Anale zakjes bij de kat: wat sleetjesrijden echt betekent en waarom routinematig legen schadelijk is

Snel antwoord

De controle onder de staart hoort bij een gewone borstelbeurt. Een kat die gewend is aan rustig hanteren laat u kijken, en kijken is het grootste deel van de diagnose.

Katten hebben twee anale zakjes en die legen zichzelf. Routinematig legen maakt geen deel uit van de normale verzorging van een kat, het is niet preventief en herhaaldelijk legen zorgt voor ontsteking van de afvoergangen die juist open moeten blijven.

Een kat die met zijn achterwerk over de grond sleept (sleetjesrijden), onder de staart likt of een sterke geur verspreidt, probeert u iets te vertellen, maar de anale zakjes zijn slechts een van de mogelijke oorzaken en meestal niet de eerste. De lijst bevat ook lintworm, vlooienallergie, zachte ontlasting, een kat met artrose die er niet bij kan en, bij een kater, een levensbedreigende verstopping van de plasbuis.

• Katten legen hun anale zakjes zelf tijdens de ontlasting en onvrijwillig wanneer ze bang zijn. Gezonde katten hebben nooit hulp nodig.
• Sleetjesrijden komt bij katten niet vaak voor. Wanneer dit gebeurt, verdient het een diagnose, geen knijpbeurt.
• Herhaaldelijk handmatig legen veroorzaakt ontsteking en littekenweefsel in de afvoergangen, wat echte impactie eerder waarschijnlijker dan minder waarschijnlijk maakt.
• Anale-zakjesziekte heeft fasen, van impactie tot infectie, abces en ruptuur, waarbij elke fase een ander uiterlijk en een andere urgentie heeft.
• Persen op de kattenbak bij een kater moet tot het tegendeel bewezen is worden behandeld als een mogelijke verstopping van de plasbuis.

:::danger
Persen op de kattenbak is geen probleem met de anale zakjes, tenzij een dierenarts dit aangeeft.

Baasjes interpreteren persen bij een kat vaak als verstopping of een probleem met de anale zakjes. Bij een volwassen kater is persen met weinig of geen urine een verstopping van de plasbuis, en dit is zonder behandeling binnen circa een dag dodelijk. De kat kan miauwen, herhaaldelijk de bak in en uit gaan, aan de penis likken en braken. Als u niet zeker weet of er een normale hoeveelheid urine uitkomt, ga dan direct naar een spoeddierenarts in plaats van zelf de anale zakjes te onderzoeken.
:::

Beslissen in 60 seconden

Waarom de zakjes zichzelf normaal gesproken verzorgen

Elk zakje is een klein reservoir bekleed met klieren die een olieachtige, sterk geurende vloeistof produceren. Die vloeistof wordt op de ontlasting aangebracht wanneer deze passeert, en wordt ook in zijn geheel losgelaten wanneer een kat erg bang is. Daarom kan een doodsbange kat in een reismand plotseling verschrikkelijk ruiken terwijl de kat verder volledig gezond is.

Het mechanisme voor het legen is mechanisch. Vaste ontlasting die door het anale kanaal gaat, duwt de zakjes tegen de kringspier en perst de afvoergangen open. Er is niets anders nodig.

Dat ene mechanisme verklaart de meeste anale-zakjesziekten. Als de ontlasting aanhoudend zacht is, is er geen compressie en worden de zakjes nooit volledig geleegd. De achtergebleven inhoud wordt dikker, de afvoergang vernauwt en het zakje raakt opgezwollen. Als de kat overgewicht heeft, verminderen perineaal vet en een zwakkere kringspier diezelfde compressie. Als de kat last heeft van diarree, colitis of een darmprobleem dat gevoelig is voor voeding, werkt het mechanisme wekenlang niet.

Dit is waarom de nuttige interventie bij een kat met terugkerende problemen aan de anale zakjes het aanpakken van de ontlasting en het gewicht is, in plaats van de zakjes volgens een schema leeg te knijpen.

Waarom routinematig legen de verkeerde interventie is

Handmatig legen gebeurt op twee manieren. Extern legen drukt de buitenkant van de zakjes door de huid heen en levert meestal geen goed resultaat op, terwijl het weefsel toch gekneusd wordt. Intern legen vereist een gehandschoende vinger in de endeldarm en een duim aan de buitenkant, en bij een kat is dit zo pijnlijk dat de meeste katten een roesje nodig hebben om dit te tolereren.

Beide manieren beschadigen een afvoergang die slechts enkele millimeters breed is. Herhaald trauma veroorzaakt zwelling, dan vernauwing en dan littekenweefsel. Een afvoergang met littekenweefsel kan niet natuurlijk leeglopen, wat precies de terugkerende impactie veroorzaakt die het baasje juist probeerde te voorkomen.

Dit patroon is bij honden bekend en bij katten is het erger, omdat de zakjes en afvoergangen van een kat kleiner zijn en katten bijna nooit onder een roesje worden behandeld voor wat als een verzorgingsservice wordt gepresenteerd.

De fasen, en hoe ze eruitzien

Normaal.
Het gebied onder de staart is schoon, de vacht is niet geklit, de kat wast zich kort en stopt weer. Er is geen zwelling, geen afscheiding en geen aanhoudende geur.

Impactie.
De zakjes zitten vol met verdikte inhoud. De kat likt het gebied meer dan normaal, kan sleetjesrijden en kan bezwaar maken als de staart wordt opgetild. Van de buitenkant kunt u aan beide kanten van de anus een kleine, harde zwelling voelen. De kat is verder in orde. Dit is de omkeerbare fase.

Sacculitis, of infectie.
De achtergebleven inhoud raakt geïnfecteerd. Het likken wordt aanhoudend, de geur wordt duidelijk en er kan afscheiding zijn die dikker, geel of bloederig is in plaats van de normale bruine vloeistof. De kat wordt terughoudend om te gaan zitten of verandert vaak van houding. Dit vereist antibiotica en spoelen.

Abces.
Een hete, harde, soms paarse zwelling naast de anus. Zeer pijnlijk. De kat kan zich verstoppen, stoppen met eten of agressief worden wanneer hij bij de staart wordt aangeraakt. Er kan sprake zijn van koorts. Katten verbergen pijn, dus een kat die openlijk reageert op aanraking daar heeft veel pijn.

Ruptuur.
Het abces barst door de huid heen, wat een open wond achterlaat naast de anus die vocht afgeeft. Baasjes denken vaak dat dit een bijtwond is van een gevecht, wat een logische gok is maar de verkeerde. De pijn neemt vaak sterk af op het moment van de ruptuur, dus de kat lijkt wellicht opgeknapt. Het heeft nog steeds een veterinaire behandeling, spoeling en antibiotica nodig, anders komt het terug.

Tumor.
Tumoren aan de anale zakjes komen bij katten veel minder voor dan bij honden, maar elke harde massa in het gebied die niet verdwijnt met een behandeling moet worden onderzocht in plaats van aangenomen als een abces.

Wat veroorzaakt nog meer dat een kat sleetjesrijdt of likt onder de staart

De set voor een controle onder de staart bestaat uit een kam, een handdoek, goed licht en een rustige kat. Niets in deze bak hoort in de buurt van de anale zakjes.

Lintworm.
Segmenten zien eruit als rijstkorrels; ze bewegen als ze vers zijn en worden droog en hard als ze oud zijn. Ze plakken aan de vacht onder de staart en aan de mand. Katten krijgen lintworm via vlooien en door jagen, dus de behandeling is een ontwormingsmiddel tegen lintworm plus een vlooienplan, niet alleen een ontwormingsmiddel.

Vlooienallergie (dermatitis).
De staartbasis is de klassieke plek bij katten. Zoek naar vlooienpoep, kleine korstjes en dunner wordende vacht op het achterwerk. De jeuk breidt zich vaak uit naar de kop en nek. Dit is de meest gemiste oorzaak, omdat een kat met een allergie aan een paar beten genoeg heeft en u misschien nooit een vlo ziet.

Zachte ontlasting en colitis.
Chronisch zachte ontlasting voorkomt dat de zakjes legen en irriteert ook direct de huid rond de anus. Kijk naar wat er uit de bak komt voordat u aanneemt dat het probleem in het zakje zit.

Voedselgevoelige huid- of darmziekte.
Dit veroorzaakt zowel de jeuk als de zachte ontlasting. Vermoed dit als de symptomen chronisch zijn, het hele jaar door voorkomen en niet reageren op parasietbestrijding.

Verstopping of megacolon.
Het persen is echt, maar de oorzaak is anders. Manx-katten en katten met een eerder bekkenletsel zijn oververtegenwoordigd. Een kat die perst en kleine harde keutels of niets produceert, heeft een dierenarts nodig in plaats van een knijpbeurt.

Artrose of obesitas.
Een oudere of zware kat die niet flexibel genoeg is om zich onder de staart te wassen, raakt daar bevuild en geïrriteerd. Het baasje ziet het likken waar de kat nog wel bij kan, in plaats van de wasbeurt waar de kat niet bij kan. Dit is een pijnprobleem vermomd als hygiëneprobleem.

Geklit haar en vastzittende ontlasting.
Langharige katten krijgen last van klitten met ontlasting die de anus afsluiten. Dit is pijnlijk en kan ernstig zijn. Knip dit niet blind weg met een schaar, want de huid eronder zit vaak vast aan de klit.

Perianale wond of vechtabces.
Vaak voorkomend bij buitenkatten en makkelijk te verwarren met een gescheurd zakje. Het verschil wordt duidelijk door de plek van de opening en door het onderzoek door de dierenarts.

Een schoon oor zonder oorsmeer en zonder zelfbeschadiging. Wanneer een sleetjesrijdende kat ook ontstoken oren of een korstige nek heeft, is het antwoord meestal een allergische huidziekte in plaats van de anale zakjes.

Variatie die het antwoord verandert

Katers.
De urinaire spoedgeval hoort bijna volledig bij katers, omdat de plasbuis nauwer wordt naarmate deze de penis ingaat. Elke kater die perst in de buurt van de bak krijgt eerst de urinaire vraag beantwoord.

Langharige rassen.
Bij Perzen, Maine Coons en vergelijkbare vachten blijft ontlasting vastzitten en wordt zwelling verborgen. Het kort houden van de vacht onder de staart is hier oprecht preventief, en het is een legitieme verzorgingstaak, in tegenstelling tot het legen.

Manx en andere katten zonder staart.
Afwijkingen aan het heiligbeen/staartbeen kunnen gepaard gaan met een verminderde kringspierfunctie en met verstopping of megacolon. Aanhoudende problemen in deze groep vereisen een goed neurologisch en rectaal onderzoek.

Katten met overgewicht.
Zowel het mechanisch legen als het vermogen om zichzelf te wassen zijn verminderd. Gewichtsverlies is een van de weinige dingen die terugkeer oprecht vermindert.

Oudere katten.
Artrose is bijna universeel bij seniorenkatten en wordt vaak niet herkend. Verminderd wassen onder de staart is vaak het vroegste symptoom dat een baasje opmerkt, maanden voordat er sprake is van manken.

Buiten- en jachtkatten.
Hogere blootstelling aan lintworm, hogere blootstelling aan vlooien en hogere tarieven van vechtwonden rond de staartbasis. De lijst met differentiële diagnoses is langer, niet korter.

Wat de dierenarts wil weten

Rustig hanteren is wat de wekelijkse controle mogelijk maakt. Klitten, vlooienpoep en lintwormsegmenten worden allemaal onder de staart gevonden tijdens de gewone verzorging.

Wat u nooit moet doen

Leeg de anale zakjes van uw kat niet thuis. De afvoergangen zijn klein, het weefsel raakt gekneusd en u kunt niet zien wat u samendrukt. Als een dierenarts u heeft geleerd dit te doen voor een specifieke kat met een specifieke diagnose, is dat anders.

Behandel een persende kat niet als verstopt zonder te bevestigen dat er urine wordt uitgeplast. Dit is de fout die katten doodt.

Knip geen geklit haar van het gebied met een schaar. De huid zit vaak vast aan de onderkant van de klit en de resulterende wond is erger dan de klit.

Pas geen algemeen vezeladvies toe dat uit hondeninformatie komt. Een kat is een obligate carnivoor, het ontlastingsprobleem heeft meestal een oorzaak die het waard is om te diagnosticeren, en het toevoegen van bulk aan een kat met colitis of een voedselgevoelige darmziekte lost het niet op.

Gebruik geen vlooienmiddel dat voor een hond is gekocht. Spot-ons voor honden op basis van permethrine zijn zeer giftig voor katten en veroorzaken toevallen en de dood.

Ga er niet vanuit dat een wond naast de anus een bijtwond is omdat de kat naar buiten gaat. Gescheurde anale zakjes zien er precies zo uit.

Accepteer herhaaldelijk legen niet als het langetermijnplan. Terugkeer betekent dat er iets niet is aangepakt, meestal ontlastingconsistentie, gewicht, allergie of pijn.

Wanneer u hulp moet zoeken

Ga direct naar een spoeddierenarts bij een kat die perst zonder urine te produceren, bij een kat die miauwt in of bij de bak, en bij een kat die is ingestort, braakt of niet reageert naast het persen.

Ga dezelfde dag naar een arts bij een hete, pijnlijke zwelling naast de anus, bij een open wond in dat gebied, en bij een kat die u niet bij de staart laat komen en is gestopt met eten.

Maak binnen een week een afspraak bij aanhoudend likken, een aanhoudende geur, herhaaldelijk sleetjesrijden of vacht onder de staart die is gaan klitten of vervuild is.

Neem de video, de foto en het bak-dagboek mee. Bij een diersoort die pijn zo betrouwbaar verbergt als deze, is het verslag dat u thuis heeft gemaakt meestal meer waard dan de twee minuten die de kat op de tafel zal tolereren.