Til het hele dier in één keer op.

Schuif iets plats en rigides onder de slang: een stuk stijf karton, een snijplank, een bakplaat, het deksel van een plastic doos. Schuif het voorzichtig onder het lichaam over de hele lengte en til de ondersteuning op, niet de slang. Voor alles groter dan een paar armlengtes, roep er een tweede persoon bij.

Kies de juiste container.

Rigide, ondoorzichtig of donker, ontsnappingsveilig en slechts iets groter dan de opgerolde slang. Bedek de bodem met keukenpapier of een platgevouwen kussensloop. Geen takken, geen stenen, geen waterbak die kan verschuiven, geen diepe losse bodembedekking. Een stoffen zak is prima voor een gezonde slang, maar hier niet geschikt omdat het lichaam dan dubbel kan vouwen.

Beheer de temperatuur op indirecte wijze.

Verwarm de auto vooraf en houd de container uit de tocht. Plaats geen warmtepack tegen de container: een gewonde of in shock verkerende slang kan mogelijk niet wegkomen, en brandwonden bovenop trauma zijn een veelvoorkomend iatrogeen letsel. Als de reis lang en koud is, vraag de kliniek wat zij willen dat je doet.

Beheers bloedingen alleen met druk.

Schoon gaas en zachte, aanhoudende directe druk. Geen tourniquets, geen styptisch poeder in een wond, geen poging om iets te sluiten.

Laat wonden verder met rust.

Steriele zoutoplossing om grof vuil weg te spoelen is acceptabel. Niets anders. Geen antiseptisch middel, geen jodiumbad, geen antibiotische zalf, geen honing, geen etherische oliën, geen crème uit het badkamerkastje.

Niet voeren, niet laten weken, niet baden.

Een gewonde slang met verminderde mobiliteit kan verdrinken in een bad dat ze normaal gemakkelijk aan zou kunnen, en voedsel voegt een grote massa toe aan een buikholte die je nog niet begrijpt.

Noteer wat er is gebeurd.

Tijd, mechanisme, hoogte van de val, de ondergrond waarop het dier terechtkwam en wat de slang onmiddellijk daarna deed. Fotografeer de lichaamsvorm van boven en opzij. Film de beweging als de slang beweegt. Dit detail verandert waar de dierenarts op let bij een röntgenfoto.

Transportopstelling: rigide box, platte zachte voering, niets los erin en een container die slechts iets groter is dan het opgerolde dier.

Waarom baasjes niet moeten spalken en wat behandeling inhoudt

Naast het ademhalingsprobleem is er een praktisch probleem. De ruggengraat van een slang is een lange reeks kleine gewrichten, en stabilisatie betekent identificeren welke wervels betrokken zijn. Dat vereist röntgenfoto's. Ondersteuning aanbrengen op het verkeerde segment bereikt niets en immobiliseert gezond weefsel.

Veterinaire behandeling van een slang met een wervelbreuk rust meestal op vier pijlers: pijnstilling, strikte rust in een verblijf, nauwkeurige temperatuurcontrole en tijd. Pijnstilling voor reptielen bestaat en wordt gebruikt; het idee dat reptielen geen pijn voelen is verouderd en onjuist.

Strikte rust betekent een ziekenhuisverblijf in plaats van het normale verblijf. Plat, zonder klimgelegenheid, keukenpapier op de bodem, een lage schuilplaats met een ingang aan de zijkant zodat de slang zichzelf niet hoeft op te tillen, een ondiepe waterbak waar ze niet in kan vallen en geen hantering behalve wat strikt noodzakelijk is voor de behandeling.

Temperatuurcontrole wordt klinisch. Een slang die onder haar voorkeursbereik wordt gehouden, geneest traag en bouwt een zwakke immuunrespons op. Een thermostaat, een nauwkeurige thermometer op het niveau van het dier en een goed verloop zijn onderdeel van het recept.

Sommige breuken worden door de dierenarts extern gestabiliseerd, sommige worden conservatief beheerd en sommige in de staart worden beheerd door amputatie van een afgestorven deel. Dat is een beslissing die wordt genomen op basis van beeldvorming, niet op uiterlijk.

Verwacht een lang traject. Voeding moet mogelijk worden aangepast naar kleinere prooien, en regurgitatie is een risico bij een gestresste slang die net is gehanteerd.

Herstelverblijf: plat, laag, overzichtelijk, met accurate temperaturen en niets waarvoor de slang moet klimmen of zich moet schrap zetten.

Het voorkomen van letsel dat daadwerkelijk gebeurt

Wat je nooit moet doen

Pak een vermoedelijk wervelletsel niet op bij het midden van het lichaam en nooit bij de staart.

Wikkel, tape of verbind de romp niet om deze recht te houden.

Probeer een knik niet recht te buigen. Je kunt niet weten wat er verschoven is, en manipulatie kan een stabiele breuk veranderen in ruggenmergletsel.

Geef geen medicatie voor mensen. Ontstekingsremmers en pijnstillers voor mensen hebben geen veilig gebruik bij reptielen, en doseren bij een ectotherm is niet een kwestie van schalen op gewicht.

Gebruik geen warmtepack direct tegen een gewonde slang en verhoog de temperatuur niet boven het normale bereik in de hoop de genezing te versnellen.

Bied geen eten aan tot de dierenarts dit toestaat.

Ga er niet vanuit dat een slang die achteraf weg beweegt in orde is. Beknellingsletsel, interne bloedingen en wervelletsel met onvolledige ruggenmergschade zien er op dag één beter uit dan op dag drie.

Zet een gewonde slang niet terug in een hoog, gemeubileerd verblijf met klimtakken.

Wat de dierenarts wil weten

Wanneer hulp zoeken

Ga nu voor een slang die het achterste gedeelte sleept, niet zelf kan oprichten, hevig bloedt, ademt met een open bek of gebeten is door een hond of kat.

Dezelfde dag voor elke zichtbare knik, beknellingsletsel, bijtwonden van knaagdieren, verkleuring onder de buikschubben of een slang die na een val niet normaal beweegt.

Deze week voor een slang die na een ongeval in orde leek maar sindsdien slecht eet, minder beweegt of ergens zwelling langs het lichaam heeft ontwikkeld.

Vind een reptielkundige dierenarts voordat je er een nodig hebt. Algemene praktijken zien vaak geen slangen, en het eerste uur na een ernstig letsel is niet het moment om te gaan zoeken.