Een gezwollen hagedis: wat coelomische zwelling echt betekent

Snel antwoord

Een hagedis heeft geen middenrif en beschikt niet over gescheiden borst- en buikholtes. Alles bevindt zich in één ruimte die het coeloom wordt genoemd, waar ook de longen in liggen.

Dat ene feit verklaart waarom een gezwollen hagedis een spoedgeval is. Wat het coeloom ook vult, of het nu eieren, gas, vocht, voedsel of vet is, het drukt direct op de longen, en een hagedis ademt door zijn ribben te bewegen. Een gezwollen hagedis is een hagedis met minder ruimte om te ademen.

Fotografeer het dier van recht boven en vanaf de zijkant, op een vlakke ondergrond, voordat u iets anders doet. De vorm en symmetrie zijn wat de Dierenarts wil zien.

• Bij een volwassen vrouwtjeshagedis is een zwelling van het coeloom een reproductief probleem totdat het tegendeel is bewezen, zelfs als ze nooit een mannetje heeft gezien.
• Controleer eerst de temperaturen in het verblijf. Een hagedis die te koel wordt gehouden, kan niet verteren, waardoor de darminhoud stagneert en gaat gisten.
• Druk nooit hard op een gezwollen hagedis en probeer nooit iets naar buiten te knijpen.
• Geef geen minerale olie, laxeermiddelen of medicatie voor mensen.
• Ademen met open mond bij een gezwollen hagedis is een laat symptoom en een spoedgeval.

:::danger
Ademen met open mond bij een gezwollen hagedis betekent dat de longen worden samengedrukt.

Hagedissen ventileren door de ribbenkast te bewegen, en de longen delen één holte met alles erin. Een coeloom dat gevuld is met eieren, vocht of gas beperkt fysiek hoe ver de ribben kunnen uitzetten.

Een hagedis die hapt naar adem, ademt met zichtbare inspanning, niet in staat is om zichzelf om te draaien, of plat en ongevoelig ligt, heeft onmiddellijk een reptielendierenarts nodig. Houd het dier warm, houd het plat en ondersteund, en ga op reis. Plaats het dier niet in water.
:::

Beslis binnen 60 seconden

Waarom het coeloom ertoe doet

Bij een zoogdier scheidt het middenrif de borst van de buik. De longen liggen in hun eigen ruimte, en een uitgezette buik drukt slechts indirect op die ruimte.

Reptielen hebben geen middenrif. De longen, het hart, de lever, darmen, nieren, vetlichamen en het voortplantingsstelsel zitten allemaal in één holte. Ventilatie vindt plaats door het bewegen van de ribben en de lichaamswand, waardoor lucht wordt ingezogen en uitgestoten.

Dus wanneer het coeloom met iets gevuld raakt, hebben de longen minder ruimte en heeft het dier minder vermogen om te compenseren. Dit is de reden waarom een hagedis die al veertien dagen stilletjes groter wordt, plotseling kan verslechteren: de reserve is in één keer op.

Dit betekent ook dat ademhalingsproblemen bij een gezwollen hagedis niet noodzakelijkerwijs een aparte longinfectie zijn. Ze zijn vaak het mechanische gevolg van de zwelling.

Temperatuur gaat voor alles

Controleer eerst de warmte voordat u de differentiële diagnoses nagaat, omdat dit een aantal van hen beïnvloedt.

Reptielen zijn ectotherm. Spijsvertering, darmmotiliteit, immuunfunctie en medicatiemetabolisme zijn allemaal afhankelijk van het bereiken van de voorkeurstemperatuur van het dier. Een hagedis die onder dat bereik wordt gehouden, kan geen voedsel door zijn darmen bewegen. Voedsel blijft liggen, gaat gisten, produceert gas en het dier raakt gezwollen, verliest eetlust en wordt sloom.

Meet het zonoppervlak met een infraroodthermometer en de luchttemperatuur aan beide uiteinden van het verblijf met een probe. Vergelijk dit met het bereik voor uw soort, bevestigd door een reptielendierenarts in plaats van via een zorgkaart uit de winkel, die vaak onjuist zijn.

Controleer de UVB-bron afzonderlijk, omdat een lamp kan branden zonder nog nuttige straling af te geven. Noteer de Leeftijd.

Als de temperaturen niet kloppen, corrigeer ze dan. Dat neemt de noodzaak voor een veterinaire mening niet weg, maar het verandert het plan en het is informatie die de Dierenarts nodig heeft.

De differentiële diagnoses en het kenmerk van elk

Folliculaire stase en legnood.

Bij een volwassen vrouwtje is dit de meest voorkomende oorzaak van coelomische zwelling bij huisdierhagedissen, en het gebeurt ongeacht of er een mannetje is.

Follikels ontwikkelen zich op de eierstokken en worden groter. Bij folliculaire stase ovuleren ze niet en krimpen ze niet, en het vrouwtje wordt geleidelijk voller, stopt met eten, is lusteloos en ongemakkelijk. Bij dystocia (legnood) zijn de eieren gevormd maar kunnen ze niet worden gelegd.

Het kenmerk is een vrouwtje op vruchtbare leeftijd met volheid aan beide zijden van het lichaam, vaak voelbaar als een rij ronde structuren, rusteloosheid of graafgedrag, en een periode van goede eetlust gevolgd door weigering van voedsel. Baardagamen, luipaardgekko's en kameleons worden hier vaak door getroffen.

Dit is geen situatie om af te wachten. Een vastgehouden follikel die scheurt, laat eigeel vrij in het coeloom, wat een ernstige ontstekingsreactie veroorzaakt en vaak fataal is.

Impactie en constipatie.

Darminhoud die niet kan passeren. Oorzaken zijn onder andere het inslikken van bodembedekking, uitdroging, koele temperaturen, een ongepast dieet en vreemde voorwerpen.

Het kenmerk is een stevige massa onder in de buik, persen, het uitblijven van ontlasting gedurende een langere periode dan normaal voor dat dier, en vaak een geschiedenis van het houden op losse bodembedekking of het eten van dingen die niet gegeten hadden moeten worden.

Gas en ileus.

De darm stopt met bewegen en vult zich met gas. Dit volgt op kou, obstructie, parasieten of systemische ziekte.

Het kenmerk is een strakke, trommelachtige buik die hol klinkt bij voorzichtig tikken, terwijl het dier sloom is en niet eet.

Coelomische effusie, oftewel vrij vocht.

Vocht hoopt zich op in de holte. Oorzaken zijn leverziekte, nierziekte, hartfalen, infectie, tumoren en dooier-coelomitis door een gescheurde follikel.

Het kenmerk is een zachte, symmetrische, gelijkmatig verdeelde zwelling bij een dier dat vaak merkbaar zwak en sloom is. Dit is een van de ernstigere bevindingen en vereist beoordeling op dezelfde dag.

Vergroting van organen.

Hepatische lipidose, oftewel een vette lever, komt veel voor bij overvoerde en weinig actieve hagedissen, vooral bij dieren die vetrijke voederinsecten krijgen. Niervergroting komt voor bij jicht en chronische nierziekten. Tumoren komen voor bij oudere dieren.

Het kenmerk is vaak asymmetrie: één regio voller dan de andere, of volheid aan de voorzijde in plaats van overal.

Obesitas en coelomische vetlichamen.

Hagedissen slaan vet op in speciale vetlichamen in het coeloom, evenals in de staartbasis en bij sommige soorten achter de kop.

Het kenmerk is een geleidelijke verandering over maanden bij een dier dat verder in orde is, actief is, goed eet en normaal ontlasting produceert, met zichtbare vetafzettingen elders. Dit is een dieetprobleem en geen spoedgeval, maar het maakt het dier vatbaar voor latere leverziekten en reproductieve problemen.

Blaasstenen.

Sommige hagedissen, waaronder groene leguanen, hebben een urineblaas en kunnen hier stenen in vormen. Deze veroorzaken persen, ongemak en soms een voelbare massa, en ze zijn zichtbaar op röntgenfoto's.

Abcessen en granulomen.

Stevig, vaak asymmetrisch en traag in verandering.

Hoe dit er vroeg uitziet, en hoe het er laat uitziet

Vroeg. Lichte asymmetrie of een subtiel breder profiel van bovenaf gezien. De eetlust neemt af. Het dier brengt minder tijd door met zonnen of kiest een andere plek. De ontlasting verandert van grootte of frequentie. Niets dramatisch, en dit is de fase waarin de uitkomst het best is.

Gevorderd. Zichtbare zwelling. Verminderde activiteit. Persen, graven of rusteloosheid bij een vrouwtje. Een verandering in houding, vaak zittend met het lichaam hoger gehouden of plat liggend en terughoudend om te bewegen. Het gewicht kan nog stabiel zijn, omdat de zwelling compenseert wat het dier heeft verloren.

Laat. Ademen met open mond, moeizame ribkastbeweging, zwakte, onvermogen om zichzelf om te draaien bij voorzichtig omdraaien, verkleurde slijmvliezen en instorting. In dit stadium heeft het coeloom geen reservecapaciteit meer.

Baasjes merken dingen alleen vroeg op als ze een referentiekader hebben. Wekelijkse foto's van boven en vanaf de zijkant, op dezelfde vlakke ondergrond, en een wekelijks Gewicht zijn wat een vage indruk omzet in een duidelijke verandering.

Transporteer het dier warm, ondersteund en plat. Een afsluitbare container met een handdoek en een afgedekte warmtebron erbuiten houdt het dier op een temperatuur waarbij het lichaam kan reageren.

Wat u wel en niet moet doen

Doe fotograferen en wegen. Van recht boven, vanaf de zijkant, op een vlakke achtergrond, met iets ter schaalvergroting. Weeg op een digitale keukenweegschaal en schrijf het getal op.

Doe de temperaturen controleren en corrigeren, en noteer wat ze waren voordat u ze veranderde.

Doe water aanbieden op de manier waarop uw soort drinkt, en noteer of het dier het opneemt.

Doe het dier warm houden op weg naar de Dierenarts. Een koud reptiel kan geen fysiologische reactie vertonen en kan medicatie niet goed metaboliseren.

Niet drukken of krachtig palperen. Bij een vrouwtje met follikels kan krachtige druk er een laten scheuren, wat een behandelbaar probleem verandert in een levensbedreigend probleem. Bij een dier met een obstructie kan druk schade veroorzaken.

Niet knijpen, masseren of proberen iets naar buiten te drukken.

Niet geven van minerale olie, olijfolie, laxeermiddelen of medicatie voor mensen. Olie die via de mond aan een reptiel wordt gegeven, brengt een reëel risico op aspiratie met zich mee en lost een obstructie niet op.

Niet dwangvoeren. Een gezwollen, lusteloze hagedis heeft een reden om niet te eten, en het toevoegen van volume aan het coeloom is de verkeerde richting.

Niet vertrouwen op een warm bad als behandeling. Een ondiep warm bad is een redelijke ondersteunende maatregel voor een licht constipeerd, uitgedroogd dier, en veel hagedissen ontlasten tijdens een bad. Het is geen behandeling voor een obstructie, voor eieren of voor vocht, en het mag nooit worden gebruikt als reden om veterinaire zorg uit te stellen. Laat een badende hagedis nooit onbeheerd achter en gebruik nooit diep of heet water.

Niet aannemen dat een vrouwtje zonder mannetje niet drachtig kan zijn.

Soortpatronen die de moeite waard zijn

Baardagamen. Folliculaire stase en legnood bij vrouwtjes komen veel voor en zijn vaak het antwoord. Impactie door losse bodembedekking en door te grote prooien is de andere frequente oorzaak. Vette leverziekte bij overvoerde volwassenen komt vaak genoeg voor als een routinebevinding.

Luipaardgekko's. Impactie en legnood komen beide voor. Let op: een luipaardgekko die gewicht verliest met een dunne staart en dunne ontlasting heeft, heeft een heel ander probleem en moet getest worden op cryptosporidiose.

Kameleons. Folliculaire stase komt zeer veel voor bij vrouwtjes en is een van de belangrijkste doodsoorzaken bij jemenkameleons in gevangenschap. Ze drogen ook gemakkelijk uit, wat bijdraagt aan het probleem.

Varanen en teju's. Obesitas en vette lever bij volwassenen in gevangenschap, en darmproblemen door ongepaste prooien.

Groene leguanen. Nierziekte, blaasstenen en reproductieve problemen bij vrouwtjes.

Slijmvlieskleur en ademhalingsinspanning zijn de twee dingen om te noteren voordat u op reis gaat, omdat beide bepalen hoe urgent het dier wordt gezien.

Wat u nooit moet doen

Druk niet hard op een gezwollen hagedis, vooral niet bij een volwassen vrouwtje.

Probeer niets te masseren, knijpen of naar buiten te drukken.

Geef geen olie, laxeermiddelen, klysma's of medicatie voor mensen.

Dwangvoer een gezwollen dier niet.

Plaats een zwak dier niet in diep water en laat een badende hagedis nooit alleen.

Ga er niet vanuit dat omdat er geen mannetje is, er geen eieren kunnen zijn.

Accepteer een zorgkaart uit de winkel niet als bron voor uw temperatuurdoelen. Bevestig deze met een reptielendierenarts.

Wacht niet tot het gewicht daalt. Bij een gezwollen dier blijft het gewicht vaak gelijk terwijl het dier verslechtert, omdat de zwelling vervangt wat verloren is gegaan.

Wacht niet omdat het dier nog rondloopt. Reptielen verbergen ziekte grondig en stoppen vaak pas met het verbergen ervan als de reserve op is.

Wanneer hulp zoeken

Ga onmiddellijk voor ademen met open mond, moeizame ribkastbeweging, onvermogen om zelfstandig om te draaien, instorting, weefsel dat uit de cloaca uitsteekt of een zacht, gelijkmatig gezwollen coeloom bij een zwak dier.

Ga dezelfde dag voor een volwassen vrouwtje dat vol is geworden en is gestopt met eten, voor persen zonder ontlasting, voor een strakke trommelachtige buik, of voor elke zwelling die gepaard gaat met lusteloosheid.

Plan tijdig een afspraak voor geleidelijke vergroting bij een verder gezond dier, voor een verandering in de grootte of frequentie van de ontlasting, of voor een dier dat is gestopt met normaal zonnen, want dit zijn de vroege symptomen en die hebben de beste uitkomsten.

Een comfortabele hagedis houdt een normale omtrek, ademt met de mond gesloten en keert terug naar zijn zonplek.

Neem de wekelijkse foto's mee, de huidige en eerdere gewichten, uw gemeten temperaturen van het zonoppervlak en de koele zone, de leeftijd van de UVB-lamp, de soort en het geslacht, of het dier ooit eieren heeft gelegd en wanneer, de bodembedekking, het exacte dieet inclusief het type voederinsect en supplementen, en de datum van de laatste ontlasting. Verwacht röntgenfoto's en waarschijnlijk echografie, omdat die twee tests eieren van vocht, gas of een massa scheiden, en dat onderscheid bepaalt alles wat volgt.