Oogletsel bij vogels per levensfase: Oorzaken, eerste hulp en preventie

Snel antwoord

Het oognoodgeval zelf ziet er op elke leeftijd grotendeels hetzelfde uit. Wat wel verandert, is de oorzaak, hoe groot de kans is dat u het opmerkt en wat er daarna in de kooi moet veranderen.

Een kuiken met een plakkend oog heeft bijna altijd een probleem met de verzorging of het nest. Een jonge vogel met een geschaafd oog is meestal ergens tegenaan gevlogen. Een volwassen vogel met een gebeten gezicht is meestal aangevallen door zijn eigen partner tijdens de broedperiode. Een oudere vogel die overal tegenaan botst, verliest vaak zijn zicht voordat er iets zichtbaars pijn doet.

Wat de leeftijd ook is, de reactie thuis is hetzelfde: beperk de bewegingsvrijheid, stop het wrijven, fotografeer beide ogen en ga naar de dierenarts. Stop niets in het oog.

• Op elke leeftijd is de 'niet doen'-lijst identiek: geen menselijke oogdruppels, niet spoelen, geen ingebedde voorwerpen verwijderen, niet zwachtelen en de vogel niet fixeren voor een onderzoek thuis.
• Kuikens: vies nestmateriaal, handvoeding in het oog en vertrapt worden door nestgenootjes zijn de gebruikelijke oorzaken.
• Jonge vogels: botsingen met ramen, spiegels en kooispijlen tijdens het leren vliegen en landen.
• Volwassen vogels: agressie van een partner of kooigenoot gericht op het gezicht, gerafeld touwspeelgoed en botsingen tijdens het vrij vliegen.
• Oudere vogels: staar en geleidelijk verlies van gezichtsvermogen, wat de botsingen veroorzaakt die vervolgens leiden tot letsel.

:::danger
Contact met een kat, hond of rat is op elke leeftijd een noodgeval, zelfs zonder zichtbare wond.

Bacteriën die in de bek en op de nagels van deze dieren zitten, waaronder Pasteurella-soorten, doden vogels binnen een of twee dagen. Puncties zijn minuscuul en verborgen onder de veren, en de vogel ziet er de eerste uren meestal prima uit. Dit vereist onmiddellijk antibiotica van de dierenarts, niet afwachten tot de volgende dag.
:::

Beslis binnen 60 seconden

Waarom de reactie op elke leeftijd hetzelfde is

Wat de leeftijd van de vogel ook is, het oog is enorm in verhouding tot de schedel, ligt met zeer weinig weefsel tussen het oog en de buitenwereld, en is aan de onderkant en zijkant omgeven door de infraorbitale sinus, een grote luchtruimte die in verbinding staat met de neusgaten en andere ruimtes in het hoofd.

Die sinus is de reden waarom veel van wat baasjes een oogprobleem noemen, eigenlijk een luchtwegprobleem is. Zwelling bij het oog, tranende ogen die de veren eronder doordrenken en een deels gesloten ooglid zijn klassieke sinus-symptomen. Het behandelen van het oppervlak van het oog bereikt niets als het probleem erachter ligt.

Het oppervlak zelf wordt beschermd door een onderste ooglid dat het knipperen grotendeels voor zijn rekening neemt, en door een knipvlies, een bleek, doorschijnend derde ooglid dat vele malen per minuut zijwaarts over het oog glijdt. Dit wordt vaak verward met troebeling.

Eén controle gaat helemaal niet op bij vogels zoals bij zoogdieren. De spier die de iris van een vogel bestuurt, is dwarsgestreept spierweefsel onder vrijwillige controle. Vogels veranderen bewust van pupilgrootte, vaak tijdens het baltsgedrag. Ongelijke of pulserende pupillen bij een vogel duiden niet op hersenletsel en moeten niet worden gebruikt om de urgentie te bepalen.

Het vlies is het waard om enkele seconden te observeren voordat u in paniek raakt over troebeling. Een bleke film die over het oog trekt en weer verdwijnt, is het knipvlies dat normaal functioneert. Troebeling die blijft zitten en niet beweegt, is een probleem voor dezelfde dag.

Tot slot: vogels verbergen pijn. Een vogel die eet, speelt en geluid maakt, kan nog steeds een oogletsel hebben dat morgen permanent is. Beoordeel het oog, niet de stemming.

Wat te doen thuis, in volgorde

Dit is de volledige eerste hulp thuis voor een oog bij een vogel, op elke leeftijd. Het is bewust kort.

Eén. Stop het wrijven.

Een vogel met een geïrriteerd oog schuurt met zijn gezicht langs een zitstok of tegen zijn eigen schouder, en dat verandert binnen enkele uren een krasje aan het oppervlak in een diepe zweer. Verplaats de vogel naar een kleine, rustige, schemerige ruimte met gladde oppervlakken en niets schurends op ooghoogte. Minder licht vermindert zowel het wrijven als de algemene activiteit.

Twee. Kijk, zonder aan te raken.

Observeer vanaf een korte afstand in goed licht welk oog het betreft, of het ooglid dichtgehouden wordt, of er zwelling is, of het oppervlak er helder of wazig uitziet, of er uitvloeiing is en welke kleur deze heeft, en of de vogel het oog überhaupt wil openen. Vergelijk het met de andere kant.

Drie. Fotografeer beide ogen.

Maak verschillende foto's en een korte video, recht van voren en van beide kanten, met de flitser uit. Oogverschijnselen veranderen op weg naar de kliniek, en dit is vaak het meest bruikbare dat u kunt meebrengen. Flitslicht is oncomfortabel en vervaagt precies de details aan het oppervlak die er toe doen.

Vier. Maak de kooi veilig voor een vogel die misschien niet goed ziet.

Verlaag de zitstokken. Verwijder schommels, touwen en alles wat hoog hangt. Plaats voer en water op een plek waar de vogel erbij kan zonder te vliegen. Verwijder schurende of met grit bedekte hoezen voor zitstokken volledig.

Vijf. Bel de kliniek voordat u vertrekt.

Vertel wat er is gebeurd en wat u ziet, en vraag of ze willen dat u nu langskomt. Als er een kat, hond of rat bij betrokken was, zeg dat dan als eerste, want dat verandert de urgentie van vandaag naar nú.

Zes. Vervoer kalm.

Een kleine transportkooi bekleed met een handdoek, gedeeltelijk afgedekt, warm maar niet heet, met een lage zitstok of geen zitstok, afhankelijk van hoe stabiel de vogel is. Zet een onstabiele vogel nooit op een hoge zitstok in een rijdende auto.

Zeven. Blijf van het oog af.

Geen druppels, geen water, geen zoutoplossing, niet afvegen, geen zalf, geen wattenstaafjes, niet aan korstjes plukken. Dat is het hele punt van dit artikel.

Een nauwkeurig onderzoek van de kop zoals dit hoort thuis in een kliniek, waar de juiste fixatie, vergroting en een kleurstof aanwezig zijn die schade laat zien die met het blote oog niet zichtbaar is. Kijk thuis van een afstand en fotografeer.

Ongespeende kuikens

Wat gaat er mis op deze leeftijd.

Handvoeding die in het oog spat en opdroogt. Vochtig, vervuild of stoffig nestmateriaal. vertrapt worden door grotere nestgenoten. Fijne beddingvezels, vooral losse draderige materialen, die zich om de kop wikkelen. Slechte luchtvochtigheid waardoor korstjes op de oogleden blijven zitten. Voeding die nutritioneel ontoereikend is, wat het weefsel van de ogen en sinussen beïnvloedt.

Hoe het er normaal uitziet.

Altriciale kuikens, waaronder papegaaien en vinken, komen uit het ei met de ogen gesloten en openen deze in een periode die per soort sterk verschilt, ruwweg de eerste een tot drie weken bij de meeste papegaaien. Beide ogen gaan rond dezelfde tijd open. Eenmaal geopend, moeten ze helder, symmetrisch en vrij van korstjes zijn.

Precociale kuikens, zoals pluimvee, kwartels en eenden, komen uit het ei met de ogen al geopend. Elke vorm van sluiting, korstvorming of zwelling bij deze soorten is vanaf de eerste dag abnormaal.

Wat te doen.

Laat korstjes op de oogleden van een kuiken niet weken en pluk of veeg ze er niet af. De huid eronder is extreem dun en komt mee met de korst. Fotografeer en bezoek een vogelarts.

Preventie op deze leeftijd.

Veeg na elke handvoeding de snavel en het gezicht voorzichtig af met een schone, vochtige doek, zonder het oog zelf aan te raken. Houd het nestmateriaal schoon, droog en vrij van losse vezels. Gebruik op de juiste wijze gemengde voeding op de juiste temperatuur en consistentie. Overbevolk het broednest niet. Controleer elk kuiken individueel één keer per dag in plaats van alleen een snelle blik op de groep te werpen.

Jonge vogels en pas gespeende vogels

Wat gaat er mis op deze leeftijd.

Botsingen. Een jonge vogel leert sturen, remmen en landen, en doet dat door fouten te maken. Ramen, spiegels, glazen deuren, muren en de kooispijlen zelf vangen de klap op, en het gezicht deelt in de klappen.

Kauwgedrag is ook nieuw. Jonge vogels stoppen alles in hun snavel, dus touwvezels, stofdraden, draden van kooiafdekkingen en kleine onderdelen van speelgoed komen in contact met het gezicht.

Hoe het er normaal uitziet.

Een onhandige, luidruchtige vogel die vaak botst met heldere, symmetrische ogen. Onhandigheid op deze leeftijd is normaal. Oogveranderingen niet.

Wat te doen.

Na elke val waarbij de vogel op de grond blijft zitten, een oog dicht houdt of stiller is dan normaal, beperk de bewegingsvrijheid op een lage en rustige plek en laat de vogel onderzoeken. Klappen tegen het hoofd en oogletsel gaan samen.

Preventie op deze leeftijd.

Dek ramen en spiegels af of markeer ze voordat de vogel voor het eerst gaat vliegen. Laat de vogel eerst in een kleine, vertrouwde, opgeruimde kamer vliegen en breid dat van daaruit uit. Zet nooit een plafondventilator aan wanneer de vogel los is. Verwijder gerafelde touwen, lange vezels en alles met draad of breekbare onderdelen. Houd de vliegtijden kort omdat de vogel snel vermoeid raakt, want vermoeide jonge vogels botsen vaker.

Op elke leeftijd is de uitrusting hetzelfde en erg beperkt: een beklede transportkooi, een handdoek en een telefoon voor foto's.

Volwassen vogels

Wat gaat er mis op deze leeftijd.

Aggressie tussen partners en kooigenoten is de grootste veroorzaker van letsel aan het gezicht en de ogen bij volwassen huisdiervogels, en dit concentreert zich in het broedseizoen. Vooral kaketoes staan erom bekend dat mannetjes de kop van het vrouwtje aanvallen. Elk koppel dat al jaren samenleeft, kan plotseling veranderen.

Daarnaast: botsingen tijdens zelfverzekerde, snelle vluchten, kauwgevaren, contact met katten en honden, hete kookspatten, spuitbussen en schoonmaakmiddelen, en ergens op gaan zitten, erop getrapt worden of tussen een deur bekneld raken.

Hoe het er normaal uitziet.

Beide ogen wijd, helder en symmetrisch, waarbij de vogel nauwkeurig vliegt en netjes landt op een gekozen zitstok.

Wat te doen.

Als een kooigenoot betrokken is, scheid de vogels dan direct en houd ze gescheiden totdat een dierenarts advies heeft gegeven. Fotografeer het gezicht vanuit verschillende hoeken. Reinig de wond niet.

Preventie op deze leeftijd.

Observeer gekoppelde vogels nauwlettend naarmate de daglengte toeneemt en hormonaal gedrag toeneemt. Verwijder nestblokken en nestachtige ruimtes als u niet bewust fokt. Zorg voor voldoende ruimte, meerdere voerstations en vluchtwegen in elke gedeelde kooi. Houd roofdieren uit de kamer achter een gesloten deur in plaats van te vertrouwen op toezicht. Verplaats alle spuitbussen en sprays volledig uit de leefomgeving van de vogel.

Oudere vogels

Wat gaat er mis op deze leeftijd.

De volgorde draait om. Bij jonge vogels veroorzaakt een botsing oogletsel. Bij oudere vogels veroorzaakt een oogprobleem de botsing.

Staar komt veel voor bij oudere vogels en staat goed bekend bij grasparkieten en ara's. De lens vertroebelt geleidelijk, het dieptezicht van de vogel faalt en hij begint zitstokken en landingen verkeerd in te schatten. Verminderd zicht leidt tot vallen, botsingen en vervolgens tot trauma.

Chronisch vitamine A-tekort door een langdurig dieet van alleen zaden beschadigt het weefsel van het oog en de sinus en bevordert infecties en verstopte traanafvoer.

Leeftijdsgebonden stijfheid betekent dat een oudere vogel een slechte landing niet meer kan corrigeren zoals voorheen.

Hoe het er normaal uitziet.

Een oudere vogel zou nog steeds nauwkeurig moeten vliegen en landen op de zitstok waarop hij mikte. Langzamer is te verwachten. Missen niet.

Wat te doen.

Wacht niet op een zichtbaar oogprobleem. Een vogel die zitstokken begint te missen, aarzelt voor het vliegen of met zijn snavel naar een zitstok tast, moet zijn zicht laten beoordelen. Een dierenarts kan vaak vertellen of een troebele lens het zicht beïnvloedt en of dit behandelbaar is.

Aanpassingen die letsel voorkomen.

Verlaag de zitstokken en verklein de hoogte waarvan de vogel kan vallen. Gebruik bredere, platte zitstokken die gemakkelijker zijn om op te landen. Houd de inrichting van de kooi volledig onveranderd zodat de vogel kan navigeren op het geheugen. Houd voer en water op vaste posities. Voeg zachte vloerbedekking toe onder favoriete zitstokken. Kondig uzelf aan voordat u een vogel aanraakt die u niet ziet aankomen, aangezien schrikvluchten de ergste botsingen veroorzaken.

De 'niet doen'-lijst, ongewijzigd op elke leeftijd

Stop geen oogdruppels voor mensen, middelen tegen roodheid of contactlenzenvloeistof in het oog van een vogel. Middelen tegen roodheid vernauwen de bloedvaten en maskeren precies het symptoom dat de dierenarts moet zien. Veel conserveermiddelen zijn irriterend en elke druppel die steroïden bevat, kan een hoornvlieszweer verdiepen tot perforatie. U kunt van buitenaf niet zien of het oppervlak beschadigd is, dus u kunt niet weten of een steroïde veilig is.

Niet spoelen of het oog uitwassen, tenzij een dierenarts u dit om een specifieke reden heeft opgedragen, zoals bij een chemische spat. Bij stomp trauma of een krasje bereikt spoelen niets en de fixatie die daarvoor nodig is, kost meer dan het oplevert. Als een dierenarts u toch opdraagt te spoelen, gebruik dan alleen de vloeistof die zij voorschrijven.

Gebruik geen overgebleven medicatie van een ander dier of een andere vogel. Oogproducten worden voorgeschreven bij een specifieke diagnose; de verkeerde medicatie maskeert het beeld en een dosis die geschikt is voor een hond is geen dosis voor een grasparkiet.

Verwijder niets dat in het oog zit. Een splinter, touwvezel of fragment van speelgoed houdt het oog op dit moment dicht en intact; er thuis aan trekken kan de oogbol leegmaken.

Niet aan korstjes plukken, weken of afvegen, op geen enkele leeftijd, maar zeker niet bij kuikens. De korst zit vast aan genezend weefsel en de huid komt mee.

Oefen geen druk, ijs of een kompres uit op het oog. Druk op een oog dat geperforeerd kan zijn, perst de inhoud naar buiten.

Niet zwachtelen, afplakken of een oog van een vogel bedekken. Vogels verdragen geen gezichtsbedekking en de strijd om deze te verwijderen richt meer schade aan dan het oorspronkelijke voorval.

Gebruik geen watten in de buurt van het oog. Losse vezels nestelen zich onder het derde ooglid en worden het volgende probleem.

Zet de vogel niet terug bij de kooigenoot die het letsel heeft veroorzaakt, ongeacht hoe lang ze al samenwonen.

Fixeer een vogel niet om hem te onderzoeken. Dit is de fout die vogels direct doodt. Ze hebben geen middenrif en ademen door het borstbeen te bewegen, dus een hand die rond het lichaam gesloten wordt, verstikt hen, en een bange vogel met een pijnlijk oog bijt ook hard en worstelt zich in verder letsel.

Gebruik geen kleur van het tandvlees, kleur van de tong of de capillaire vultijd om te beoordelen hoe ernstig het is. Vogels hebben geen tandvlees en die controles horen bij honden en katten.

Behandel ongelijke pupillen niet als een teken van hersenletsel.

Wacht niet tot de volgende dag omdat de vogel zich normaal gedraagt.

De routine die problemen vroegtijdig opspoort

Wanneer hulp inschakelen

Ga onmiddellijk naar een arts bij bloed in of rond het oog, een voorwerp in het oog, een chemische of hete vetspat, elk contact met een kat, hond of rat, of een oogprobleem in combinatie met ademhalingsmoeilijkheden of op de bodem zitten.

Ga dezelfde dag naar een arts bij een oog dat dichtgehouden wordt, wrijven langs het gezicht, troebeling, uitvloeiing, zwelling bij het oog of de wang, of enig letsel aan het gezicht door een kooigenoot.

Maak deze week een afspraak voor een kuiken waarvan de ogen laat opengaan, een vogel wiens vliegnauwkeurigheid is afgenomen, een oudere vogel die zitstokken mist, of elke vogel op een dieet van alleen zaden met een geschiedenis van oog- of sinusproblemen.

Neem uw referentiefoto mee als u die heeft, nieuwe foto's vanuit verschillende hoeken, de leeftijd en soort van de vogel, het dieet, de kooi- en speelgoedopstelling, met wie de vogel nog meer samenleeft en een beschrijving van precies wat er is gebeurd en wanneer. Neem voor kuikens de voeding mee en beschrijf hoe deze wordt gemengd en verwarmd.

Heldere, symmetrische, volledig open ogen en nauwkeurige vluchten zijn de standaard op elke leeftijd. Langzamer is acceptabel met de leeftijd. Missen niet.