Kitten play-bijten: de tijdlijn en hoe je het ombuigt

Snel antwoord

Een kitten dat in handen en enkels bijt, vertoont geen agressie. Het voert de jachtsequentie uit waarvoor het is gebouwd, op de enige bewegende doelwitten die beschikbaar zijn. Bijten is een ontwikkelingsfase met een begin, een piek en een einde, en wat je tijdens die piek doet, bepaalt of het gedrag überhaupt ooit stopt.

Cyperse kat rust binnenshuis

De enige beslissing die ertoe doet, is of de menselijke huid ooit als speelgoed mag worden gebruikt. Een kitten dat leert dat handen bewegen, trillen en piepen, groeit uit tot een volwassen kat die voeten van achter meubels bespringt, en die gewoonte is op een leeftijd van twee jaar veel moeilijker af te leren dan op een leeftijd van tien weken te voorkomen.

• Spelen bijten piekt grofweg tussen acht weken en zes maanden en neemt af naarmate de kat volwassen wordt, maar alleen als het gedrag wordt omgebogen in plaats van bestraft.
• Kittens leren hoe hard ze mogen bijten van hun nestgenoten en hun moeder, dus kittens die alleen in een nest zaten, weesjes of kittens die te vroeg gespeend zijn, bijten harder en langer.
• Gebruik nooit je handen, vingers of voeten als bewegend object tijdens het spelen. Gebruik een hengeltje zodat het doelwit op armlengte afstand blijft.
• Straffen leert een kat niet om te stoppen. Het leert de kat dat handen onvoorspelbaar zijn, wat leidt tot angstbijten boven op het spelen bijten.
• Een kattenbeet die de menselijke huid doorboort, vooral boven een hand of gewricht, heeft nog dezelfde dag medische aandacht nodig.

:::danger
Laat een kitten nooit alleen met touw, garen, klatergoud, haarelastiekjes, tandzijde of lint.

De tong van een kitten is bedekt met weerhaakjes die naar achteren wijzen, dus alles wat draadachtig is en in de mond terechtkomt, kan maar één kant op: naar binnen. Een ingeslikt draadje blijft haken bij de tongbasis of de maaguitgang, terwijl de darmen het steeds verder proberen voort te stuwen, waardoor de darm zichzelf opvouwt en door de eigen wand snijdt. Dit heet een lineair vreemd voorwerp, het is een van de meest voorkomende chirurgische noodgevallen bij jonge katten, en het is dodelijk. Spelen met draadachtige voorwerpen mag alleen onder toezicht; berg ze direct op in een gesloten lade zodra de sessie voorbij is.
:::

Beslis in 60 seconden

Waarom kittens überhaupt bijten

Katten zijn solitaire jagers op kleine prooien. Een wilde kat die een dodelijke beet inschat, lijdt honger, dus de sequentie moet duizenden keren worden geoefend voordat deze nodig is, en de evolutie heeft die oefening ingepland in de kittenfase.

De sequentie is vast: staren, besluipen, achtervolgen, bespringen, grijpen met de voorpoten, een beet toedienen, en dan trappen met de achterpoten. Dat laatste trappen, de 'rabbit kick', verandert bij echte prooien een prikwond in een scheur, en dat is de reden waarom een kitten dat zich vastbijt in je onderarm in een seconde zoveel schade aanricht.

Spelen is geen metafoor voor jagen. Het is hetzelfde neurale programma dat wordt uitgevoerd zonder dat er aan het eind een prooi is. Dit is belangrijk omdat het je vertelt wat de oplossing is: het programma kan niet worden uitgeschakeld, dus moet het ergens anders kunnen worden uitgevoerd.

Spelen met objecten piekt in de vroege kittenfase en sociaal spel met nestgenootjes komt eerst. Een kitten in een nest leert de bijtkracht op de enige manier die werkt: door te hard te bijten, een nestgenoot te horen piepen en het spel te laten stoppen. Honderden keren herhaald resulteert dit in een kat die kan happen zonder schade aan te richten.

Haal die feedback weg en de kalibratie vindt nooit plaats. Kittens die alleen in een nest zaten, weesjes, met de fles grootgebrachte kittens en kittens die op vijf of zes weken uit het nest zijn gehaald, bijten consequent het hardst, en hun baasjes zijn meestal degenen aan wie is verteld dat het kitten gewoon aanhankelijk was.

De tijdlijn, fase per fase

Twee tot zeven weken: de gevoelige periode.

In deze fase bepaalt het brein van het kitten wat normaal en veilig is, inclusief mensen. Het meeste gebeurt bij de fokker of in het nest, voordat je het kitten ontmoet. Een kitten dat in deze periode door verschillende mensen voorzichtig wordt behandeld, is op zes maanden leeftijd een ander dier dan een kitten dat dat niet kreeg.

Vier tot acht weken: spenen en de eerste correcties.

De moederkat begint te weigeren om te zogen en begint kittens te corrigeren. Het stoeien met nestgenootjes neemt toe. Dit is de werkplaats waar bijtkracht wordt geleerd, en dat is de reden waarom kittens idealiter tot ten minste acht weken bij het nest blijven en het vaak beter doen met twaalf weken.

Acht tot zestien weken: de piek.

Het kitten is nu bij jou in huis met een volledig geladen jachtprogramma en geen nestgenootjes. Alles wat beweegt is een doelwit: enkels onder een dekbed, een hand op de bankleuning, haar. Dit is de fase die baasjes omschrijven als het kitten dat vervelend wordt, en het is volkomen normaal. Het is ook de enige fase waarin de gewoonte nog makkelijk te veranderen is.

Drie tot zes maanden: wisselen van tanden komt erbij.

Volwassen tanden vervangen in deze periode de melktanden. Het tandvlees is pijnlijk en het kauwen neemt toe. Een kitten in deze fase zoekt naar dingen om op te knagen, en een hand is warm en beschikbaar. Je kunt kleine uitgevallen tandjes vinden, of helemaal niets, omdat de meeste worden ingeslikt. Bloedend tandvlees gedurende een dag of twee rondom een doorkomende tand is gebruikelijk. Bloedingen die aanhouden, een melktand die achterblijft naast de volwassen vervanger, of een kitten dat stopt met eten zijn allemaal redenen om naar de mond te laten kijken.

Zes tot twaalf maanden: puberteit.

De fysieke grootte komt eerder dan de impulsbeheersing. Een kat van deze leeftijd kan je oprecht pijn doen zonder dat hij het zo bedoelt. Ruw spel met een persoon heeft nu vaak een testend karakter: pauzeren, je reactie bekijken, en het opnieuw doen. Consistentie is hier belangrijker dan in enige andere fase.

Twaalf tot achttien maanden: sociale volwassenheid.

Spelen bijten verdwijnt normaal gesproken. Als dat niet zo is, komt dat doordat het is bekrachtigd of doordat iets anders het aandrijft. Een kat van één jaar die nog steeds enkels bespringt, heeft geleerd dat enkels bespringen werkt.

Hoe normaal spel eruitziet

Normaal spel heeft een voorbereiding die je kunt zien. De kat hurkt, de pupillen worden groter, de achterhand wiebelt, het staartpuntje trilt, en dan valt hij aan. De beet die volgt is geremd: hij grijpt en houdt vast zonder de volledige kaakdruk.

Normaal spel is ook te onderbreken. Klap met je hand op de grond, laat een speeltje vallen, en een spelend kitten verandert van doelwit. Een kitten dat niet kan worden afgeleid, of dat op je afkomt zonder enige voorbereiding en met volle kracht, is niet aan het spelen.

Oren zijn het snelste signaal. Oren naar voren of draaiend betekent betrokken en speels. Oren plat naar de zijkant of strak tegen de schedel betekent dat de opwinding is omgeslagen in angst of oprechte agressie, en het spel moet onmiddellijk stoppen.

Let ook op de staart. Een spelende kat houdt de staart laag met een zwiepend puntje. Een zwiepende staart, die heen en weer slaat over een brede boog, betekent overprikkeling, en op dat punt doorgaan met aaien of spelen is de manier waarop een gezellige avond verandert in een bijtwond.

Cyperse kat bij voerbakken

De differentiële diagnoses die op spelen bijten lijken

Overstimulatie door aaien.

De kat vraagt om aaien, geniet ervan, bijt dan plotseling in de hand en vertrekt. Baasjes omschrijven dit als onvoorspelbaar. Dat is het niet. Er is bijna altijd een zwiep met de staart, een trilling in de huid over de rug, het draaien van de kop naar je hand, of oren die naar de zijkant gaan, en dit gebeurt enkele seconden vóór de beet. De oplossing is om te stoppen vóór het signaal, met korte aaisessies en de kat zelf weer om contact te laten vragen.

Omgerichte agressie.

De kat ziet een kat buiten voor het raam, of hoort een gevecht, raakt zeer opgewonden en bijt dan wie er het dichtstbij is. Dit is niet tegen jou gericht en de kat is niet venijnig. De kat op dat moment vastpakken of in bedwang houden maakt het veel erger en veroorzaakt enkele van de meest ernstige kattenbeten die mensen oplopen. Verlaat de kamer, blokkeer het zicht op de trigger, en laat de opwinding over uren in plaats van minuten zakken.

Angst of defensief bijten.

Lichaam laag, gewicht naar achteren, oren plat, pupillen volledig wijd, blazen of spugen, en de beet komt wanneer je nadert of reikt. Dit is een kat die vraagt om afstand. Elke keer dat je er doorheen drukt, leert de kat dat beleefd vragen niet werkte.

Pijn.

Een kat die het altijd tolereerde om opgepakt te worden en nu bijt bij het optillen, of bijt wanneer een bepaald gebied wordt aangeraakt, vertelt je dat iets pijn doet. Gebitsproblemen, ooraandoeningen, artritis en buikpijn presenteren zich allemaal op deze manier. Leeftijd sluit dit niet uit: jonge katten krijgen ook pijnlijke aandoeningen.

Frustratie.

Veelvoorkomend bij katten die één bakje eten per dag krijgen en niets te doen hebben. Het bijten clustert rond de tijden dat er iets verwacht wordt te gebeuren, wat meestal voeren is. Dit reageert op veranderingen in de omgeving in plaats van op training.

Ombuigen zonder het vertrouwen te breken

Bevries, stop daarna het contact.

Zodra tanden de huid raken, stop je volledig met bewegen. Een slappe hand is geen prooi en het programma stopt. Trek niet weg, want een schokkerige terugtrekking is precies de beweging die een hardere greep en de 'rabbit kick' triggert. Zodra de greep verslapt, trek je langzaam terug, sta je op en beëindig je de interactie zonder een woord te zeggen.

Cyperse kat rust binnenshuis

Leid binnen een seconde of twee af.

Zorg dat je op elke plek waar je meestal zit een hengeltje binnen handbereik hebt. De boodschap is niet dat het spelen voorbij is, maar dat het doelwit verkeerd was, en die boodschap komt alleen aan als het juiste doelwit onmiddellijk verschijnt.

Voer de volledige jachtsequentie uit, voer daarna.

Katten jagen op vele kleine maaltijden. Een spelsessie die de werkelijkheid nabootst, voldoet veel beter aan de drang dan willekeurig zwaaien. Laat het speeltje zich gedragen als een prooi: beweeg het weg van de kat en om hoekjes, nooit naar het gezicht toe. Laat de kat het verschillende keren vangen, want een jacht die nooit eindigt in een vangst bouwt frustratie op in plaats van het los te laten. Eindig met een vangst die de kat mag houden, gevolgd door een maaltijd of een paar brokjes. Jagen, vangen, doden, eten, wassen, slapen is de natuurlijke keten, en deze volgen creëert een kat die daarna gaat slapen.

Twee gestructureerde sessies per dag, op de tijden dat de kat het ergst is.

De meeste enkel-aanvallen clusteren bij zonsopgang en in de avond omdat katten dan van nature actief zijn. Speel direct vóór die tijdsvensters in plaats van na een aanval, want spelen na een aanval leert de kat dat bijten tot spelen leidt.

Geef de mond iets legaals.

Bied tijdens het wisselen veilige kauwspeeltjes en voerpuzzels aan die knagen vereisen. Een kitten dat niets heeft om op te kauwen, zal iets vinden, en dat zouden niet je vingers of een oplaadkabel moeten zijn.

Overweeg een tweede kitten, met een open blik.

Twee kittens van vergelijkbare leeftijd stoeien met elkaar in plaats van met jou, en ze geven de feedback over de bijtkracht die een mens niet kan geven. Dit is oprecht de meest effectieve interventie voor een kitten dat alleen is. Het is niet gratis: twee katten hebben twee van alles nodig, en een slecht gematcht duo is erger dan één kat. Beslis op basis van de voordelen van het leven met twee katten, niet als een hulpmiddel voor gedrag.

Wat je nooit moet doen

Sla niet, tik niet op de neus, duw niet op de borst en pak niet in het nekvel. Een kat in het nekvel pakken is niet hoe volwassen katten door andere katten worden behandeld en het is niet rustgevend. Het bedwingt door angst, en de kat leert dat handen angst veroorzaken.

Gebruik geen plantenspuit of een bus met perslucht. De kat koppelt de straf niet aan zijn eigen gedrag, hij koppelt het aan jouw aanwezigheid, dus het bijten verplaatst zich simpelweg naar momenten waarop je niet kijkt.

Blaas niet, sijs niet en schreeuw niet naar het kitten. Elk van deze acties kan het gedrag op dat moment onderdrukken terwijl de kat in zijn geheel reactiever wordt, en geen van deze acties vertelt het kitten wat hij in plaats daarvan moet doen.

Piep niet luid zoals je bij een puppy zou doen. Piepen op hoge toon is wat kleine prooien doen, en bij een kat kan dit de aanval intensiveren in plaats van beëindigen.

Duw een hand niet verder in de mond. Het wordt herhaald als advies, maar het is een goede manier om harder gebeten te worden.

Laat niemand in het huishouden met handen spelen, zelfs niet één keer. Gedrag dat af en toe wordt beloond, is persistenter dan gedrag dat elke keer wordt beloond, dus één persoon die met vingers stoeit, maakt het werk van alle anderen ongedaan.

Overweeg niet om te declawen (nagels te laten verwijderen). Het verwijdert het laatste botje van elke teen, het pakt het bijten niet aan, en katten die dit hebben ondergaan, bijten sneller omdat hun eerste verdedigingslinie verdwenen is.

Zorgen voor de menselijke kant

Kattentanden zijn dun en scherp. Ze spuiten mondbacteriën diep in het weefsel en de huid sluit aan de bovenkant, wat de reden is dat een beet die eruitziet als een prikgaatje binnen een dag een ernstige infectie kan worden.

Was elke beet onmiddellijk gedurende enkele minuten onder stromend water. Schrob niet met desinfectiemiddelen die weefsel beschadigen. Zoek dezelfde dag medisch advies voor elke beet die de huid heeft doorboord, en ga snel in plaats van af te wachten als de beet boven een hand, pols of gewricht zit, als het gebied rood, heet, gezwollen of steeds pijnlijker wordt, als je een immuunonderdrukkende behandeling ondergaat, of als je niet zeker bent over je tetanusbescherming.

Kinderen worden vaker in het gezicht en de handen gebeten dan volwassenen omdat ze op kattenthoogte zijn en omdat ze snel bewegen. Leer de regel dat de kat naar hen toe komt, en houd toezicht op elke interactie met een kitten in de bijtfase.

Kat rustend in een mand

Wanneer hulp zoeken

Boek een afspraak bij de dierenarts voor elke kat wiens bijten plotseling begon, gekoppeld is aan aanraking op een specifieke plek, gepaard gaat met een verandering in eetlust, wasgedrag of kattenbakgewoonten, of optreedt bij een kat ouder dan ongeveer een jaar die voorheen makkelijk te hanteren was.

Vraag om een verwijzing naar een gekwalificeerde feline gedragstherapeut als het bijten regelmatig bloed trekt, als iemand in het huishouden bang is voor de kat, als er een jong kind of een oudere volwassene met een kwetsbare huid in huis is, of als een consistent ombuigingsplan gedurende enkele weken goed is uitgevoerd zonder verbetering.

Breng de video, de datums en tijden, een beschrijving van wat er direct voor elk incident gebeurde, de leeftijd van de kat bij scheiding van het nest, de huidige voerroutine en het aantal gegeven maaltijden, welke speeltjes er zijn en hoe vaak ze worden gebruikt, en of de kat toegang heeft tot een raam waar andere katten doorheen te zien zijn. Dat laatste lost meer gevallen op dan baasjes verwachten.