De te lichte chinchilla: De oorzaak vinden en de conditie herstellen

Snel antwoord

Een chinchilla die gewicht verliest, geeft aan dat er iets mis is, en bij deze soort is de lijst met oorzaken kort. Gebit, darmen, pijn en hitte verklaren het grootste deel. Kieskeurigheid speelt nauwelijks een rol.

Chinchilla's hebben de dichtste vacht van alle landzoogdieren, en die vacht verbergt het lichaam eronder volledig. Een baasje dat de conditie op het oog beoordeelt, merkt pas iets als het dier zo dun is dat het door de vacht heen te voelen is, en dan ben je eigenlijk al te laat. De weegschaal is het enige eerlijke instrument dat je hebt.

Een chinchilla die goed eet, ziet er precies zo uit als een chinchilla die slecht eet, en daarom wordt gewicht gemeten in plaats van beoordeeld.

• Weeg wekelijks op een gramweegschaal, op hetzelfde tijdstip van de dag, en noteer het getal.
• Eén enkele lage meting betekent weinig. Drie wekelijkse metingen met een dalende lijn vormen het signaal.
• Rijk voer toevoegen is de verkeerde oplossing en maakt een magere chinchilla vaak erger.
• Hooi blijft de basis van het dieet tijdens herstel, en is niet iets waar je op moet bezuinigen.
• Een chinchilla die een dag niets heeft gegeten is een noodgeval, niet iets om een nacht aan te kijken.

:::danger
Probeer een chinchilla niet vet te mesten met noten, zaden, gedroogd fruit, granen of commerciële traktatiemixen.

Een chinchilla fermenteert in de dikke darm en heeft een bacteriepopulatie die is afgestemd op vezels met lange structuur en bijna geen suiker of vet. Suiker en zetmeel die de blindedarm bereiken, voeden de verkeerde organismen, de gasproductie stijgt, de darmmotiliteit daalt en het dier dat slechts dun was, wordt binnen een dag of twee een patiënt met een opgeblazen buik of stasis. Voedsel met veel vet bovenop een vette lever die al ontstaat door een lage inname, maakt de leverconditie slechter, niet beter.
:::

Beslis in 60 seconden

Waarom gewichtsverlies bij een chinchilla zelden aan het voer ligt

Chinchilla's zijn geëvolueerd op schaarse, grove, energiearme vegetatie in de Andes. Hun hele spijsverteringssysteem is gebaseerd op een constante toevoer van lange vezels die door een grote blindedarm gaan waar bacteriën ze fermenteren.

Twee systemen zijn afhankelijk van die vezels. Het eerste is de darm zelf, die de fysieke massa nodig heeft om in beweging te blijven. Het tweede zijn de tanden. Elke tand in de mond van een chinchilla, zowel de snijtanden als de kiezen, groeit continu door en wordt alleen op de juiste lengte gehouden door het malende, zijwaartse kauwen dat hooi vereist. Pellets worden gekauwd met een kortere, meer verticale beweging, en een chinchilla die grotendeels op pellets leeft, slijt zijn kiezen ongelijkmatig.

Ongelijke slijtage is de bron van het meeste gewichtsverlies bij chinchilla's. Scherpe punten vormen zich op de kronen en snijden in de tong en wang. Tegelijkertijd verlengen de wortels in de tegenovergestelde richting, waarbij ze in het kaakbot en in de traanbuis drukken. Het dier heeft nu bij elke kauwbeweging pijn, dus eet het minder, waardoor het minder maalt en de tanden nog verder verslechteren. Die vicieuze cirkel draait weken of maanden stilletjes door, en tegen de tijd dat een baasje het merkt, is het gewicht al die tijd al gedaald.

De tweede veelvoorkomende weg is alles wat de darmmotiliteit vermindert: pijn uit een andere bron, stress, uitdroging, een verandering in het dieet, een antibioticum of simpelweg te weinig vezels. Het vertragen van de darm vermindert de eetlust, wat de darm nog verder vertraagt.

De derde is hitte. Een chinchilla is slecht gebouwd om warmte af te voeren. Warme binnenlucht, vooral vochtige warme lucht, brengt een chinchilla in een toestand waarin hij plat gaat liggen en stopt met eten. Baasjes interpreteren dit vaak als ziekte in plaats van temperatuur.

Hoe een gezond gewicht er eigenlijk uitziet

Een volwassen chinchilla in goede conditie behoudt een opvallend stabiel gewicht. In tegenstelling tot een hond of kat is er weinig dagelijkse schommeling, dus de trendlijn is informatief, zelfs als de cijfers zelf in isolatie niets voor je betekenen.

Een gramweegschaal en een vast weegmoment veranderen een vage zorg in een lijn die je aan een dierenarts kunt laten zien.

Weeg het dier in een kleine bak of reismandje op de weegschaal die je op nul hebt gezet (tarreren), op hetzelfde punt in de dagelijkse routine, idealiter 's avonds voor de hoofdmaaltijd. Noteer het getal elke keer, ook als het saai is. Het dossier is wat het verschil maakt tussen "hij lijkt wat dun" en "hij is de afgelopen vier weken steeds lichter geworden".

De conditie wordt bevestigd door aanraking, niet door kijken. Ga met een vingertop langs de ruggengraat en over de heupen door de vacht. Bij een goed gevoede chinchilla zijn de wervels voelbaar maar afgerond, en steken de heupbotten niet uit als ribbels. Een chinchilla wiens ruggengraat aanvoelt als een rij scherpe kralen en wiens bekken als twee messen aanvoelt, heeft zowel spieren als vet verloren, en het duurt weken om dat weer op te bouwen.

Keutels zijn de andere dagelijkse meting. Gezonde chinchillakeutels zijn stevig, uniform, ovaal en talrijk. Minder keutels, kleinere keutels of keutels die droog en puntig zijn geworden, betekenen allemaal dat de inname is gedaald nog voordat de weegschaal het laat zien.

Waar het gewicht blijft, per leeftijd

Jongen en adolescenten.

Jonge chinchilla's horen aan te komen. Een jong dat niet aankomt, of langzamer aankomt dan een nestgenoot, moet worden gecontroleerd in plaats van afgewacht. Groeiachterstand op deze leeftijd is meestal een geboorte- of aangeboren probleem, onvoldoende melktoevoer of concurrentie van sterkere nestgenoten bij de voerbak.

Vier tot twaalf maanden.

Dit is het moment waarop erfelijk gebitsoverbeet zich voor het eerst manifesteert. Sommige lijnen hebben een kaak- en tandvorm die nooit goed zal afslijten, ongeacht hoeveel hooi het dier eet. Een jonge chinchilla die stopt met groeien, voedsel laat vallen of in deze periode een constant vochtige kin ontwikkelt, heeft beeldvorming van de schedel nodig in plaats van een dieetverandering.

Volwassen jaren.

Een volwassen chinchilla hoort stabiel te zijn op de weegschaal. Elke aanhoudende daling bij een volwassene is abnormaal en heeft een oorzaak. Verworven gebitsproblemen door een dieet met veel pellets of traktaties is de meest voorkomende, gevolgd door darmproblemen en pijn door een blessure die het baasje nooit heeft opgemerkt.

Vrouwtjes die een nestje hebben grootgebracht, verliezen conditie door het zogen en moeten bewust in de gaten worden gehouden, omdat het verlies echt is, ook al is de reden normaal.

Senioren.

Chinchilla's worden vaak tieners. Bij oudere dieren hebben tandwortels jaren de tijd gehad om te verlengen, de nierfunctie neemt af, artritis maakt het moeilijker om naar een hoog hooiruifje te klimmen en tumoren worden waarschijnlijker. Een senior die gewicht verliest, heeft bloedonderzoek nodig evenals een gebitscontrole en een praktische check of het eten en drinken daadwerkelijk bereikbaar zijn vanaf de plek waar het dier nu kiest te zitten.

Veranderingen die betekenen: onderneem vandaag actie

Voedsel half aangekauwd onder de voerbak achtergelaten.

Dit wordt 'quidding' genoemd. Het betekent dat kauwen pijn doet of dat de tanden niet langer goed op elkaar aansluiten. Het is een gebitssymptoom, geen teken van kieskeurigheid.

Een natte, bevlekte of samengeklitte kin en voorpoten.

Overmatige speekselvloed door mondpijn. De vacht onder de kaak blijft vochtig en wordt uiteindelijk geelbruin en klonterig.

Waterig oog of een nat spoor langs één kant van het gezicht.

Verlengende bovenste kieswortels drukken op de traanbuis terwijl deze door de schedel loopt. Een oog dat aan één kant loopt bij een chinchilla is een gebitssymptoom totdat beeldvorming anders uitwijst.

Een zwelling of harde knobbel langs de onderkaak.

Wortelverlenging die door het kaakbot drukt, soms met abcesvorming. Voel aan beide kanten van de kaak met de platte kant van een vinger en vergelijk ze.

Hooi blijft onaangeroerd terwijl pellets wel worden gegeten.

Dit is vroege anorexie vermomd als voorkeur. Hooi vereist het meeste kauwwerk, dus het is het eerste dat een pijnlijke mond opgeeft.

Keutels worden kleiner, en stoppen dan.

De darm vertraagt. Zodra keutels volledig stoppen, moet je dit als een noodgeval behandelen.

Conditie veilig herstellen

Niets hieronder vervangt het vinden van de oorzaak. Bijvoeren van een chinchilla met onbehandelde gebitsproblemen houdt het dier in leven terwijl de ziekte vordert.

Houd hooi onbeperkt en maak het aantrekkelijker.

Bied meerdere keren per dag een verse handvol aan in plaats van één keer een grote hoop. Probeer een tweede hooisoort naast de gebruikelijke. Warmte en mufheid doden de hooilucht, dus koop in hoeveelheden die je snel kunt gebruiken en bewaar het droog en koel.

Lange, groene, grove stengels met een sterke geur zorgen voor de kauwbeweging die de tanden op gelijke hoogte houdt.

Gebruik een herstelformule voor herbivoren, geen babyvoeding.

Diergeneeskundige hersteldieëten voor kleine herbivoren zijn gemaakt van dezelfde lange vezels die de darmen verwachten, fijn genoeg gemalen voor een spuitje. Babyvoeding voor mensen, pap, geprakte banaan en granen hebben de verkeerde vezels en voeden de verkeerde bacteriën. Vraag je dierenarts om het product en de dosis, en vraag of ze je de techniek kunnen laten zien voordat je het thuis probeert.

Voer vaak kleine beetjes in plaats van af en toe grote hoeveelheden.

Een chinchillamaag is klein en een bange chinchilla die met een spuitje grote hoeveelheden krijgt, kan zich verslikken. Kleine beetjes, warm, ongedwongen, rechtop, en stop als het dier stopt met slikken.

Fixeer de temperatuur voordat je iets anders verandert.

Verplaats de kooi uit de directe zon en weg van radiatoren en warme elektronica, verbeter de luchtcirculatie en behandel elke warme periode als een reden om dagelijks de eetlust te controleren. De eetlust keert vaak vanzelf terug zodra de kamer echt koel is.

Aparte voerstations bij een koppel.

Twee chinchilla's die één bak en één hooiruif delen, delen niet gelijk. Zorg voor twee van alles op aparte plekken in de kooi en kijk wie waar eet.

Weeg wekelijks, niet dagelijks.

Dagelijks wegen bij een herstellende chinchilla veroorzaakt stress en angst. Wekelijks op dezelfde weegschaal toont de trend die ertoe doet.

Wat je nooit moet doen

Verander niet abrupt van pelletmerk naar een variant met meer calorieën. Een plotselinge verandering is op zichzelf al een oorzaak van darmproblemen bij deze soort.

Bied geen onbeperkte verse groenten aan om de inname te verhogen. Waterrijk plantaardig materiaal met weinig vezels verdringt het hooi en veroorzaakt gasvorming.

Gebruik geen vitamine- of elektrolytendruppels in het drinkwater. Ze veranderen de smaak, waardoor chinchilla's minder drinken en uitdroging de darm verder vertraagt.

Vijl of knip tanden niet thuis, en accepteer geen mondcontrole die alleen bestond uit een blik op de voorste snijtanden. De snijtanden zijn de twee tanden die bijna nooit het probleem zijn.

Ga er niet vanuit dat een chinchilla die weer is gaan eten, genezen is. Eetlust keert terug voordat gebitsproblemen zijn opgelost, en het gewichtsdossier vertelt je of het onderliggende probleem daadwerkelijk is behandeld.

Wacht niet het weekend af. Een chinchilla die stopt met eten, gaat achteruit in uren, niet in dagen.

Wanneer hulp zoeken

Boek binnen enkele dagen een afspraak voor elke chinchilla met een dalende gewichtstrend over opeenvolgende weken, gemorst voedsel, een vochtige kin, een lopend oog of een kaak die aan één kant anders aanvoelt.

Ga dezelfde dag nog voor een chinchilla die al een dag alle voedsel weigert, veel minder of veel kleinere keutels produceert, gebogen zit of op een langzame, doelbewuste manier met de tanden knarst die niet op kauwen lijkt.

Ga onmiddellijk voor het helemaal niet produceren van keutels, een gespannen gezwollen buik, instorting of een dier dat niet meer reageert als je hem benadert.

Het doel is een chinchilla die weer hooi eet en een stabiel gewicht behoudt, wat het enige bewijs is dat de oorzaak daadwerkelijk is aangepakt.

Neem het gewichtsdossier mee, het type hooi en hoeveel er dagelijks wordt gegeten, het pelletmerk en de afgemeten hoeveelheid, alles wat het dier verder krijgt inclusief traktaties en supplementen, de kamertemperatuur waar de kooi staat en een foto van de keutels naast iets ter vergelijking. Verwacht dat de dierenarts röntgenfoto's van de schedel en een volledig mondonderzoek onder sedatie wil als gebitsproblemen op de lijst staan, want bij deze soort is dat het onderzoek dat het antwoord vindt.