Cavia bevriest, vlucht en schrikt: normaal prooidiergedrag of een probleem

Snel antwoord

Een cavia die bevriest wanneer er een schaduw voorbijkomt, interpreteert dit als iets dat zich boven hem bevindt, wat precies is waarvoor het dier geëvolueerd is

Bevriezen, wegvluchten naar een schuilplaats en verspreiden als groep zijn geen angststoornissen bij een cavia. Het is het intacte gedrag van een prooidier dat zijn hele evolutionaire geschiedenis is opgejaagd vanuit de lucht en vanaf de grond. Een cavia die dit nooit doet, is ofwel uitzonderlijk op zijn gemak of ongezond.

Wat telt is de verhouding en het herstel. Een gezonde cavia reageert, blijft een paar seconden stilstaan en gaat dan weer eten. Het dier om je zorgen over te maken, is degene die bijna nergens op reageert, die de hele dag verborgen blijft, of die plotseling veel schrikachtiger is geworden dan voorheen. Een plotselinge verandering in reactiviteit is een medisch symptoom, geen verandering in persoonlijkheid.

• Een korte bevriezing gevolgd door een terugkeer naar het eten is normaal en gezond.
• Een cavia die ineens schrikachtig is geworden, of die gilt bij aanraking op de rug, moet voor alles gecontroleerd worden op mijten.
• Popcorning is vreugde, geen aanval. Het stopt en begint duidelijk en de cavia blijft zich bewust van zijn omgeving.
• Een cavia die alleen gehouden wordt, is veel reactiever omdat een maatje de helft van het toezicht voor zijn rekening neemt.
• Reik nooit van bovenaf naar beneden. Een hand die van bovenaf daalt, heeft de vorm van een roofvogel.

Beslis in 60 seconden

Waarom de schrikreactie bestaat

Cavia's zijn gemaakt om te worden gevangen.
Huiscavia's stammen af van Zuid-Amerikaanse cavia's die in open en struikachtig terrein leefden en gebruikmaakten van bestaande dekking in plaats van holen te graven. Dat verschil met konijnen is belangrijk. De reactie van een konijn op gevaar is ondergronds gaan; die van een cavia is absoluut stilstaan totdat het gevaar geweken is, en dan naar de dichtstbijzijnde dekking rennen. Beide delen van die reeks zijn normaal en beide zijn zichtbaar in een woonkamer.

Ze worden geboren om te rennen.
Cavia's zijn nestvlieders: volledig behaard, ogen open, in staat om binnen enkele uren na de geboorte te bewegen. Er is geen lange periode waarin angstreacties zich ontwikkelen. Het gedrag is vanaf het begin aanwezig en is geen teken dat er iets mis is gegaan bij de opvoeding.

Zicht is breed maar met een lage resolutie.
De ogen zitten hoog en aan de zijkanten van de kop, wat een bijna compleet gezichtsveld geeft maar zeer weinig binoculaire overlap. Het nadeel is een gebrekkige diepteperceptie en weinig detail. Een cavia detecteert dat er iets bewoog en ongeveer waar, maar niet wat het is. Dat is precies waarom het veilige standaardgedrag is om te bevriezen.

Verandering van bovenaf is de sterkste trigger.
Een schaduw die de kooi passeert, een hand die naar beneden komt, iemand die voorbij een plafondlamp loopt, een vogel buiten het raam: ze produceren allemaal hetzelfde visuele patroon als iets dat van bovenaf nadert. Dit is het echte gedrag achter wat eigenaren omschrijven als reageren op schaduwen. Het is een roofdierdetectiereactie en die werkt correct.

Het gehoor reikt verder dan dat van ons.
Cavia's horen ver boven het menselijk bereik. Ze reageren op ultrasone componenten van elektronica, de piep van een rookmelder met een lege batterij, leidingwerk en lawaai buiten dat jij niet kunt waarnemen. Een dier dat zonder duidelijke reden schrikt, heeft daar vaak een hele goede reden voor.

Van dichtbij doen de snorharen het werk.
Op de afstanden die ertoe doen voor eten en navigeren, domineren de tast en de reuk. Daarom kan een cavia zich volledig op zijn gemak voelen in een vertrouwde kooi terwijl hij hevig schrikt van een hand die zonder waarschuwing verschijnt.

De gedragscatalogus

Popcorning versus een toeval, aangezien dit de verwarring is die ertoe doet.
Een popcornende cavia blijft georiënteerd, landt op zijn pootjes, kan stoppen als je praat en gaat direct weer door met wat hij aan het doen was. Er is geen verlies van houding, geen trappelen, geen onbeweeglijkheid en geen periode van verwarring achteraf. Een toeval houdt in dat het dier instort of niet kan staan, bewegingen maakt die het niet stuurt, niet reageert op je stem en gedesoriënteerd is zodra het eindigt. Film alles waar je niet zeker van bent; de video beantwoordt de vraag in seconden.

Dekking met twee uitgangen, en iets om in te foerageren, veranderen het gedrag in de open ruimte veel meer dan wat je ook doet met het dier zelf

Wanneer reactiviteit een medisch symptoom is

Dit is het deel dat het meest belangrijk is, omdat een verandering in schrikgedrag vaak het eerste is dat een eigenaar opvalt aan een ziekte.

Gravende mijten.
Trixacarus caviae is de belangrijkste differentiaaldiagnose. De jeuk is ernstig genoeg om rennen, rondjes draaien, gillen en convulsieve episodes te veroorzaken, en de cavia kan hevig protesteren tegen aanraking ergens langs de rug. Haarverlies en korstvorming ontstaan later, dus een dier met een normaal uitziende vacht is niet uitgesloten. Dit is behandelbaar en wordt vaak wekenlang aangezien voor een gedrags- of neurologisch probleem.

Pijn ergens in het lichaam.
Cavia's verbergen pijn bijna volledig, dus presenteert het zich als gedrag dat stilletjes is veranderd in plaats van iets voor de hand liggends. Een cavia die voorheen optillen tolereerde en nu worstelt, of die terugdeinst bij aanraking van het achterwerk, kan blaasstenen, artritis, een rugprobleem of een buikprobleem hebben.

Vitamine C-gebrek.
Cavia's kunnen hun eigen vitamine C niet aanmaken. Gebrek veroorzaakt pijnlijke gewrichten en een gebrek aan motivatie om te bewegen, en een dier dat pijn heeft bij beweging reageert veel scherper als het benaderd of gehanteerd wordt.

Gezichtsverlies.
Cataract, hoornvliesbeschadiging en progressieve netvliesproblemen verminderen allemaal het zicht. Een cavia die het zicht heeft verloren, schrikt enorm bij aanraking omdat hij de hand niet zag aankomen, terwijl hij relatief onverstoord blijft door beweging die hij niet ziet. Let op botsingen met objecten, aarzeling aan de rand van een helling en een troebele of blauwachtige uitstraling van het oog.

Oogletsel, vaak door hooi.
Een hooispriet die in het oog prikt is extreem gebruikelijk en veroorzaakt een hoornvlieszweer. De cavia knijpt met het oog, het oog traant en het dier wordt aan die specifieke kant schuw met de kop. Dit is pijnlijk en heeft behandeling nodig, geen tijd.

Gehoorverlies.
Komt vaker voor bij oudere cavia's. Ze stoppen met reageren op de koelkast, het ritselen van een zak of hun naam, en schrikken vervolgens hevig bij aanraking. Het is op zichzelf niet gevaarlijk, maar het verandert hoe je ze moet benaderen.

Oor- en vestibulaire aandoeningen.
Een scheve kop, rondjes draaien in één richting, vallen of schudden aan één oor wijst op midden- of binnenoorziekte, wat bij cavia's vaak volgt op een luchtweginfectie. Dit behoeft snelle veterinaire aandacht.

Hitte.
Een oververhitte cavia wordt onrustig en daarna ongevoelig. Hittestress is een spoedgeval bij deze soort en kan eruitzien als agitatie voordat het eruitziet als instorting.

Wat maakt een cavia minder reactief

Bijna alles is omgevingsgebonden. Zeer weinig is training.

Een maatje.
Cavia's zijn sociale dieren. Een koppel of groep deelt het toezicht en elk dier besteedt veel minder tijd aan waakzaamheid. Een alleenstaande cavia is meetbaar reactiever, eet minder in de open ruimte en verstopt zich meer. In sommige landen is het om precies deze reden niet toegestaan om er een alleen te houden.

Schuilplaatsen met twee uitgangen.
Dit is het detail dat gedrag het snelst verandert. Een schuilplaats met één opening is een doodlopende weg en een cavia weet dat. Tunnels, bogen en dozen met een ingang en een uitgang worden constant gebruikt; huizen met één deur worden vaak vermeden, of door één dier gebruikt om een ander in de val te lokken. Voorzie ten minste één schuilplaats per cavia, plus één.

Dekking over de open ruimte.
Cavia's steken niet graag een grote open ruimte over. Het breken van de vloer met tunnels, stoffen bossen, karton en hooibergen verandert een intimiderende vlakte in een serie korte veilige routes.

Kooipositie.
Uit de looproute waar mensen bovenlangs lopen, weg van een raam met vogels en verkeer buiten, weg van een televisie en weg van een deur die plotseling opent. Tegen een muur in plaats van in het midden van een kamer, met zichtlijnen naar de kamer in plaats van erin.

Voorspelbare routine.
Voeren en schoonmaken op vergelijkbare tijden en dezelfde route de kamer in. Cavia's leren reeksen snel en een voorspelbare routine werkt kalmerend.

Stem voor handen.
Praat vanuit de deuropening, benader dan op hun niveau en laat dan een platte hand op de bodem rusten voordat je ergens naar reikt. Dit is de meest effectieve verandering in hantering die de meeste eigenaren kunnen maken.

Nooit rechtstreeks van bovenaf tillen.
Kom vanaf de zijkant, schep met twee handen en ondersteun het achterwerk. Een cavia die zonder steun aan de achterkant wordt getild, voelt alsof hij valt, en die ervaring maakt de volgende keer hanteren erger.

Vloer met grip.
Een cavia die uitglijdt wanneer hij vlucht kan zichzelf bezeren en leert dat rennen gevaarlijk is. Fleece, handdoeken of een matje met textuur over elke gladde vloer.

Kop omhoog, oren naar voren, neus in de weer. Dit is onderzoek, geen angst, en het is de houding die je meer wilt zien

Stadia: van normaal tot een probleem

Gezonde reactiviteit.
Bevriest voor enkele seconden, hervat daarna. Komt naar buiten voor eten. Popcornt. Piept bij de koelkast. Gebruikt gedurende de dag het hele verblijf.

Voorzichtig maar coping.
Doet er langer over om naar buiten te komen, besteedt meer tijd in schuilplaatsen, maar eet nog steeds in de open ruimte en maakt nog steeds geluid. Meestal een teken dat er in de omgeving iets is veranderd: een nieuw huisdier, verbouwing, een verplaatste kooi, een lamp die is blijven branden.

Chronische hyperwaakzaamheid.
Blijft bijna de hele dag in een schuilplaats, komt alleen 's nachts naar buiten, popcornt niet meer, maakt minder geluid. Dit is belangrijk om twee redenen. Het is een slechte levenskwaliteit en het verbergt ziekte, omdat je het zicht op het dier bent verloren.

Plotselinge verandering in beide richtingen.
Een nieuwe schrikachtige cavia of een plotseling stille is een medische vraag. Bij een prooidiersoort is een verandering in gedrag meestal het vroegste zichtbare teken van ziekte, lang voor iets specifieks.

Wat verschilt per cavia

Leeftijd.
Jonge cavia's popcornen meer, schrikken meer en herstellen sneller. Oudere bewegen minder, kunnen zicht of gehoor verliezen en hebben vaak artritis, waardoor ze sterker reageren op aanraking en minder op geluid.

Geslacht en hormonen.
Zeugen zijn reactiever rond hun cyclus. Beren brommen en lopen stoer, wat sociaal vertoon is in plaats van angst en niet als agitatie moet worden gelezen.

Groepsgrootte en stabiliteit.
Een recent verbroken band, een nieuwkomer of een verloren maatje verhogen de reactiviteit wekenlang. Een cavia die net zijn kooimaatje heeft verloren, rouwt en is tijdelijk onbeschermd.

Herkomst en geschiedenis van hantering.
Een dier dat zelden gehanteerd is, of slecht gehanteerd, heeft maanden in plaats van weken nodig. Vooruitgang wordt gemeten in of het dier in jouw bijzijn eet, niet in of het toelaat dat je het oppakt.

Langharige rassen.
Peruvianen en Shelties met haar voor de ogen hebben daadwerkelijk verminderd zicht en schrikken meer van dingen die van voren naderen. Het gezicht bijgeknipt houden maakt een wezenlijk verschil in hoe reactief ze zijn.

Huisvesting.
Buitencavia's ervaren echte druk van roofdieren zoals katten, vossen en vogels en zijn dienovereenkomstig alerter. Dat is passend in plaats van een probleem, maar het betekent dat de beveiliging van het hok serieus moet zijn.

Wat de dierenarts wil weten

Wat je nooit moet doen

Behandel plotselinge hyper-reactiviteit niet als een trainingprobleem. Controleer eerst op mijten en pijn.

Reik niet over een cavia heen en achtervolg er geen een door het verblijf om hem te vangen. Drijf hem voorzichtig in een tunnel of reismandje.

Til nooit op aan de schouders of het nekvel, en nooit zonder het achterwerk te ondersteunen.

Probeer een bange cavia niet te desensitiseren door hem vast te houden totdat hij stopt met worstelen. Dat is 'flooding', het leert het dier dat worstelen zinloos is in plaats van dat hanteren veilig is, en het schaadt het vertrouwen maandenlang.

Zet een cavia niet alleen om hem 'een band met jou te laten opbouwen'. Het maakt het dier reactiever, niet minder.

Gebruik geen schuilplaatsen met slechts één opening als enige beschikbare dekking.

Ga er niet vanuit dat een oude cavia die niet meer reageert simpelweg chagrijnig is. Controleer zijn zicht en gehoor.

Negeer een schreeuw niet. Cavia's zijn stil over pijn in elk opzicht, behalve in dit ene geval.

Een cavia die uitgestrekt in de open ruimte rust, in plaats van ineengedoken, vertelt je dat de omgeving klopt

Wanneer hulp zoeken

Neem dezelfde dag nog contact op met een dierenarts voor een cavia die gilt bij aanraking, die rondjes draait of valt, die een scheve kopstand heeft, die een episode heeft gehad met verlies van houding, of die is gestopt met eten.

Plan binnen de week een afspraak voor elke plotselinge toename in schrikachtigheid, voor terugdeinzen langs de rug, voor een knijpend of tranend oog, voor een troebel oog, voor botsen tegen objecten, en voor een cavia die niet meer uit zijn schuilplaats komt.

Neem de gewichtsregistratie en de video mee. Bij een soort die ziekte zo grondig verbergt, is een gedragsverandering plus een dalend gewicht vaak het enige aanwezige bewijs, en beide zijn zaken die alleen jij kunt leveren.